دکتر شمیم پیله‌وری،  در گفت وگو با وبدا در همدان،با بیان اینکه برای تحقق باروری سالم، زن و مرد هر دو باید از شرایط جسمی و سلامت مناسبی برخوردار باشند، افزود: هرگونه اختلال در دستگاه تولیدمثل زنان شامل رحم، لوله‌های رحمی و تخمدان‌ها و همچنین مشکلات مربوط به اسپرم در مردان، چه از نظر کمی و چه کیفی، می‌تواند مانع از وقوع یک باروری سالم شود. بنابراین هر عاملی که سلامت باروری زن یا مرد را تحت تأثیر قرار دهد، می‌تواند به ناباروری و بروز مشکلات برای زوجین منجر شود.

نقش تعیین‌کننده سن در سلامت باروری

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان با اشاره به تأثیر سن بر باروری گفت: سن در سلامت باروری زنان و مردان نقش بسیار مهمی دارد، اما این تأثیر در زنان به‌مراتب پررنگ‌تر است، اگر یک زن در سن مناسب باردار نشود، احتمال مواجهه با مشکلات ناباروری افزایش می‌یابد و بارداری در سنین بالاتر نیز با افزایش عوارض دوران بارداری همراه خواهد بود.

وی ادامه داد: هرچه سن زنان بیشتر شود، احتمال سقط جنین و بروز عوارض بارداری نیز افزایش می‌یابد و در نتیجه احتمال به پایان رسیدن موفق و سالم بارداری کاهش پیدا می‌کند.

دکتر پیله‌وری خاطرنشان کرد: افزایش سن در مردان نیز به‌صورت تدریجی بر کیفیت باروری تأثیر می‌گذارد، اما در زنان نقش سن بسیار برجسته‌تر است و تأثیر مستقیمی بر شانس بارداری سالم و موفق دارد.

وی افزود: حتی در زنانی که با مشکل ناباروری مواجه هستند، هرچه سن پایین‌تر باشد، روش‌های کمک‌باروری نتایج موفق‌تری نسبت به درمان در سنین بالاتر خواهند داشت.

عوامل متعدد در کاهش باروری

این متخصص با تأکید بر اینکه ناباروری معمولاً یک علت واحد ندارد، گفت: عوامل متعددی در کاهش باروری زنان و مردان نقش دارند و معمولاً مجموعه‌ای از شرایط در کنار یکدیگر بر قدرت باروری اثر می‌گذارند.

وی شرایط محیطی، کیفیت زندگی، وضعیت تغذیه، استرس‌های روزمره، فرزندآوری دیرهنگام، تغذیه ناسالم، چاقی، کم‌تحرکی، بیماری‌های زمینه‌ای، مصرف دخانیات و الکل و همچنین مصرف طولانی‌مدت برخی داروها را از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر کاهش باروری عنوان کرد.

سبک زندگی سالم؛ کمک‌کننده اما نه درمان‌کننده همه مشکلات

دکتر پیله‌وری با اشاره به نقش سبک زندگی در سلامت باروری اظهار کرد: داشتن تغذیه مناسب، فعالیت بدنی منظم و سبک زندگی سالم می‌تواند شانس باروری را افزایش دهد، اما نباید تصور کرد که تمامی مشکلات ناباروری صرفاً با اصلاح شیوه زندگی قابل درمان هستند.

وی افزود: حفظ وزن مناسب، فعالیت بدنی متعادل، قطع مصرف دخانیات و الکل و پرهیز از مصرف خودسرانه داروها از جمله اقداماتی است که می‌تواند تأثیر مثبتی بر سلامت باروری داشته باشد.

این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان همچنین مصرف اسیدفولیک را از یک ماه قبل از بارداری توصیه کرد و گفت: افرادی که قصد بارداری دارند باید از رژیم غذایی متعادل و سبد غذایی مناسب بهره‌مند شوند.

تأثیر استرس و سلامت روان بر باروری

وی در ادامه با اشاره به نقش سلامت روان در فرآیند باروری گفت: استرس شدید یا طولانی‌مدت می‌تواند بر شانس باروری اثرگذار باشد. برای مثال اختلال در خواب، کاهش کیفیت روابط زناشویی و تغییر در چرخه‌های قاعدگی از پیامدهای احتمالی استرس هستند.

دکتر پیله‌وری تأکید کرد: با این حال نمی‌توان استرس را به‌تنهایی علت ناباروری دانست، بلکه سلامت روان یکی از عوامل تأثیرگذار در کنار سایر عوامل جسمی و پزشکی است.

وی افزود: سلامت روان بخش مهمی از مراقبت‌های دوران بارداری و درمان ناباروری به شمار می‌رود و مشاوره مناسب، خواب کافی، فعالیت بدنی متعادل و حمایت عاطفی می‌تواند به زوجین در ادامه روند درمان کمک کند.

