صفحه اصلي > وب دا همدان > آرشيو اخبار > مقالات 


  چاپ        ارسال به دوست

آشنایی کارکنان درمانی با حوادث تروریستی، بیوتروریسم

واژه تروريسم به معني به كار بردن خشونت برای دستیابی به اهداف معين بوده بنابراین تروريسم با ايجاد وحشت در بين مردم بي گناه، موجي از احساس نا‌امني را در سراسر جهان گسترش می دهد.

به گزارش پایگاه خبری وب‌دا در همدان، تروريسم به دليل داشتن قصد آشكار در تأثير بر عموم مردم، متفاوت از جنايت خشونت‌آميز معمولي است. پيچيدگي و قابليت آسيب پذيري اهداف تعيين شده مانند نواحي شهري بدون لحاظ مراكز مالي و برنامه هاي صنعتي و هسته اي و در حالت كلي تمركز دارايي ها در مراكز اقتصادي دنيا تروريستها را قادر مي‌سازد.

به علاوه هر حمله‌اي كه در آن از تسلیحات هسته‌اي، شيميايي و بيولوژيكي استفاده شود در زمره حمله‌هاي تروريستي قرار مي‌گيرد.

عواملی دیگر ازجمله وجود آسيبهاي روان شناختي نظیر اسكيزوفرني، پارانوئيد و.... و اختلالات در ارضاي نيازهاي بشر موجب تشديد حس خشونت طلبي و بروز وقايع هولناك می‌شود. تحليل سيستماتيك روان‌شناختي اذعان مي دارد كه برخي از حوادث تروريستي معلول وجود آسيب و اختلال در فرد تروريست است و با ترميم آن وضعيت، كمتر شاهد حوادث تروريستي خواهيم بود.

مفهوم تروريسم از ديرباز در جوامع گوناگون مورد توجه بوده و تعريف تروريسم قوياً و اينكه با چه رويكردي به آن نگاه شود، بستگي دارد. در واقع تروريسم عنواني است كه براي خشونت افراد، گروهها و دولت ها به كار مي رود. سازمانهاي تروريستي متناسب با اهداف و خواسته‌هايشان بر تغيير رژيم، تغيير منطقه و زمين، تغيير سياسي، كنترل اجتماعي و حفظ وضع موجود متمركز مي‌شوند.

یكي از مشهورترين تعاريف از تروريسم كه بسيار نقل شده، تعريف الكس اشميد است. ايشان تروريسم را چنين تعريف مي‌كنند: « تروريسم يعني شيوه ايجاد وحشت توسط اقدامات خشونت آميز مكرر توسط افراد، گروهها يا بازيگران دولتي به دلايل سياسي، جنايي و غيرعادي در جايي كه اهداف مستقيم، اهداف اصلي نيستند.

سالهاست كه تروريسم در ادبيات سياسي دنيا راه يافته است و در هر برهه متناسب با شرايط جهاني، منافع كشورها، سازمانهاي تروريستي يا جنبش‌هاي آزادي‌خواهانه تعريف و داراي اهداف خاصي مي‌شود.

تروريسم به عنوان پديدهاي باسابقه از قرن ۱۸ ميلادي بيشتر با اهداف سياسي به اجرا درآمد. در اين قرن پديده تروريسم در فرانسه نمود عيني پيدا كرد و در قرن ۱۹ ، با ظهور آنارشيست ها، رنگ و بوي سياسي بيشتري يافت. آنارشيست ها معتقد بودند كه دولت پديده اي بيفايده است؛ بنابراين براي ساقط كردن دولت استفاده از خشونت و ترور مجاز است. ولي در قرن بيستم، تروريسم مفهومي پيچيده تر يافت و از اين تاريخ تروريسم به عنوان پديده اي با شكل جديد مطرح شد؛ به عبارت ديگر، علاوه بر اشكال قديمي تروريسم مانند ارعاب، قتل و كشتار، شكل هاي جديدي همچون خرابكاري، آدم ربايي و هواپيما ربايي نيز وارد مجموعه تروريسم شد.

 قربانيان چنين خشونتي اغلب به طور تصادفي يا گزينشي از ميان جمعيت هدف انتخاب مي شوند و به عنوان مولدهاي پيام رساني عمل مي‌نمايند. در يك تحقيق ارائه شده از «اشميد»، به كارگيري خشونت و اعمال زور 82 درصد را به خود اختصاص داد. در اكثر تعاريف، همانطور كه اشميد بيان كرد، خشونت و سياست نقش عمده‌اي در ارائه يك تعريف از تروريسم دارند. استفاده از زور، خشونت يا تهديد به منظور كسب اهداف سياسي از طريق ايجاد وحشت و ارعاب، كه در تعريف از تروريسم بسيار كاربرد دارد از عوامل اصلي تعريف تروريسم هستند. هر عملي كه سبب آسيب رساندن به شخص، شيء يا حيوان مي شود و با چنين قصدي صورت مي‌گيرد، پرخاشگري ناميده مي‌شود و مشابه تعريف فوق برخي معتقدند كه خشونت كنشي عامدانه براي آسيب‌رساني فيزيكي به شخص ديگر است. علت‌شناسي تروريسم دانشمندان را به سوي كشف عوامل حالت خشونت كشاند. مطالعاتي در حوزه عوامل روانشناختي تروريست ها صورت گرفت تا اينكه نشانه هايي از آسيب رواني و بيماري رواني در برخي از اين گروهها به دست آمد؛ نمونه‌هاي خاصي وجود دارد كه در آن تروريستها داراي بيماري رواني‌اند؛ در مطالعات روانپزشكي كه در مورد هواپيماربايان در سال 1971 انجام شد، هواپيما ربايان را بيمار رواني دانسته اند. در تحقيقي ديگر در مورد تروريستهاي آلماني، اعلام شد كه رهبران تروريستي از نظر ويژگي شخصيتي به دو طبقه گسترده تقسيم مي‌شوند: دسته اول برونگرا و دسته دوم روان رنجور هستند. برونگرايان؛ داراي شخصيتي نا استوار، متزلزل، بي ثبات، بي پروا، بي فكر و دربند نفع شخصي و با كمترين توجه به نتايج اعمالشان مي باشند و روان رنجورها بسياري از خصوصيات شخصيت پارانوئيدها، عدم زير بار رفتن به انتقادها، بدگمان، ظنين و تهاجمي مي باشند و رهبران بيشتر افرادي هستند كه تركيبي از فقدان ترديد، فقدان محظور اخلاقي، اعتماد به نفس بي نهايت را دارا مي‌باشند.

در جستجوي كشف علت تروريسم صرف علل روانشناختي كافي به نظر نمي‌رسد، از آنجايي كه عمدتاً تروريستها به طور گروهي فعاليت مي‌كنند و با ورود به گروه، به يك هويت و يك «ما»ي واحد مي‌رسند، فرايند ورود افراد به گروه‌هاي تروريستي، روانشناسي گروه، فرايند مشروعيت زدايي از بزه‌ديدگان و...  از اهميت ويژه اي برخوردار است تروريسم از منظر اختلالات روانشناختي اولين انتشار مهم در روانشناسي تروريسم از يك روانپزشك به نام «فردريك هكر» بود كه در تحليل خود از تروريسم بر تنوع انگيزه‌ها تأكيد بسيار داشت. نسل اول تحقيق در مورد علل ارتكاب تروريسم از اواخر دهه 1960م. شروع شد و تا ميانه دهه 1980 ادامه يافت كه مبناي تحقيقات تئوري وابسته به روانكاوي بود كه آغازگر آن فرويد بود و نسل دوم تحقيقات توسط «جرلد پست» در سال 1984 به عمل آمد. او به اين نتيجه رسيد كه تروريسم نتيجه آسيب‌شناسي رواني يا نقص شخصيتي در تروريست‌ها است. در اين رويكرد تمامي تلاشهاي محققان در جهت تطبيق يافته‌هاي روانشناسي با فرد تروريست است كه در نهايت بتوانند به اين نتيجه برسند كه آيا آسيب رواني در شخص مي‌تواند منجر به تروريست شدن وي شود؟ آيا در تروريست‌ها بيماري رواني خاصي مشاهده شده است؟

در عوامل رواني ماقبل بزهكاري دارد؟ نقش اختلال در فرايند رشد در تحقق تروريسم چیست ؟ با توجه به انگيزه‌هاي مختلفي كه موجب ورود تروريستها به حيطه اعمال مجرمانه مي گردد و با توجه به اهداف غايي كه گروههاي تروريستي دنبال مي كنند، نتيجه متفاوت خواهد بود. در گروه هايي كه عمدتاً با انگيزه‌هاي سياسي، ملي و جدايي طلب وارد حوزه تروريسم مي‌شوند، نشانه‌هاي بارزي از اختلالات رواني و اضطراب مشاهده نشده است. همانطور كه در مصاحبه‌اي كه با تروريستهاي ايرلند شمالي در سال 1984م. انجام شد، دليل روانشناختي كه تروريست‌ها دچار اختلالات روانی يا از نظر باليني آشفته و مضطربند، مشاهده نشد. فصلنامه حقوق پزشكي سال ششم، شماره بيستم، بهار 1391 مهدي اسماعيلي در تحقيقات به عمل آمده از يك عضوگروه تروريستي آلمان غربي دليل قطعي مبني بر ناهنجار بودن اين عضو كشف نشد. عدم كشف نشانه‌هاي اختلالات رواني دليل بر اين نخواهد بود كه تروريستها همگي افرادي سالمند، زيرا در تروريست هاي آنارشيستي نمونه هاي بسياري از اختلالات مشاهده شده است؛ به عبارتي تروريستها نه همگي عاقلاند و نه همگي ديوانه‌اند. در برخي از گروههاي تروريستي برخي از اعضای داراي بيماري رواني مشاهده شده اند. در اين گروه ها نيز فقط بيماري رواني آنها را وادار به ارتكاب جرايم خشونت بار نمي‌‌كند.

مي‌توان اهداف سازمانهاي تروريستي را به پنج دسته اصلي تقسيم كرد

• تغيير رژيم: عقب نشيني دولت و جايگزيني خود يا كسي كه مقبول آنها باشد.

• تجزیه طلبی: جدا كردن منطقهاي از دولت مركزي با هدف ايجاد دولت جديد

• تغيير سياسي: دامنه گستردهاي از خواسته هاي كوچك‌تر

• كنترل اجتماعي: تحميل اراده و رفتار فردي به جاي دولت

• حفظ وضع موجود: در اين حالت گروه تروريستي با مخالفيني كه ميخواهند وضع موجود را برهم زنند به مخالفت مي‌پردازد و مقابله مي‌كند.

 اكثر سازمانهاي شبه نظامي راست گراي آمريكاي لاتین از اين هدف پيروي مي‌كردند. بديهي است بعضي سازمان ها چند هدف را با هم پيگيري مي‌كنند؛ براي مثال، چون هدف القاعده قطع حمايت آمريكا از رژيم های وابسته به غرب است، سعي مي‌كند اين رژيم ها را از بين ببرد (تغيير رژيم).

 

بیو تروریسم

یکی از ابعاد تروریسم، بیوتروریسم است که بنحوی بطور مستقیم پرسنل بهداشتی درمان با آن درگیر هستند، بنابراین تولد بيوتكنولوژي نوين، انسان را قادر ساخت تا از ميكروارگانيسم‌ها با برنامه‌ريزي، دقت و سرعت هرچه بيشتر به نحو دلخواه بهره گيرد. اما ترديدي وجود ندارد كه اين ابزار قدرتمند بسته به اينكه در دستان چه افراد و گروههايي قرار بگيرد مي‌تواند بشر را منتفع يا متضرر سازد.

آمار و اطلاعات در خصوص بیوتروریسم:

1- در شروع هزاره جديد با ظهور تهديدات تروريستي ازجمله بيوتروريسم، روشني آينده به تيرگي گرایيده است.

2- بيوتروريسم به استفاده عمدي از عوامل بيولوژيك عليه انسان، حيوانات وگياهان به قصد ناتواني و يا نابودي آنها گفته مي شود.

3- كاربرد سلاحهاي بيولوژيك به بيش از 300 سال قبل از ميلاد مسيح برمي‌شود.

4- در قرن چهاردهم تاتارها اجساد قربانيان طاعون را روي ديوار شهر ژنوا پرتاب مي‌كردند.

5- در جنگ جهاني اول آلماني ها تعدادي از پاتوژنهاي انساني و حيواني را استفاده نموده اند. هنگام جنگ جهاني دوم نيز ارتش ژاپن عوامل بيولوژيكي را در شوروي، مغولستان و چين بكار برد. در دهه 80 ميلادي نزديك به 600 رويداد تروريستي در سرتاسر دنيا اتفاق افتاد كه در نتيجه آن 4000 انسان كشته و بيش از 11000 نفر زخمي شدند.

6- شيوع طاعون در قرن چهاردهم سبب مرگ بيش ازيك سوم جمعيت اروپا (25 ميليون نفر) و شيوع آنفلوانزاي كشنده در سال 1918 سبب مرگ بيش از 50 ميليون نفر در جهان شد.

7- در آوريل 2000 شبكه جهاني اطلاع رساني  578 مورد بيماري را كه ناگهان در 132 كشور جهان شيوع يافته است. درنيمه اكتبر 2001 نيز 9 مورد بيماري سياه زخم در آمريكا شناخته شد.

8- مركز تحقيقات جنگ بيولوژيك آمريكا در سال 1944 ، ابتدا هزينه اي به ميزان 350 هزار دلار و سپس 460000 دلار جهت تحقيقات در زمينه سلاحهاي بيولوژيك و جهت آزمايشهاي صحرايي بمب ها و سلاحهاي ميكروبي در نظر گرفت.

9- سازمان بهداشت جهاني تخمين زده است كه رهاسازي 50 كيلوگرم اسپور انتراكس در طول يك خط دو كيلومتري در يك جمعيت 500000 نفري باعث 125000 مورد عفونت و 9500 مورد مرگ مي‌شود.

اهمیت ارتقای دانش و نگرش کارکنان بهداشتی درمانی در زمینه  بیوتروریسم

با توجه به جدي بودن خطر بكارگيري عوامل بيولوژيك و نياز به داشتن آمادگي كامل كاركنان بهداشت و درمان در برابر اين خطرات كه بروز آن سبب فجايع گسترده انساني مي‌شود و با توجه به شواهد اطلاعات کارکنان بهداشتی درمانی در این زمینه اندک است، مضافاً به اينكه در تروريسم بيولوژيك در وهله اول اورژانس پیش بیمارستانی و بيمارستانی، و دست اندركاران بهداشت و درمان ازجمله تکنسین‌های فوریتهای پزشکی ، پزشكان و پرستاران اورژانس به عنوان اولين پاسخ دهندگان با بيماران مواجه مي شوند، ضروري است كه تکنسین‌های فوریتهای پزشکی ، پزشكان و پرستاران اورژانس به عنوان نيروهاي واكنش سريع و كمك كننده نسبت به خطرات بيوتروريسم و جنگ بيولوژيك آگاهي داشته باشند و آمادگي لازم را برای امداد و درمان مصدومين حوادث احتمالي كسب نمايند.

مداخلات مراقبتي و درماني از طرف کارکنان بهداشتی و درمانی باعث پيشبرد سلامتي و افزايش كيفيت زندگي بيماران مي‌شود و سهم بسزايي در برطرف كردن مشكلات بهداشتي و مراقبتي آنها،پيشگيري از عوارض ،هدررفتن نيرو و انرژي و صرف هزينه‌هاي هنگفت خواهد داشت و نهایتاً در حيطه‌هاي مختلف علوم بهداشتی و درمانی داراي كاربردهاي زير خواهد بود:

الف – آموزش پیش بیمارستانی، بیمارستانی و دانشجويان بر آموزش بيوتروريسم تاكيد كنند و به گونه‌اي به آنها آموزش می‌دهند كه فارغ التحصيلان اين رشته به خصوص آنهايي كه از دانشگاه‌هاي علوم پزشكي نظامي فارغ التحصيل مي‌شوند در صورت لزوم بتوانند بصورت امداد رسانان و نيروهاي فوریت‌های پزشكي و بهداشتي واكنش سريع در صحنه حاضر شوند.

