شنبه ٢٧ آبان ١٣٩٦
ارتباط با ما
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 209674
 بازدید امروز : 973
 کل بازدید : 11444966
 بازدیدکنندگان آنلاين : 12
 زمان بازدید : 0/7430
صفحه اصلي > وب دا همدان > آرشيو اخبار > اخبار سلامت  


  چاپ        ارسال به دوست

محصولات غذايي تغيير ژنتيك‌يافته

جمعيت جهان تا اواسط قرن حاضر دو برابر ‌می‌شود و اين در حالي است كه اكنون نيمي از كودكان جهان از غذاي كافي، محروم هستند.

فشار از طرف مصرف‌كننده‌‌ها باعث شده است كه توليد محصولات غذايي به طرف استفاده از روش‌هاي نوين بيوتكنولوژي پيش رود. به همين علت، كاربرد روش‌هاي مهندسي ژنتيك براي افزايش كمّي و كيفي محصولات از يك سو و كاهش هزينه‌ها و زمان توليد از طرف ديگر، استفاده از اين روش‌ها را بسيار ارزشمند كرده است.

بيوتكنولوژي يا فناوري زيستي به مفهوم كاربرد علوم زيستي و اثر متقابل آنها در فناوري‌هاي ساخت بشر است؛ مجموعه فنوني كه از موجودات زنده، براي ساخت يا تغيير محصولات، ارتقای كيفي گياهان يا حيوانات و تغيير صفات ميكروارگانيسم‌‌‌ها براي كاربردهاي ويژه استفاده ميكند.

اين فنون شرايطي را براي دانشمندان فراهم مي‌آورند كه بتوانند يك يا چند ژن را از يك موجود زنده (حيوان يا گياه) برداشته و به موجود زنده ديگري تزريق كنند و به اين ترتيب موجودي با ژن‌هاي متفاوت، خلق كنند. ساليان زیادی است كه بشر براي افزايش كيفيت غذاي خود از روش‌هاي مختلف فناوري زيستي در پرورش گياهان و حيوانات استفاده كرده است. اما در دهه اخير، مهندسي ژنتيك، دانشمندان را قادر کرده تا ژن‌هاي موجودات زنده را با دستكاري تغيير دهند و يا ژن‌هاي ويژه‌اي را بين موجودات زنده منتقل كنند و از اين طريق بتوانند موجب تكثير صفات دلخواه شوند.

*اهداف توليد غذاهاي تراريخته

از ديدگاه محيط زيست: مقاومت گياهان در برابر آفات در برابر بيماري، ‌افزايش راندمان در هر هكتار به منظور جلوگيري از توسعه زمين‌هاي كشاورزي،‌ افزايش كيفيت و زمان ماندگاري و كاهش استفاده از مواد شيميايي.

از ديدگاه مصرف‌كننده: بالا بردن ارزش غذايي، غذاهاي رژيمي (انسان و حيوان)، سلامتي و دارو و كاهش قيمت محصولات.

از ديدگاه فرايند: كاهش ضايعات،‌ توليد محصولات جديد و بالا بردن كارايي فرايند توليد.

*انواع محصولات تغيير ژنتيك داده شده

توليد برنج غني شده

برنج طلايي، برنجي است كه با دستكاري ژنتيكي قادر به توليد مقدار زيادي كاروتنوئيد است. اين طرح در اوايل دهه 1990 توسط محققان آلماني و سوئيسي انجام شد.

توليد دانه‌هاي روغني غني‌شده

افزايش ميزان ویتامین A موجود در دانه روغني كانولا، فعاليتي در دست اجراست. به منظور دستیابی به اين هدف با القاي آنزيم‌هاي لازم در مسير سنتزي فيتون، كانولايي توليد شد كه قادر است 1000 تا 1500 ميكروگرم كاروتنوئيد به ازاي هر گرم دانه روغني تازه، توليد كند. در حال حاضر، همين تكنولوژي به منظور افزايش ویتامین A دانه روغني خردل مورد استفاده قرار می‌گیرد.

توليد گندم غني‌شده

طرح دو برابر كردن روي و آهن گندم در مركز بين‌المللي بهبود گندم و ذرت در مكزيك در دست اجراست. دو گونه وحشي "ايگوليپس تاچي" و "تريكوتوم ديكوكم" داري ميزان بالايي آهن و روي هستند بنابراین با استفاده از مهندسي ژنتيك، اين صفت را به گندم‌هاي مدرنيزه شده و در حال مصرف، منتقل كرده و بد‌ين صورت گندم‌هاي غني شده توليد مي‌شود. 

توليد گوجه‌فرنگي تراريخته

"انتوسيانين" نوعي آنتي‌اكسيدان است كه در انواع توت‌ها مانند توت سياه (که موجب كاهش خطر ابتلا به سرطان، بيماري‌های قلبي و بعضي بيماري‌هاي عصبي مي‌شود) يافت مي‌شود. اين ميوه‌ها با وجود تأثير سلامتبخش آنها به حد كافي مصرف نمي‌شوند. محققان با استفاده از ژن‌هايي كه به رنگ‌آميزي گل ميمون كمك مي‌كند، دريافتند امكان توليد آنتوسيانين در گياه گوجه فرنگي وجود دارد. در اثر اين فرايند، گوجه فرنگي به رنگ ارغواني درآمد که در موش‌ها خاصيت ضد سرطاني داشت.