چه زمانی باید برای بررسی ناباروری مراجعه کرد؟

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان در خصوص زمان مناسب مراجعه برای ارزیابی ناباروری گفت: اگر زوجی در سن مناسب قرار داشته باشند، شرایط پزشکی زن و مرد طبیعی باشد و سابقه بیماری خاصی نداشته باشند، در صورتی که سن زن کمتر از ۳۵ سال باشد و پس از یک سال تلاش برای بارداری موفق نشوند، باید برای بررسی ناباروری مراجعه کنند.

وی ادامه داد: اگر سن زن بیش از ۳۵ سال باشد، این زمان به شش ماه کاهش می‌یابد و توصیه می‌شود پس از شش ماه تلاش ناموفق برای بارداری، ارزیابی‌های تخصصی آغاز شود.

تأخیر در مراجعه، درمان را پیچیده‌تر می‌کند

عضو هئیت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان هشدار داد: مهم‌ترین عاملی که در موفقیت درمان ناباروری نقش دارد، زمان و سن است، هرچه زوجین دیرتر برای بررسی و درمان مراجعه کنند، ممکن است مشکلات زمینه‌ای شدیدتر شده و درمان‌ها پیچیده‌تر، زمان‌برتر و پرهزینه‌تر شوند.

وی تصریح کرد: در بسیاری از موارد اگر مشکل در مراحل اولیه شناسایی شود، با درمان‌های ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر می‌توان به بارداری سالم دست یافت، اما تأخیر در مراجعه می‌تواند نیاز به روش‌های پیچیده‌تر کمک‌باروری را افزایش دهد.

باورهای نادرست درباره ناباروری

این متخصص با اشاره به برخی باورهای اشتباه رایج در جامعه گفت: یکی از تصورات نادرست این است که ناباروری همیشه ناشی از مشکلات زنان است و مردان نقشی در آن ندارند؛ در حالی که این باور کاملاً اشتباه است و می‌تواند روند تشخیص و درمان را با مشکل مواجه کند.

وی افزود: ناباروری مسئله‌ای مربوط به زوجین است و بررسی و درمان باید به‌صورت همزمان برای زن و مرد انجام شود.

دکتر پیله‌وری همچنین به باور نادرست دیگری اشاره کرد و گفت: برخی زنان تصور می‌کنند تا زمانی که قاعدگی ادامه دارد، شانس بارداری آن‌ها کاهش نمی‌یابد؛ در حالی که توان باروری زنان سال‌ها پیش از قطع کامل قاعدگی روند کاهشی خود را آغاز می‌کند.

ترس از انگ اجتماعی؛ مانعی بر سر راه درمان

وی با بیان اینکه برخی زوجین به دلیل ترس از قضاوت‌های اجتماعی یا پنهان‌کاری، مراجعه به مراکز درمان ناباروری را به تعویق می‌اندازند، اظهار کرد: این موضوع موجب از دست رفتن فرصت‌های ارزشمند درمانی می‌شود و ممکن است زوجین زمانی به فکر درمان بیفتند که روند درمان دشوارتر شده است.

این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان بر ضرورت فرهنگ‌سازی و اطلاع‌رسانی در این زمینه تأکید کرد و افزود: خانواده‌ها و جامعه باید زوجینی را که با مشکل ناباروری مواجه هستند، برای مراجعه به مراکز درمانی و دریافت خدمات تخصصی تشویق کنند.

کاهش محسوس باروری پس از ۳۷ سالگی

دکتر پیله‌وری با اشاره به تأثیر مستقیم سن بر ذخیره تخمدان گفت: پس از ۳۷ سالگی کاهش قابل توجهی در شانس باروری زنان مشاهده می‌شود،افزایش سن بر ذخیره تخمدان که یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر در باروری است، اثر مستقیم دارد و به همین دلیل سن در موفقیت بارداری سالم و درمان ناباروری نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا می‌کند.

سه توصیه مهم به زوجین

وی در پایان سه توصیه مهم را برای زوجین مطرح کرد و گفت: نخست اینکه برای فرزندآوری برنامه‌ریزی زمانی مناسبی داشته باشند و بارداری را به سال‌های پایانی سن باروری موکول نکنند.

عضو هئیت دومین توصیه را رعایت سبک زندگی سالم دانست و افزود: توجه به وزن مناسب، نوع و زمان مصرف مواد غذایی، پرهیز از مصرف دخانیات و الکل و داشتن فعالیت بدنی منظم از عوامل مؤثر در حفظ سلامت باروری است.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان سومین توصیه را مراجعه به‌موقع برای درمان ناباروری عنوان کرد و گفت: زوجین نباید از مراجعه به مراکز تخصصی هراس داشته باشند و بهتر است زن و مرد به‌صورت مشترک در جلسات درمانی حضور یابند، زیرا این همراهی علاوه بر کمک به روند درمان، از نظر روحی و انگیزشی نیز تأثیر بسزایی در ادامه مسیر خواهد داشت.