ب- خدمات فوریتهای پزشکی و مراکز درمانی: پرسنل فوریتهای پزشکی و مراکز درمانی مي‌توانند برای ارتقای سطح آگاهي و نگرش هر چه بيشتر خود و همكارانشان از جنگهاي بيولوژيك و بيوتروريسم به تنهايي يا بصورت همكاري با ديگر بخشها و سازمانهايي كه در اين رابطه فعاليت دارند ( بسيج جامعه پزشكي و اورژانس كشور ) تلاش نمايند.

ج – مرکز مدیریت حوادث: مديران بهداشتی و درمانی مي‌توانند با تشكيل دوره‌هاي آموزش ضمن خدمت اطلاعات جامعي را در زمينه بيوتروريسم، بيماريهاي ناشي از آن و نحوه كنترل آن در اختياراین پرسنل بهداشتی - درمانی قرار دهند و آنان را كه اولين پاسخ دهندگان به مصدومين و بيماران چنين حوادثي مي باشند برای پاسخ در موارد اورژانسي آماده سازند.

 د- تحقيقات بهداشتی- درمانی: مي‌تواند زمينه‌اي براي پژوهشهاي بعدي جهت شناخت بيشتر ودقيق تر بيوتروريسم باشد.

 ه- مراكز درمانی: از آنجايي كه تهديدات بيوتروريستي در استفاده از سلاحهاي بيولوژيك در جنگ و عمليات تروريستي در سالهاي اخير مورد توجه زياد قرار گرفته و با توجه به اينكه در صورت وقوع چنين حوادثي جامعه پزشكي كشور به عنوان اولين پاسخ‌دهندگان در برابر مصدومين اين حوادث هستند و نيز با توجه به اطلاعات بسيار اندك پرسنل درمانی از بيوتروريسم، گنجاندن برنامه‌هاي آموزشي در زمينه جنبه‌هاي مختلف بيوترويسم در قالب سمينارها و همايش‌هاي علمي توسط جامعه پزشكي برای کارکنان اورژانس‌های بیمارستانی و پیش بیمارستانی و پرستاران ضروري بنظر می‌رسد.

منابع

• زهرا مشتاق عشق و همکاران ،  پژوهشكده طب نظامي، مركز تحقيقات بيولوژي مولكولي - دانشگاه علوم پزشكي بقيه الله (عج) – تهران - 1386

• مهدی اسماعیلی، حقوق كيفري و جرمشناسي- دانشگاه آزاد اسلامي- واحد علوم تحقيقات، تهران، ايران - 1391

• حسيني، سيد محمد جواد ،حسيني دوست ، سيد رضا . ، راهنماي درمان مصدومين جنگ‌هاي هسته‌اي، بيولژيكي و شيميايي، تهران ، انتشارات دانشگاه علوم پزشكي بقيه ا…، 1383

• کرمپوریان و همکاران مجله علمی دانشکده پرستاری و مامائی همدان – سال 1395

• نوري اينانلو، داود و ديگران، اصول پيشگيري از جنگ هاي بيولوژيك و درمان در برابر حملات بيوتروريستي، دوم ين همايش سراسري دفاع در برابر عوامل بيولوژيك با تاكيد بر ارتقاء روشهاي تشخيص و پيشگيري، دانشگاه امام حسين (ع)، تهران، 1383؛ صفحه161

 

 

تهیه و تنظیم :

دکتر حبیب معصومی رئیس مرکز مدیریت حوادث و فوریت‌های پزشکی

مجتبی دانشگری کارشناس مرکز مدیریت حوادث و فوریت‌های پزشکی

 

 

 


١٣:٤٤ - 1396/03/17    /    شماره : ٤٩٦٧٩    /    تعداد نمایش : ١٨٩


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر: