به گزارش وب‌دا همدان، دکتر بهروز کارخانه‌ای در جلسه شورای دانشگاه، با تبریک ۱۲ اردیبهشت‌ماه، روز استاد، به تبیین جایگاه استاد در نظام تعلیم و تربیت پرداخت و اظهار کرد: همان‌گونه که در معارف دینی آمده، معلم ادامه‌دهنده مسیر انبیاست؛ معلم دانشی نو را به مخاطب منتقل می‌کند، اما استاد وظیفه‌ای فراتر دارد و آن تعمیق، تفسیر و گسترش دانسته‌هاست.

وی افزود: رسالت اصلی استادان، صرفاً آموزش محفوظات نیست، بلکه باید به‌گونه‌ای عمل کنند که قدرت تفکر، تحلیل و درک عمیق در دانشجویان شکل گیرد و آنان را با مسئولیت‌های انسانی و اجتماعی خود آشنا سازند.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی همدان با اشاره به تعبیر «دانشگاه، کارخانه انسان‌سازی» تصریح کرد: خروجی نظام آموزش عالی باید انسان‌هایی با ویژگی‌های اخلاقی و حرفه‌ای برجسته باشد؛ افرادی که کرامت انسانی را پاس بدارند، مسئولیت‌پذیر باشند، نسبت به درد و رنج دیگران حساسیت داشته باشند و در مسیر عدالت‌خواهی و صداقت گام بردارند.

وی ادامه داد: خودآگاهی، رشد فردی، اخلاق‌مداری و تعهد به خدمت به دیگران از جمله مؤلفه‌هایی است که باید در فرآیند آموزش تقویت شود؛ چراکه میزان اثرگذاری هر فرد در جامعه، معیار واقعی موفقیت اوست.

دکتر کارخانه‌ای در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تغییر مفهوم «اثرگذاری» در جهان امروز گفت: امروزه از مفهوم «افکت» به «ایمپکت» رسیده‌ایم، به این معنا که اقدامات باید دامنه و عمق اثرگذاری بیشتری داشته باشند و زندگی تعداد بیشتری از افراد را تحت تأثیر قرار دهند.

وی در ادامه به موضوع مهاجرت پزشکان پرداخت و با بیان اینکه اصل مهاجرت نه غیرقانونی است و نه غیراخلاقی، اظهار کرد: با این حال، اگر نتوانیم شرایط مناسب شغلی، معیشتی و حرفه‌ای را برای پزشکان فراهم کنیم، با افزایش روند مهاجرت مواجه خواهیم شد.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی همدان با استناد به آمارهای بین‌المللی گفت: پیش‌بینی می‌شود ایالات متحده آمریکا تا سال‌های آینده با کمبود قابل توجه پزشک مواجه شود و همین موضوع به جذب گسترده پزشکان از سایر کشورها منجر خواهد شد. وی این وضعیت را «رقابتی جدی برای جذب نیروی انسانی متخصص» توصیف کرد و افزود: در چنین شرایطی، اگر نتوانیم منافع، امنیت شغلی و رفاه نسبی پزشکان را تأمین کنیم، طبیعتاً بخشی از نیروهای ما جذب سایر کشورها خواهند شد.

وی تأکید کرد: پرداخت عادلانه و «شرافتمندانه» دستمزدها متناسب با حجم کار و مسئولیت، یکی از الزامات حفظ نیروی انسانی در نظام سلامت است.

دکتر کارخانه‌ای در ادامه با اشاره به برخی چالش‌های اخلاقی در حوزه درمان گفت: در نظام سلامت، اصل «پیشگیری اخلاقی» باید مورد توجه قرار گیرد؛ به این معنا که اساساً نباید شرایطی ایجاد شود که بیمار به دلیل مشکلات مالی از دریافت خدمات درمانی محروم بماند.

وی افزود: لازم است با طراحی سازوکارهای حمایتی، پوشش بیمه‌ای و سیاست‌های کارآمد، از بروز چنین نارسایی‌هایی جلوگیری شود.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی همدان همچنین به موضوع آموزش پزشکی و افزایش ظرفیت پذیرش دانشجو اشاره کرد و گفت: یکی از مشکلات اساسی، افزایش ظرفیت بدون توسعه متناسب زیرساخت‌ها، تجهیزات و امکانات آموزشی است که منجر به افت کیفیت آموزش شده است.

وی با بیان اینکه برخی فارغ‌التحصیلان مهارت‌های بالینی کافی را کسب نکرده‌اند، اظهار کرد: در برخی موارد، شاهد تجویزهای غیرمنطقی یا اقدامات درمانی خارج از استاندارد هستیم که این موضوع می‌تواند به اعتبار حرفه پزشکی آسیب بزند.

دکتر کارخانه‌ای ادامه داد: آموزش پزشکی باید به‌گونه‌ای باشد که دانشجویان مهارت‌های پایه و ضروری را به‌خوبی فرا بگیرند و بتوانند در شرایط واقعی، تصمیم‌گیری‌های صحیح و مؤثر داشته باشند، نه اینکه صرفاً به ابزارهای تشخیصی متکی باشند.

وی با تأکید بر لزوم استفاده از ظرفیت‌های موجود در بخش‌های مختلف درمانی گفت: باید از امکانات بیمارستان‌های مختلف، از جمله مراکز تأمین اجتماعی و سایر بخش‌ها، برای ارتقای آموزش دانشجویان بهره‌برداری شود.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی همدان در بخش دیگری از سخنان خود به توزیع نامتوازن امکانات درمانی اشاره کرد و افزود: تمرکز بر ایجاد خدمات تخصصی در همه نقاط، بدون توجه به کارایی و کیفیت، لزوماً منجر به بهبود نظام سلامت نمی‌شود؛ بلکه باید با نگاهی واقع‌بینانه، نظام ارجاع و دسترسی منطقی به خدمات تخصصی طراحی شود.

وی همچنین با انتقاد از برخی نگرش‌ها نسبت به سهمیه‌های آموزشی گفت: بسیاری از پزشکان توانمند کشور، فارغ‌التحصیل همین نظام آموزشی هستند و نباید با برچسب‌زنی، انگیزه و شأن حرفه‌ای آنان را زیر سؤال برد؛ بلکه باید بر ارتقای کیفیت آموزش در همه سطوح تمرکز کرد.

دکتر کارخانه‌ای در پایان با تأکید بر ضرورت اصلاح هم‌زمان نظام آموزش، درمان و سیاست‌گذاری‌های کلان خاطرنشان کرد: اگر این اصلاحات به‌صورت هماهنگ انجام نشود، با افزایش هزینه‌ها و کاهش اثربخشی مواجه خواهیم شد؛ بنابراین لازم است با ارائه راهکارهای عملی و تعامل با وزارت بهداشت، مسیر بهبود نظام سلامت و آموزش پزشکی را هموار کنیم. 

 

**ضرورت رعایت توازن میان عدالت آموزشی و درآمدزایی

در ادامه نشست، دکتر عباس شکری‌مرنی، معاون آموزشی دانشگاه، با اشاره به شرایط دشوار سال گذشته، از تلاش مجموعه‌های آموزشی برای حفظ کیفیت آموزش قدردانی کرد و گفت: با وجود محدودیت‌ها و چالش‌های متعدد، پرچم آموزش در دانشگاه همچنان برافراشته مانده و این موضوع حاصل همت و همراهی رؤسای دانشکده‌ها و اعضای هیئت علمی است.

وی با بیان اینکه برخی دانشکده‌ها با وجود مشکلات زیرساختی عملکرد قابل قبولی داشته‌اند، افزود: دانشکده پرستاری به‌رغم پذیرش بالای دانشجو، از نظر فرآیندهای آموزشی کمترین چالش را داشته و این امر نشان‌دهنده مدیریت مناسب در این حوزه است. همچنین در دانشکده دندانپزشکی، با وجود محدودیت در تأمین مواد و تجهیزات، روند آموزش با تلاش همکاران ادامه یافته است.

معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی همدان در عین حال با اذعان به بروز افت نسبی در کیفیت آموزش گفت: این کاهش کیفیت در سطح دانشگاه قابل انکار نیست، اما به‌گونه‌ای نبوده که به شکل محسوس و گسترده نظام آموزشی را دچار اختلال کند.

وی در ادامه به موضوع ظرفیت پذیرش دانشجو پرداخت و اظهار کرد: یکی از چالش‌های جدی، عدم تطابق میان ظرفیت‌های پیشنهادی دانشگاه و ظرفیت‌های ابلاغی از سوی نهادهای بالادستی است؛ به‌گونه‌ای که در موارد متعدد، ظرفیت‌های اعلامی دانشگاه به‌طور قابل توجهی افزایش یافته است.

دکتر شکری‌مرنی افزود: به‌عنوان نمونه، در حالی که دانشگاه برای رشته پزشکی حدود ۶۵ نفر ظرفیت در نیمسال‌های مختلف پیشنهاد داده بود، در سال گذشته بیش از ۳۵۰ دانشجو به این رشته اضافه شد که این امر فشار قابل توجهی بر سیستم آموزشی وارد کرده است.

وی با تأکید بر اینکه این افزایش ظرفیت‌ها متناسب با توان زیرساختی دانشگاه نیست، تصریح کرد: حتی در برخی موارد، خود وزارت بهداشت نیز بر محدودیت توان آموزشی اذعان دارد، اما در عمل ظرفیت‌های بالاتری به دانشگاه‌ها تحمیل می‌شود که اجتناب‌ناپذیر است و دانشگاه ناگزیر به اجرای آن است.

معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی همدان خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی، تلاش ما بر این است که با مدیریت منابع و ظرفیت‌ها، کمترین آسیب به کیفیت آموزش وارد شود، هرچند به‌صورت طبیعی کاهش کیفیت در برخی حوزه‌ها رخ خواهد داد.

وی با ارائه جزئیاتی از ظرفیت‌های رشته‌های مختلف در دانشکده‌های گوناگون افزود: این عدم توازن در بسیاری از رشته‌ها از جمله پزشکی، داروسازی، پرستاری، بهداشت و رشته‌های پیراپزشکی مشاهده می‌شود و نیازمند بازنگری جدی در سطح سیاست‌گذاری کلان است.

دکتر شکری‌مرنی در ادامه به موضوع استفاده از ظرفیت دانشجویان شهریه‌پرداز اشاره کرد و گفت: با توجه به محدودیت منابع مالی در حوزه آموزش، افزایش هدفمند ظرفیت دانشجویان شهریه‌پرداز می‌تواند بخشی از مشکلات را جبران کند، بدون آنکه الزاماً به افت کیفیت آموزشی منجر شود.

وی با بیان اینکه پذیرش در بسیاری از رشته‌ها از طریق آزمون سراسری صورت می‌گیرد، افزود: تفاوت معناداری از نظر توان علمی میان برخی دانشجویان روزانه و شهریه‌پرداز مشاهده نمی‌شود و می‌توان با سیاست‌گذاری مناسب، از این ظرفیت برای تقویت منابع دانشگاه استفاده کرد.

معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی همدان در عین حال بر ضرورت حفظ عدالت آموزشی تأکید کرد و گفت: نباید به بهانه درآمدزایی، مأموریت اصلی دانشگاه که ارائه آموزش عادلانه و در دسترس برای همه اقشار جامعه است، نادیده گرفته شود.

وی تصریح کرد: حرکت به سمت افزایش بی‌رویه دانشجویان شهریه‌پرداز، بدون توجه به این رسالت، می‌تواند به تضعیف عدالت آموزشی منجر شود و این موضوع باید با دقت مورد توجه قرار گیرد.

دکتر شکری‌مرنی با اشاره به تجربه برخی دانشگاه‌ها افزود: توازن میان دانشجویان روزانه و شهریه‌پرداز باید به‌گونه‌ای حفظ شود که هم پایداری مالی دانشگاه تأمین شود و هم مأموریت اجتماعی آن خدشه‌دار نشود.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع پژوهش و نحوه انتخاب پژوهشگران برتر اشاره کرد و گفت: در سال گذشته، با اصلاح فرآیندها تلاش شد تا انتخاب پژوهشگران برتر به‌صورت عادلانه‌تر و با مشارکت دانشکده‌ها انجام شود.

معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی همدان افزود: در این راستا، بخشی از فرآیند انتخاب به سطح دانشکده‌ها واگذار شد تا هر دانشکده بتواند متناسب با ظرفیت‌ها و شرایط خود، پژوهشگران برتر را معرفی کند؛ اقدامی که به افزایش رضایت نسبی در این حوزه منجر شد.

وی در پایان با تأکید بر اهمیت مشارکت اعضای هیئت علمی در تصمیم‌گیری‌ها خاطرنشان کرد: انتظار می‌رود اساتید و مدیران آموزشی، پیشنهادات و دیدگاه‌های خود را از طریق معاونت‌های مربوطه ارائه دهند تا تصمیمات اتخاذشده مبتنی بر خرد جمعی و با در نظر گرفتن همه جوانب باشد.

لازم به ذکر است در این جلسه رؤسای دانشکده های دندانپزشکی، توانبخشی و پرستاری و مامایی گزارشی از مهمترین اقدامات و چالش های موجود را ارائه کردند و سهمیه جذب دانشجویان هر دانشکده به تفکیک در سال تحصیلی پیش رو به تصویب رسید.