توليد ذرت غني‌شده

ذرت، غذاي اصلي بيش از 1.2 ميليارد انسان در صحراهاي آفريقا و آمريكاي لاتين است. بيش از 50 ميليون نفر از افراد اين منطقه دچار كمبود ویتامین A هستند. طرح شناسايي گونه‌هاي وحشي و تلقيح بين اين گونه‌ها و گونه‌هاي مدرنيزه در دست اجراست.

تهيه استركالچر لبنيات

در توليد فرآورده‌هاي تخميري شير مثل پنير، ماست، كره، كفير و خامه ترش، كشت‌هاي ميكروبي مورد استفاده قرار مي‌گيرند كه به نام "آغازگر يا مايه " ناميده مي‌شوند. عملكرد اوليه اين باكتري‌ها، تبديل لاكتوز و ساير قندها در شير اسيد لاكتيك است كه ويژگي‌هاي خاصي مثل اسيديته زياد، طعم و بوي مطلوب و قوام مشخصي به فرآورده‌ مي‌بخشد.

توليد سيب‌زميني تراريخته

دانشمندان از ژن يافته شده در گياه آمارانت كه در آمريكاي جنوبي مي‌رويد براي افزايش پروتئين سيب‌زميني تا 30 درصد استفاده كردند. اين سيب‌زميني تراريخته همچنين حاوي مقادير زيادي اسيد آمينه ضروري است.

پيشرفت استارترهاي لبنيات

توليد كشت‌هاي پروبيوتيك (لاكتوباسيل ويژه يا بيفيد و باكتريوم) و استارترهاي مولد تركيبات با طعمي خاص. يك مثال از اين كاربرد، استفاده از اين استارتر است كه مقدار زيادي تركيبات دي‌استيل طعم‌زا توليد مي‌كند.

توليد آنزيم‌هاي غذا

كيموسين، مهمترين آنزيم در صنعت لبنيات است كه براي لخته كردن شير در توليد پنير استفاده مي‌شود. در گذشته، كيموسين از معده چهارم گوساله به دست مي‌آمد اما با توجه به افزايش سرعت توليد و نياز به پنير، وجود منابع ديگر ضروري است.

برچسب‌گذاري

مصرف‌كننده حق دانستن منشأ و طبيعت مواد غذايي مصرفي خود را دارد و برچسب‌گذاري بايد با درج ويژگي‌هاي آن به طور صحيح بدون ايجاد گمراهي و يا شبهه، امكان انتخاب آگاهانه مواد غذايي مورد پسند مصرف‌كننده را فراهم کند. به تازگی طيف جديدي از محصولات، مواد اوليه و افزودني‌هاي غذايي از صنايع بيوتكنولوژي به دست آمده‌ است كه مسائل خاصي را براي مقررات و اهداف برچسب‌گذاري ايجاد كرده‌‌اند.

الگوي پيشنهادي كدكس

اگر مواد غذايي حاصل از مهندسي ژنتيك تفاوت قابل ملاحظه‌اي با توليد سنتي مشابه خود داشته باشند، برچسب‌گذاري الزامي است. به طور مثال، تغييرات اعمال شده در تركيب اسيدهاي چرب روغن كانولا كه آن را از نظر ويژگي‌ها نظير روغن‌هاي نباتي مناطق حاره می‌کند، لزوم بكارگيري اسم جديد براي روغن به دست آمده را توجيه مي‌كند. اگر مواد غذايي سبب بروز مسائل ايمني مي‌شود بايد در برچسب‌گذاري ذكر شود. اگر برخي مواد براي مصرف از لحاظ ايمني احتياج به فرايند و يا پختن داشته باشند و توسط مهندسي ژنتيك به مواد غذايي انتقال داده مي‌شوند كه معمولا بدون اعمال فرايند و يا پخت، مصرف مي‌شوند بايد به مصرف‌كننده توسط برچسب‌گذاري اطلاع داده شود. از آنجايي كه آگاهي مصرف‌كننده از تكنولوژي مواد غذايي جديد ضروري است،‌كدكس بين‌الملل در نظر دارد در مورد آموزش مصرف‌كنندگان اقداماتي انجام دهد.

*مزاياي مصرف مواد غذايي اصلاح شده ژنتيكي

كاهش قيمت محصولات، بالا بردن اثربخشي فرايند، كاهش ضايعات، مقاوم كردن نسبت به آفت‌ها، تنش‌هاي محيطي و بيماري‌هاي گياهي و بالا بردن ارزش غذايي از مزایای مصرف مواد غذایی اصلاح شده ژنتیکی است.

خطرات بالقوه مصرف مواد غذايي اصلاح ژنتيك شده: مقاومت به آنتي‌بيوتيك، تغيير در كيفيت تغذيه‌اي مواد غذايي، امكان سم‌زايي مواد غذايي اصلاح‌شده ژنتيكي، امكان آلرژي‌زايي مواد غذايي اصلاح شده ژنتيكي، انتقال غير عمدي ژن‌ها به گياهان وحشي، احتمال ايجاد ويروس‌ها و سموم جديد و تهديد تنوع ژنتيكي گياهي.

 

تنظيم‌کننده: مهندس معصومه مرآتي، كارشناس مواد خوراكي و آشاميدني معا‌ونت غذا و داروی دانشگاه


١٠:٤٩ - 1393/06/30    /    شماره : ١٩٦٥٠    /    تعداد نمایش : ١٠٣٩


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر: