صفحه اصلي > وب دا همدان > آرشيو اخبار > مقالات 


  چاپ        ارسال به دوست

مطالعه‌ی آماری نتایج یکصد عملیات اورژانس هوایی استان همدان

در سال‌های اخیر توسعه و استفاده از امداد هوایی به یکی از مهم‌ترین استراتژی‌ها در راستای کاهش زمان رسیدن بر بالین مصدومان مبدل شده‌ است.

اما علاوه بر بار مالی زیاد پرواز، مواردی همچون عدم امکان عملیاتی در شب و شرایط جوی نامناسب به عنوان مهم‌ترین کاستی‌های این خدمت استثنائی بر آن سایه افکنده است. از این رو نیاز است تا استراتژی مناسبی جهت بهینه‌سازی هزینه‌های این نوع از امداد تعیین گردد، تا علاوه بر کاهش هزینه‌ها به بهترین شکل ممکن به مصدومان خدمت‌رسانی شود.

در پژوهش حاضر اطلاعات آماری 100 عملیات موفق آمبولانس هوایی استان همدان از مردادماه 93 تا مردادماه 95 مورد بررسی قرارگرفت. ابتدا در پیشینه‌ی پژوهش برخی تحقیقات صورت گرفته درباره‌ی اندیکاسیون‌های اعزام امداد هوایی آورده شد. در این تحقیقات مشخص شد که انتقال مصدومین با شدت جراحات شدید یا پایین، انتقال هوایی مزیتی نسبت به انتقال زمینی ندارد. علاوه بر این اندیکاسیون‌هایی برای امداد هوایی در بالغین، اندیکاسیون‌های انتقال هوایی در کودکان،  اندیکاسیون‌های آمبولانس هوایی در سوختگی‌های مهم و برخی ممنوعیت‌ها در این نوع از امداد مشخص شده‌است.با بررسی نتایج آماری موجود در این پژوهش در نهایت مشخص شد که در این استان بر خلاف آنچه در مراجع ذکر شده، بیشترین تعداد اعزام برای ماموریت، جهت انتقال مصدومین در  محدوده‌ی سنی 20 تا 40 سال میباشد، نتایج بدست آمده حاکی از آن است،که برای کاهش بارمالی در دنیا ،اندیکاسیون‌های مختلفی برای تصمیم‌گیری اعزام تدوین شده است اما هنوز نمی‌توان به یک اتفاق نظر جهانی دست یافت. ازاین‌رو پیشنهاد میشود هر منطقه‌ای که دارای امداد هوایی می‌باشد، اندیکاسیون‌ها، لیست حوادث طبیعی، غیرمترقبه و نقاط حادثه‌خیز منطقه را تهیه و با استفاده از این اطلاعات محلی درباره‌ی اعزام بالگرد تصمیم‌گیری کند.

 

1-مقدمه

استفاده از بالگرد جهت ارائه‌ی خدمات پزشکی، در موارد اورژانسی، جزء موارد ویژه و استثنایی، خدمات پزشکی محسوب می‌شود. با توجه به این موضوع که حوادث ، تصادفات و تروما از جمله‌ی مهم‌ترین علل درخواست امداد است،پس کاهش زمان رسیدن بر بالین مصدوم یا بیمار در کاهش مرگ و میر تاثیر بسزایی دارد .در سال‌های اخیر توسعه و استفاده از امداد هوایی به یکی از مهم‌ترین استراتژی‌ها در راستای این امر مبدل شده است. به طورکلی به انتقال مصدوم یا بیمار توسط هواپیما یا بالگرد دارای تجهیزات و مراقبت حین انتقال توسط کادر پزشکی ، امداد هوایی گفته می‌شود. 

تاریخچهی استفاده از خدمات فوریتهای پزشکی بصورت هوایی به سالهای 1866 یعنی 149 سال قبل برمیگردد. درآن سال انسان‌ها با یک بالون به کمک مصدومان یک کشتی غرق شده شتافتند. چهارسال بعد یعنی درسال 1870 یکصد و شصت مجروح از شهر محاصره شده‌ی پاریس تخلیه شد. درسال 1099 اولین آمبولانس هوایی طراحی و ساخته شدو خلبان آن هواپیما یک پزشک بود .اولین اورژانس هوایی مدرن در 14 آگوست 1950 درجنگ کره بوسیله‌ی بالگرد از نوع BELL 407 صورت پذیرفت که طی این عملیات بزرگ درطول جنگ بیش از بیست هزار مجروح به عقبه و مراکز درمانی منتقل شدند. روش انتقال بصورت انتقال با باسکت بود که دراین روش هیچ اقدام درمانی روی بیمار حین انتقال انجام نمی شد اما مطالعات نشان داد که میزان مرگ و میر سربازان مجروح شده پنجاه درصد کاهش را نشان می دهد.

در ایالات متحده طی سالهای 1969 تا 1979 یعنی ده سال یکصدوشصت هزارمجروح و بیمار توسط بالگرد به مراکز درمانی منتقل شدند و درحال حاضر تعداد انتقالهای هوایی در آمریکا از 40 هزار انتقال درسال متجاوز است.امروزه از آمبولانس هوایی برای انتقال مجروح، انتقال تجهیزات و نیرو بر بالین بیماران و مجروحان، ارزیابی حوادث از آسمان، انتقال اعضا پیوندی و تحویل داروهای اورژانسی گران قیمت و پادزهرها استفاده فراوانی می‌شود.

      درکشورما از هواپیما و بالگرد درانتقال مجروحان درسطح وسیع درجنگ هشت ساله ایران و عراق استفاده شد، اما استفاده ازاین خدمات دربخش غیرنظامی از سال 1379 با ایجاد یک پایگاه آمبولانس هوایی با همکاری شرکت پشتیبانی و نوسازی هلی کوپترهای ایران (پنها )با اورژانس تهران آغاز گردید.ازسال 1379 تاکنون با فراز و فرودهایی درخدمات آمبولانس هوایی مواجه بودیم که غالباً ناشی از کمبود اعتبارات و مشکلات فنی بوده است اما از آغاز طرح تحول سلامت تا زمان تهیه دستور العمل (امرداد 93 تا مرداد 94 )با انجام .1267 سورتی پرواز 1936مجروح توسط آمبولانس هوایی اورژانس کشور جابجا شده اند. 

      ایران نوزدهمین کشور پهناور جهان است که با داشتن حدود 26 هزار کیلومتر جاده اصلی و بزرگراه از نظر حوادث ترافیکی در ردیف کشورهای پرحادثه قرار دارد .درسال 1393 نزدیک به نه هزار حادثه پرتلفات داشته‌ایم که درهمه این حوادث مداخله چند دستگاه آمبولانس بطور همزمان نیاز بوده‌است. ازنظر حوادث غیرمترقبه نیز در بین ده کشور اول جهان و شش کشور اول آسیا قرارداریم، لذا استفاده از خدمات آمبولانس هوایی یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است. درسال 1393 سیاست وزارت بهداشت برتوسعه این خدمات قرار گرفت بطوریکه بعنوان یکی از بسته های طرح تحول سلامت مطرح گردید و با تامین اعتبارات لازم از این ردیف درسال جاری 18 فروند بالگرد مشغول ارائه خدمات آمبولانس هوایی هستند.

1-1 مزایا ،معایب و محدودیت های امداد هوایی

همانطور که پیش از این گفته شد مهم‌ترین مزیت امداد هوایی،کاهش زمان رساندن بیمار به مراکز درمانی یا نقاط امن است.دومین مزیت اساسی این نوع از امداد ،امکان دسترسی به نقاط صعب‌العبور و حتی غلبه بر ترافیک جاده‌ایست.از مهم‌ترین دلایل دیگر استفاده از بالگرد در امداد، شعاع عملیاتی گسترده‌ی آن می‌باشد که موجب می‌شود تا فارغ از محل قرارگیری پایگاه امداد، عموما تا شعاع 200 کیلومتری از محل پایگاه امکان خدمت‌رسانی وجود داشته باشد. از طرفی دیگر پرسنل به کار گرفته‌شده در این نوع از امداد به واسطه‌ی تخصصی بودن شیوه‌ی امداد، عموما ورزیده‌تر و با تجربه‌تر هستند و همچنین امکان حمل تعداد مصدومان بیشتر نیز وجود دارد. 

