صفحه اصلي > وب دا همدان > آرشيو اخبار > مقالات 


  چاپ        ارسال به دوست

مديريت سيلاب‎هاي شهري

طبق آمار ارائه شده توسط سازمان ملل متحد در ميان بلاياي طبيعي، سيل و طوفان بيشترين تلفات و خسارات را به جوامع بشري تحمیل می‌کنند؛ به گونه‌اي كه فقط در دهه گذشته، ميزان خسارات ناشي از سيل و طوفان بالغ بر 21 ميليارد دلار در مقابل 18 ميليارد دلار خسارات ناشي از زلزله بوده است.

در كشور ما در سالهاي گذشته، بخش اعظم اعتبارات ساليانه طرح كاهش اثرات بلاياي طبيعي و ستاد حوادث غيرمترقبه، صرف جبران خسارات ناشي از سيل شده است. نياكان ما هزاران سال است كه سيل را نه به عنوان يك تهديد، بلكه به عنوان يك فرصت نگاه كردهاند و از سيلاب، استفاده خردمندانه و ديرينه کرده‌اند.

جمعآوري آب از سيل براي دام و كشاورزي، تغذيه آبهاي زيرزميني، تهيه خاك مرغوب براي زراعت و استفاده از حوض و استخر، آب انبار و هدايت به سفرههاي زيرزميني توسط ايرانيان انجام مي‌شده است.

 

انواع سيل

انواع سیل شامل سيل ناگهاني _ سيل طغيان رودخانهاي _ سيل دريايي و سيل ناشي از ذوب برف است.

بيشتر سيلهاي ويرانگر جهان در كشورهاي جهان سوم يا در حال توسعه بويژه در آسيا به وقوع پيوسته و هزاران نفر را به كام مرگ كشانده‌اند. وجه مشترك تمام اين كشورها، توسعهنيافتگي و تخريب گسترده سرزمين و پوشش گياهي است كه يكي از دلايل وقوع سيل بشمار ميآيد.

در ايران بيشتر سيلهاي رخ داده، حاصل دخالتهاي نادرست انساني است كه سيل سال 88 در قم، تنها نمونه كوچكي از آن است؛ چراكه بستر رودخانه خشكيده قم توسط شهرداري به پاركينگ تبديل شده بود. تخريب جنگلها و مراتع، چراي بيرويه دامها در بالادست سدها و مسدود كردن رودخانههاي كشور با ديوارههاي بتوني نيز از دلايل ديگر تشديد سيل در كشور است.

بر اساس اعلام سازمان حفاظت محيط زيست از 421 مورد سيل اتفاق افتاده از سال 1330 تا 1380، نزديك به 74 درصد آنها مربوط به سالهاي 1360 تا 1380 ميشود؛ يعني در اين سالها، وقوع سيل 20 برابر شده است.

بر اساس آمار سازمان جنگل‌ها و مراتع، خسارات ناشي از سيل، بالغ بر 10 هزار ميليارد ريال در سال است و از سال 1330 تا 1383 باعث كشته شدن 11 هزار و 739 نفر و مفقودالاثر شدن 2 هزار و 381 نفر در كشور شده است؛ البته خسارت به دامها و زمينهاي زراعي هم وارد شده است.

سيل استان گلستان در سال 2001 ميلادي (1380 ش) رتبه يك را با 500 نفر كشته و مفقودالاثر در دنيا به خود اختصاص داد.

 

15 سيل ويرانگر جهان

رديف

نام سيل

سال ميلادي

مركز سيل

تلفات انساني

1

سيل چين

1931

چين

000/500/1

2

رود زرد

1887

چين

000/900

3

رود زرد

1938

چين

000/800

4

شكست سد بانكيلو

1975

چين

000/160

5

يانگ تسه

1935

چين

000/150

6

سنت فليكس هلند

1530

هلند

000/120

7

دلتاي رود سرخ

1971

ويتنام

000/100

8

رودخانه يانگ تسه

1911

چين

000/80

9

سنت لوسيا

1278

هلند- آلمان

000/80

10

درياي شمال

1212

هلند

000/60

11

شرق گواتمالا

1949

گواتمالا

000/40

12

سنت مارسلوس

1219

بريتانيا

000/36

13

رودخانه يانگ تسه

1954

چين

000/32

14

بنگلادش

1974

بنگلادش

000/30

15

سنت مارسلوس

1962

بريتانيا

هزاران كشته

 

سيلهاي ويرانگر در ايران

رديف

سيل

سال وقوع

تلفات انساني

1

گلستان1

1380

500

2

دربند يا تجريش

1366

300

3

نكا

1378

60

4

ماسوله

1377

57

5

گلستان2

1381

50

6

تهران و مازندران

1394

28

7

بازفت و شهركرد

1387

14

8

ايلام

1394

8

9

قم

1388

7

 

رويكردهاي ما در برابر سيلابهاي شهري

*رويكرد كوتاه‌مدت يا همان رويكرد تدافعي و عملگرا.

*رويكرد بلندمدت يا همان رويكرد زيربنايي.

در رويكرد کوتاه‌مدت بايد تهيه ابزار و تجهيزات مناسب، لايروبي رودخانه‌ها، تدوين سناريو و انجام مانور انجام شود و در رویکرد دوم، پيشگيري از سيل انجام مي‌شود.

 

عوامل ايجاد سيل

* عوامل طبيعي

*عوامل انسانساز

 

دلائل تشديد خسارات سيل در كشور

دخل و تصرف غيرمجاز، تخريب منابع طبيعي و پوشش گياهي منطقه، بی‌توجهی به هشدار و پيشبيني سيل و احداث سازههاي تقاطعي مانند پل و جاده روي رودخانهها بدون توجه به شرايط سيلابي رودخانه از جمله دلائل تشديد خسارات سيل در كشور است.

 

روشهاي متداول مديريت سيلاب

این روش‌ها شامل تلاش برای كاهش سيلاب، کاهش آسيبپذيري و كاهش خسارات و ايجاد آمادگي براي تحمل خسارات است.

 

برنامهريزي برای كاهش خسارات

مطالبه و اجراي طرح‌هاي سازهاي مهار سيل، مطالبه و اجراي طرح‌هاي غيرسازهاي، مديريت حوزه و حفاظت آبخيز، تهيه و تدوين نظامنامه مديريت سيل و طرح عمل در مواقع بحران، آموزش همگاني و تخصصي از جمله این برنامه‌هاست.

 

خسارات سيل در شهرها

این خسارات در شهرها شامل رانش و لغزش و مسدود شدن راهها، فرو افتادن دكلهاي برق و مخابرات و اختلال در خدماتدهي آنها، از دور خارج شدن تصفيه‌خانهها، تخريب ايستگاههاي پمپاژ، اختلال در شبكه فاضلاب، اختلال در عبور و مرور خودروها، اختلال در جا به جايي نيروهاي امدادي، اختلال در تأمين نيازهاي مردم، اختلال در تأمين برنامههاي صدا و سيما و تخريب منازل مسكوني مردم است.

ذخيره آب و غذاي خشك به مدت سه روز، مسدود كردن مسيرهاي عبور آب به ساختمان و جانمايي صحيح ماشينها از وظایف شهروندی پیش از وقوع حادثه است و در زمان وقوع، جا به جايي لوازم منزل به مكان امن، تخليه آب‌هاي وارده و گوش كردن به پيامهاي راديويي از جمله این وظایف است.

تخليه سيلاب از خانه، قرار نگرفتن در مسير سيلاب، پارك مناسب خودروها و رفتن به ارتفاعات و خروج از ماشین در صورت رانندگی نیز از اقداماتی است که پس از وقوع باید انجام شوند.

 

دستورالعمل نحوه برخورد با سيلاب

این دستورالعمل شامل تشكيل جلسه اضطراري مسئولان دانشگاه در خصوص افزايش آمادگي نحوه برخورد با مشكلات حوزه سلامت، بررسي نحوه حضور عوامل مديريت بحران در EOC دانشگاه، بررسي كاركرد دستگاهها و تجهيزات EOC، تكميل فرم ارزيابي اوليه محدوده تحت تأثير و ارسال آن به EOC قطب و EOC وزارت متبوع، بررسي نحوه استفاده از امداد هوايي در جا به جايي بيماران و مصدومان احتمالي در صورت وجود امداد هوايي و امكان پرواز ايمن، آمادگي در خصوص قطعي برق و به وجود آمدن شرايط اضطراري و بررسي عملكرد برق اضطراري مراكز بهداشتي _ درماني و محلهاي دپوي دارو و واكسن، بررسي وضع آب آشاميدني سالم و ميزان دسترسي مردم به آن، تعيين تكليف بيماران داخل بخش اورژانس و تخليه اورژانس بيمارستاني براي آمادگي بيشتر به منظور ورود بيماران، حضور متخصص مقيم در اورژانس بيمارستان، بكارگيري 10 درصد از کادر درماني بيمارستاني در اورژانس بيمارستان‌ها، بررسي دسترسي به بيمارستانها و مراكز بهداشتي _ درماني، بررسي نيازهاي نيروي انساني تا 24 ساعت آينده و تدوين پلان چگونگي حضور در بيمارستانها و مراكز بهداشتي درماني و اورژانس پيشبيمارستاني، بررسي نياز تجهيزات مصرفي و غيرمصرفي تا 24 ساعت آينده، بررسي ميزان آسيبپذيري بناها و مراكز بهداشتي _ درماني و اورژانس پيشبيمارستاني، مانيتورينگ فعاليت مراكز بهداشتي _ درماني و اورژانس پيشبيمارستاني و اطلاعرساني به EOC قطب و EOC وزارت متبوع در صورت ايجاد هرگونه خلل ناگهاني، تدوين پلان ارتباطي در شرايط ويژه بين همه مراكز مرتبط و کارکنان شیفت، بررسي راهكارهاي جلوگيري از آلودگيهاي احتمالي شامل ميكروبي، شيميايي و...، توصيه‌هاي لازم به توده مردم و بيماران خاص احتمالي و تهيه مصوبات و اقدامات دانشگاه در جلسه اضطراري و ارسال صورتجلسه آن به EOC قطب و EOC وزارت متبوع است.

 

دكتر حبيب معصومي

رئیس مرکز مدیریت حوادث و فوریت‌های پزشکی دانشگاه


١١:٤٥ - 1395/01/30    /    شماره : ٣٢٤١٤    /    تعداد نمایش : ٤٢٣


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر: