به گزارش روابط عمومی معاونت بهداشتی دانشگاه، با توجه به تغییرات ساختار جمعیتی و روند رو به افزایش سالمندان در کشور، سند راهبردی و عملیاتی تحقق محیط دوستدار سالمند در کشور با هدف بهبود و ارتقای سلامت، رفاه و بهزیستی سالمندان تدوین و در حال اجراست.

هر وزارت و دستگاهی در سند یاد شده وظیفه ای مشخص دارد، دانشگاه های علوم پزشکی کشور متولی امر بهداشت و سلامت این گروه سنی آسیب پذیر و رو به افزایش است.

از سویی با نگاهی به سیمای مرگ کشور به خصوص مرگ زودرس و بیماری های غیر واگیر، بیماری های قلبی و عروقی و سرطان ها رتبه های اول و دوم علل مرگ در میانسالان و سالمندان در کشور هستند.

از این رو ایجاد رستوران ها و کترینگ های دارای غذای رژیمی مناسب سالمندان، بیماران دیابتی و فشار خون می تواند گامی موثر برای ارتقای سبک زندگی سالم (تغذیه سالم) در جامعه به ویژه سالمندان باشد.

با توجه به اهمیت تکریم سالمندان و نیاز آنان (مانند دیگر اقشار جامعه) به امکانات رفاهی، تفریحی و حضور در اماکن عمومی مانند رستوران ها، باید تمهیداتی اندیشید تا این قشر از جامعه هم بتوانند از این فضاها استفاده کرده و خود را جدا از افراد جوان تر ندانند.

این رویکرد با ارتقای سلامت روان سالمندان نیز همراه خواهد بود از سویی نظارت بر رستوران ها و اغذیه فروشی های منتخب از نظر فضای فیزیکی و ایمنی برای سالمندان صورت می گیرد.

دکتر مهتا سنگستانی رییس گروه سلامت میانسالان و سالمندان مدیریت جوانی جمعیت و سلامت خانواده معاونت بهداشتی در گفت و گویی با توجه به اجرای طرح شهر دوستدار سالمند به ارائه گزارشی از عملکرد مدیریت جوانی جمعیت و سلامت خانواده از ایجاد رستوران دوستدار سالمند پرداخت.

** ایجاد رستوران ها و کترینگ های دارای غذای رژیمی مناسب سالمندان چه ضرورتی دارد؟

دکتر سنگستانی: غذای رژیمی و سالم برای سالمندان، بیماران دیابتی و فشارخون در بیشتر رستوران ها، کافه ها و کترینگ های شهر همدان وجود ندارد بنابراین به دلیل نبود این منو در اغذیه فروشی های شهر، سالمندان و بیماران مبتلا به فشار خون و دیابت نمی توانند از اماکن ارائه غذا استفاده کنند و این اجبار می تواند بار روانی نامطلوبی برای آنان در پی داشته باشد.

همچنین همراهی سالمندان در کنار دیگر گروه های سنی یک امر مهم در ارتقای سلامت جامعه است.

البته با افزایش آگاهی عموم جامعه از سبک زندگی و تغذیه سالم، با نبود منوی غذاهای رژیمی و سالم در اغذیه فروشی ها و رستورانها به طور حتم تعداد افراد مبتلا به اضافه وزن، چاقی، فشارخون بالا، دیابت و چربی خون بالا افزایش می یابد. این به معنی بار بیشتر بروز بیماریهای قلبی و عروقی و افزایش احتمال بروز سکته های قلبی، مغزی و سرطانها در سنین پایین تر است.

با نبود منوی غذاهای رژیمی و سالم در اغذیه فروشی ها، حتی افراد سالم هم اگر بر اساس شیوه زندگی سالم خود بخواهند غذای سالم و رژیمی (کم نمک و کم شکر و کم چربی) سفارش دهند نمی توانند و به ناچار از این فضاها استفاده نخواهند کرد بنابراین فراهم کردن فضای فیزیکی مناسب و ایمن برای سالمندان در بیشتر رستوران ها و اغذیه فروشی ها یک ضرورت است.

** فرایند راه اندازی این رستوران چگونه بوده است؟

دکتر سنگستانی: پیشنهاد راه اندازی رستوران دوستدار سالمندان و بیماران مبتلا به دیابت و فشار خون از طرف گروه سلامت میانسالان و سالمندان این معاونت مطرح و این گروه اقدام به انجام هماهنگی های لازم درون و برون بخشی با مدیریت سلامت محیط و کار، گروه بهبود تغذیه، اداره اصناف، صنف رستوران داران و کافی شاپ ها کرد.

ابتدا اتاق اصناف اقدام به ۲ بار فراخوان به رستوران ها و کافی شاپ های شهر همدان کرد که پس از اعلام آمادگی و تمایل رستوران اسپی یاس، اقدامات لازم جهت مناسب سازی فضای فیزیکی از نظر بهداشت محیط و فضای دوستدار سالمند و نیز اختصاص منوی غذا ویژه برای گروه یاد شده صورت گرفت.

اوایل مهر امسال نیز گروه سلامت میانسالان و سالمندان و مدیریت سلامت محیط و کار، پایشی مشترک از این رستوران داشته و ضمن رصد پیشرفت اصلاحات مربوطه، موارد نیازمند مداخله بیشتر را با مدیریت این مجموعه مطرح کرد تا بتوان رستوران دارای غذای رژیمی مناسب سالمندان، بیماران دیابتی و فشار خون در راستای اجرای طرح شهر دوستدار سالمند ایجاد کرد.

** آیا در آینده قرار است تعداد بیشتری از رستوران‌ها به طرح "رستوران دوستدار سالمند" بپیوندند؟

دکتر سنگستانی: بله در صورت تمایل و تقاضای رستوران داران، کافی شاپ ها و هتل داران، فرایند دوستدار سالمند شدن آن مکان انجام خواهد شد.

** چه معیارهایی برای انتخاب و تأیید یک رستوران به‌عنوان "دوستدار سالمند در نظر گرفته شده است؟

دکتر سنگستانی: طبق سند راهبردی و عملیاتی تحقق محیط دوستدار سالمند، همکاری دستگاه های متولی امر بهزیستی و سلامت سالمندان الزامی است. از این رو گروه سلامت میانسالان و سالمندان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان پیشنهاد کرد در راستای ایجاد شهر دوستدار سالمند، مراکز بهداشت شهرستان ها از طریق جلب همکاری صنف رستوران داران و کافی شاپ داران اقدام به ایجاد رستوران ها و کترینگ های دارای منوی غذای سالم و رژیمی برای سالمندان و بیماران مبتلا به فشار خون و دیابت کنند.

در این خصوص زیر کمیته هایی ذیل کمیته راهبردی سلامت سالمندان استان تشکیل و در خصوص نحوه فراخوان مراکز یاد شده که تمایل به همکاری دارند، تصمیم گیری سپس در خصوص نحوه معرفی و تبلیغات رستوران ها و کترینگ های مایل به همکاری، ساز و کارها مشخص و تعیین شد.

معیارهای فضای فیزیکی دوستدار سالمند طبق دستورالعمل ابلاغی از وزارت بهداشت تعیین شده است و براساس چک لیست مربوطه مناسب سازی صورت می گیرد. برای نمونه ورودی و مسیر تردد بدون پله باشد یا در صورت وجود، پله ها با عرض زیاد و ارتفاع کم باشد، رمپ و نرده داشته باشد. کف پوش غیر لغزنده باشد. نورکافی و یکسان پخش شود و صندلی ها دسته دار باشد.

** منوی غذایی ویژه سالمندان شامل چه تغییراتی است و چگونه با نیازهای تغذیه‌ای این گروه تطبیق داده شده است؟

دکتر سنگستانی: غذاهای وارد شده به منوی این مراکز باید زیرنظر گروه بهبود تغذیه معاونت بهداشتی دانشگاه تهیه شود. حداقلِ شرایط منوی ویژه وجود غذاهای کم نمک، کم چرب، از محصولات قندی کمتر استفاده شود، سایر موارد به تفصیل در منو قید می شود.

همچنین جلسات هماهنگی باید نحوه نظارت و پایش معاونت بهداشتی و مراکز بهداشت شهرستان ها بر چگونگی طبخ و ارائه این غذاها، فضای فیزیکی و ایمنی مشخص می شود.

مزایای روش پیشنهادی استفاده و حضور بیشتر و دلخواه سالمندان و بیماران فشارخونی و دیابتی در این رستوران ها و کترینگ ها که منجر به کنترل بهتر بیماری های غیرواگیر در این گروه از افراد می شود.

معرفی غذای رژیمی و سالم در منو رستوران ها و کترینگ ها منجر به گسترش استفاده از این سبک زندگی سالم نه تنها در سالمندان و بیماران بلکه در دیگر افراد سالم جامعه شده و موجب ارتقای سلامت روان سالمندان با حضور بیشتر آنان در کنار دیگر گروه های سنی در رستوران ها و مکان های عمومی و تفریحی می شود.

رصد و نظارت بر نحوه استاندارد سازی رستوران های دوستدار سالمند از نظر فضای فیزیکی، ایمنی و طبخ غذای سالم توسط مراکز بهداشت استان، شهرستان ها و بهزیستی انجام می شود.

اسناد بالادستی این طرح سند راهبردی و عملیاتی تحقق محیط دوستدار سالمند در ایران و فرآیند اجرایی آن است و این پیشنهاد با حمایت ریاست و دبیرخانه شورای سالمندان استان و همکاری شهرداری همدان به مرحله اجرا رسیده است.