با وجود این مزایای بلقوه‌ی این شیوه‌ی امداد ،هنوز در دنیا درباره‌ی به صرفه بودن و بهره‌وری مالی آن بحث‌های گوناگونی وجود دارد. علاوه بر بار مالی زیاد پرواز، مواردی همچون عدم امکان عملیاتی در شب و شرایط جوی نامناسب ،خود نیز از جمله‌ی مهم‌ترین معایب هستند.در کنار این موارد می‌توان افزایش احتمال بروز عوارض فیزیولوژیکی همچون ،آسپیراسیون،دهیدراسیون در پرسنل و مصدومین را به معایب آن اضافه نمود.

با توجه به موضوعات مطرح شده، حال این سوال پیش خواهدآمد که برآیند استفاده از امداد هوایی چگونه خواهد بود، به گونه‌ای که از یک طرف بتوان بار مالی به عنوان مهم‌ترین محدودیت را به حداقل رسانده و بتوان به بهترین نحو ممکن از مزایای آن بهره برد. پیش از این برخی تحقیقات انجام شده نشان داده‌اند که انتقال مصدومین با شدت آسیب‌دیدگی پایین و شدید با استفاده از بالگرد مزیتی نسبت به انتقال زمینی ندارد. در پژوهشی دیگر مشخص شد که بایستی امداد هوایی در فواصل کمتر از 100 کیلومتر صورت گرفته و همچنین بایستی انتقال کودکان و بالغین دارای سوختگی در اولویت باشد. آخرین پژوهش انجام شده در آلمان نیز امدادرسانی به کودکان و سالمندان در تصادفات بیش از پیش توصیه شده است. با توجه به پیشینه ی پژوهش، مشخص می‌شود که هنوز درباره‌ی تریاژ مناسب در امداد هوایی اتفاق نظر وجود ندارد.

 

2-روش‌ها

            امداد هوایی در استان همدان از مردادماه سال 1393 آغاز به کار کرد و پژوهش حاضر اولین گزارش آماری از عملکرد این سیستم در طی 100 عملیات موفق بوده و اندیکاسیون‌های مهم اعزام امداد هوایی در این استان مورد بررسی قرار گرفت.در یک مطالعه ی آماری اطلاعات کلیه‌ی مصدومین و بیماران منتقل شده توسط بالگرد در این استان از 18/5/93 لغایت 18/5/95 با استفاده از جمع‌آوری اطلاعات به وسیله‌ی مطالعه‌ی فرم پیگیری بیماران منتقل شده با امداد هوایی در استان همدان مورد بررسی قرار گرفت.

 

3-نتایج  

            در یک تقسیم‌بندی کلی می‌توان ماموریت‌های اورژانس هوایی را در 3 دسته طبقه‌بندی کرد.دسته‌ی اول ماموریت‌هایی هستند که بالگرد به محل اعزام می‌گردد و مصدومین یا بیماران را از محل حادثه به بیمارستان یا نقطه ای امن منتقل می‌کند که به آن ماموریت‌های پاسخ اولیه گفته می‌شود.نوع دوم از عملیات،انتقال و حمل بیمار بین مراکز درمانی است، که به آن ماموریت‌های پاسخ ثانویه اطلاق می‌گردد. سومین نوع از ماموریت‌ها ، ماموریت‌هایی است که بالگرد یا هواپیما مصدومان و مجروحان فراوانی را که به واسطه‌ی حوادث غیرمترقبه دچار مصدومیت شده‌اند را منتقل می‌کند که به آن ماموریت انتقال مصدومان انبوه گفته میشود.

در استان همدان از مجموع 100 ماموریت اورژانس هوایی صورت گرفته تعداد42 ماموریت از نوع پاسخ اولیه بوده ،تعداد 56 تا از آنها از نوع پاسخ ثانویه و تنها 2 مورد از این میان انتقال مصدومان انبوه میباشد. تعداد زیاد پاسخ های ثانویه در آمبولانس هوایی نشاندهنده ی آن است که به علت آنکه توازن امکانات موجود در مراکز درمانی مناسب و کافی نبوده موجب افزایش تعداد انتقال های بین بیمارستانی شده است.

در کشورهای مختلف متناسب با شیوع حوادث و بیماری‌ها اندیکاسیون‌های مختلفی برای اعزام بیماران با آمبولانس هوایی تدوین می‌شود.در پژوهش‌های انجام شده برخی از اندیکاسیون‌های اعزام با آمبولانس هوایی در دنیا همچون اندیکاسیون‌های انتقال با بالگرد در بالغین، اندیکاسیون‌های انتقال هوایی در کودکان،  اندیکاسیون‌های امداد هوایی در سوختگی‌های مهم و برخی ممنوعیت‌ها در این نوع از امداد مشخص شده است. اما در حال حاضر در ایران برای بررسی اعزام بالگرد از لیست "اندیکاسیون‌های اعزام هوایی" ویرایش شده توسط معاونت فنی و عملیات اورژانس کشور ،استفاده می‌گردد.

در استان همدان در مجموع 100 پرواز انجام شده تعداد 144 مصدوم به مراکز بهداشتی درمانی منتقل شده‌اند، که تعداد 103 تن از آنها را مصدومین تصادفی تشکیل می‌دهند و 41 نفر دیگر مصدومین غیرتصادفی هستند.از میان مصدومین نیز 84 تن مرد و 60 نفر زن هستند. از بین مصدومین غیرتصادفی 10 نفر مصدومین قلبی، 9 نفر مصدومین ناشی از سقوط از ارتفاع ، 7نفر مصدومین با مشکلات زنان و زایمان از جمله ی بیشترین تعداد مصدومین  می‌باشند. این موضوع در شکل 1و2 قابل مشاهده است. نکته‌ی قابل توجه دیگر، اینکه تنها 2 تن از این مصدومین در بیمارستان جان باختند، که نشان‌دهنده موثر بودن این نوع امداد در کاهش تعداد تلفات است.

 

 

شکل 1-نمودار میله ای مقایسه ی فراوانی مصدومین غیرتصادفی دارای بیماری های مختلف منتقل شده با امداد هوایی

 

 

شکل 2- نمودار دایره‌ای مقایسه درصدی انواع مصدومین انتقالی با امداد هوایی

به لحاظ دسته‌بندی سنی نیز بیشترین تعداد انتقال ها متعلق به افراد 20 تا 30 سال و 30 تا 40 سال می‌باشد، که در شکل 3 قابل مشاهده است. از میان 9 شهرستان استان همدان نیز شهرستان‌های فامنین، همدان و کبودرآهنگ به ترتیب  با 29 درخواست ماموریت،15 درخواست ماموریت و 14 درخواست ماموریت بیشترین تعداد ماموریت‌ها را به خود اختصاص داده‌اند.این موضوع در شکل 4 مشاهده می‌شود.

 

شکل 3- نمودار میله ای بررسی توزیع سنی مصدومین منتقل شده با آمبولانس هوایی

 

 

 

شکل 4-نمودار دایره ای مقایسه ی تعداد ماموریت های انجام شده در شهرستان های مختلف استان

 

 

با توجه به گزارش ارائه شده میتوان نتایج ذیل را بیان داشت:

1-      امداد هوایی اگرچه به کاهش زمان رسیدن بر بالین بیمار و حفظ زمان طلایی احیا و درمان بیمار کمک می‌کند ، اما بار مالی زیادی را نیز بر سیستم درمانی تحمیل می‌کند که این مورد مهمترین مشکل استفاده از امداد هوایی است.

2-      برای کاهش بارمالی در دنیا اندیکاسیون های مختلفی برای تصمیم‌گیری اعزام تدوین شده‌است اما هنوز نمی‌توان به یک اتفاق نظر دست یافت. از این رو پیشنهاد می‌شود هر منطقه که دارای امداد هوایی می‌باشد، اندیکاسیون ها و علاوه بر آن لیست حوادث طبیعی ، غیرمترقبه و نقاط حادثه‌خیز منطقه را تهیه و با استفاده از این داده های منطقه‌ای درباره‌ی اعزام بالگرد تصمیم‌گیری کند.

3-      استان همدان به واسطه ی شرایط جغرافیایی ، به عنوان یک کریدور ترانزیتی شناخته می‌شود، از این رو بیشترین تعداد عملیات هوایی مربوط به تصادفات می‌باشد. شهرستان فامنین نیز با آنکه کوچکترین و کم جمعیت‌ترین شهرستان این استان است، به واسطه‌ی قرارگرفتن در جاده ی همدان-تهران و همچنین تعدد نقاط حادثه خیز در آن، بیشترین تعداد درخواست ماموریت هوایی را داشته است.

4-      در این استان بر خلاف آنچه در مراجع  آمده، بیشترین تعداد اعزام برای ماموریت ، جهت انتقال مصدومین در  سنی 20 تا 40 سال می‌باشد، که این امر از یک طرف به دلیل جوان بودن ساختار سنی استان و از طرف دیگر عدم توجه به سن مصدومین در زمان تماس با اپراتور می‌باشد.

5-      با توجه به بالا بودن تعداد پاسخ های ثانویه در امداد هوایی ، این موضوع بایستی مورد توجه مسئولین قرار گیرد که از یک طرف با توجه به بار مالی این نوع از امداد ، تنها در موارد ضروری همچون انتقال های بالای 100 کیلومتر یا انتقال مصدومین با ترومای شدید و علائم حیاتی پایین از امداد هوایی استفاده گردد.

4- مراجع

[1]. Foglia R.P, Moushey R, Meadows L, Seigel J, Smith , M. Evolving treatment in a decade of pediatric burn care, J Pediatr Surg 2004, 39: 957-960.

[2]. Cronin Ki, Butler P.E.M, McHugh M, Edwards GA. A 1-year prospective studyof burns in an Irish pediatric burn unit, Burns 1996; 22: 221-224.

[3]. Kumar P, Chirayil PT, Chittoria R., Ten years epidemiological study of paediatric burns in Manipal, India, Burns 2000; 26: 261-264.

[4]. Masomeh Farshi, Hosein Babatabar, Jamileh Mokhtari Nouri , Hosein Mahmoudi, Study of the effect of air evacuation and transport training using lecture method on nurses level of learning, Iranian Journal of Critical Care Nursing, Spring 2012, Volume 5, Issue 1, Pages: 17- 22

[5]Miriyan M. patient and victims transport. First, Tehran: Sepah lessons book; 2008

[6] Charmi L, Kalkhali T. Triage in medical service (prehospital and hospital) what that nurses know. Strategy for increasing crisis management in disaster. Tehran. 2006.

[7]Ghanjal A, Sedaghat A, Shamsnoorani A, Zendedel A, Rezvani O, Hadadpoor M, et al. Medical aspects in patient transport. Tehran: Iran Helal Ahmar; 2009.

[8] دستورالعمل جامع خدمات آمبولانس هوایی، مرکز مدیریت حوادث و فوریتهای پزشکی/ معاونت فنی/اورژانس پیش بیمارستانی،شهریور 94

[9] Ghayemiyan Z. Assessment current management in air aid system and hospitals that included project inTehran. Tehran: Islamic Azad University; 2001.

