به گزارش وب‌دا همدان، دکتر انشاءالله رحمتی استاد فلسفه دانشگاه آزاد اسلامی و رئیس بنیاد بوعلی‌سینا در این همایش با اشاره به تأملات سال‌های اخیر خود در این حوزه گفت: اخلاق پزشکی تنها در آثار مستقیم ابن‌سینا خلاصه نمی‌شود، بلکه ریشه‌های عمیق‌تری در سنت فلسفی سینوی دارد؛ سنتی که از ابن‌سینا آغاز شده و در حکمت اشراق و حکمت متعالیه صدرالمتألهین ادامه یافته است.

دکتر رحمتی افزود: اگر ابن‌سینا را تنها به‌عنوان فیلسوفی مشائی بشناسیم، بسیاری از ظرفیت‌های اندیشه‌ای او را نادیده گرفته‌ایم. فلسفه او در گذر زمان به حکمت مشرقی ارتقا یافته و بسیاری از مکاتب فلسفه اسلامی پس از وی را می‌توان ادامه راه تفکر سینوی دانست.

وی در ادامه سه مقدمه مهم برای درک عمیق‌تر اخلاق پزشکی مطرح کرد:

۱. نیاز بنیادین انسان به اخلاق
انسان همواره در جست‌وجوی شایستگی و ارزش پایدار است. احترام اخلاقی، نه از تحسین دیگران، بلکه از رضایت درونی و پایبندی به اصول به‌دست می‌آید.

۲. اخلاق به‌مثابه هنر زیستن
اخلاقی زیستن تنها یک تصمیم شخصی نیست، بلکه نوعی هنر است. همان‌طور که سقراط می‌گوید، اگر انسان خوبی را بشناسد، دیگر آگاهانه مرتکب خطا نخواهد شد.

۳. ابعاد معرفتی و عاطفی اخلاق
درک اخلاق نیازمند شناخت واقعیت‌های اخلاقی، رعایت بی‌طرفی و برخورداری از همدلی در مواجهه با دیگران است.

رئیس بنیاد بوعلی‌سینا سپس به بررسی الگوهای مختلف رابطه میان پزشک و بیمار پرداخت و گفت: مدل سنتی پدرسالارانه که پزشک را تصمیم‌گیرنده مطلق و بیمار را منفعل می‌بیند، همچنان در بسیاری از نظام‌های درمانی رایج است. در این نگاه، بیمار به‌سان ماشینی است که پزشک به عنوان مکانیک آن را تعمیر می‌کند. این رویکرد برخاسته از دوگانه‌نگری دکارتی است که میان بدن و نفس تمایز قائل می‌شود.

وی در مقابل، به دیدگاه فلسفه اسلامی اشاره کرد و گفت: در سنت سینوی و حکمت متعالیه، بدن بخشی از شئون نفس است و درمان واقعی بدون مشارکت فعال نفس ممکن نیست. اعتماد، امید و اراده بیمار نقشی حیاتی در روند درمان دارند.

دکتر رحمتی همچنین با اشاره به دیدگاه صدرالمتألهین اظهار کرد: در فلسفه ملاصدرا، این نفس است که بدن را حمل می‌کند و نه بالعکس. بدن جامه‌ای است که نفس در مسیر حیات بر تن دارد. از این منظر، رویکرد مادی‌گرایانه‌ای که بدن را شیئی قابل اجاره یا فروش می‌بیند، نه‌تنها با اخلاق پزشکی در تعارض است، بلکه شأن قدسی انسان را زیر سؤال می‌برد.

وی در پایان با نقل قولی از کتاب «کیمیای سعادت» اثر امام محمد غزالی، خاطرنشان کرد: شناخت ساختار بدن و کارکرد اعضای آن، راهی برای شناخت صفات الهی است. بنابراین نگاه به بدن باید الهی و معرفتی باشد، نه صرفاً فنی و ابزاری.