[10] مراد مرادی،سعید کاظمی، نقش امداد هوایی در کاهش تلفات ناشی از تصادفات،سیزدهمین کنفرانس بین الملیی حمل و نقل و ترافیک

[11] Hagen Andruszkow,* Uwe Schweigkofler,et al, Impact of Helicopter Emergency Medical Service in Traumatized Patients: Which Patient Benefits Most?,plos one,2016

[12] مهرداد معمارزاده،محمدهادی رفیعی،نتایج انتقال هوایی مصدومین در اصفهان، نشریه جراحی ایران ، دوره 15، 1386

[13] Andruszkow H, Lefering R, Frink M, Mommsen P, Zeckey C, Rahe K, et al. (2013) Survival benefit of helicopter emergency medical services compared to ground emergency services in traumatized patients. Crit Care 17: R124. doi: 10.1186/cc12796. pmid:23799905

[14] Andruszkow H, Frink M, Zeckey C, Krettek C, Hildebrand F, Mommsen P (2012) Merits and capabilities of helicopter emergency medical service (HEMS) in traumatized patients. Technology and health care: official journal of the European Society for Engineering and Medicine 20: 435–444

[15] Andruszkow H, Hildebrand F, Lefering R, Pape HC, Hoffmann R, Schweigkofler U (2014) Ten years of helicopter emergency medical services in Germany: Do we still need the helicopter rescue in multiple traumatised patients? Injury 45 Suppl 3: S53–58. doi: 10.1016/j.injury.2014.08.018. pmid:25284235

[16] Galvagno SM Jr., Thomas S, Stephens C, Haut ER, Hirshon JM, Floccare D, et al. (2013) Helicopter emergency medical services for adults with major trauma. Cochrane Database Syst Rev 3: CD009228. doi: 10.1002/14651858.CD009228.pub2. pmid:23543573

[17] Westhoff J, Hildebrand F, Grotz M, Richter M, Pape HC, Krettek C (2003) Trauma care in Germany. Injury 34: 674–683. pmid:12951292 doi: 10.1016/s0020-1383(03)00147-5

[18] Galvagno SM Jr., Haut ER, Zafar SN, Millin MG, Efron DT, Koenig GJ Jr., et al. (2012) Association between helicopter vs ground emergency medical services and survival for adults with major trauma. JAMA: the journal of the American Medical Association 307: 1602–1610. doi: 10.1001/jama.2012.467. pmid:22511688

[19] Albertyna R, Bicklerb SW, Rode H. Paediatric burn njuries in Sub Saharan Africa-an overview. Burns2006, 32: 605-612.

[20] Kallıoğlua AE, Başaranb O, Tarımb A, Türkb E, Kutc A, Haberal M. Burns in Turkish children and adolescents: Nine years ofexperience. Burns 2006, 31: 46-51

[21] Sowemimo GOA, Burn care in Africa: reducing the misery index. The 1993 everet idris burns memorial lecture, J Burn Care Rehabil 1993; 14:589-594

[22] Rjuoh SN, Guyer B, Srobino DM, Keyl PM, Diener-West M, Smith GS., Risk factors for childrens burns: a case study of Ghanaian children, J Epidemiol Community Health 1995; 49 189; 193

[23] Thomas SH, Williams KA, Claypool DW. Medical director for air medical transport programs. Prehosp Emerg Care. 2002

[24] Avialable from: www.health.state.ny.us/ New York state department of health. Indication for helicopter transfer in adult.

[25] Avialable from: www.patient.co.uk/, Helicopter transport. Contraindication for air transport.

[26] Avialable from: www.gov.ns.ca/health/ehs/air-abulance/adult.htm

 

[27] Petria D, Tallon J, crowell W, Cain ED, Martell Paula. Medically appropriate use of helicopter EMA: The Mission acceptance / triage process. Air med J. 2007; 21: 50-54.

 

 

مهندس علیرضا معصومی1*.دکتر حبیب معصومی

1-دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی مکانیک–همدان- میدان پژوهش-دانشگاه بوعلی-دانشکده مهندسی-aerosina90@gmail.com

2-رئیس مرکز مدیریت حوادث و فوریت‌های پزشکی استان همدان-میرزاده عشقی-بیمارستان سابق امام خمینی- aerosina90@yahoo.com


٠٩:٢٥ - 1396/04/31    /    شماره : ٥٢٩٠٧    /    تعداد نمایش : ١١٠


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر: