به گزارش وب‌دا همدان، دکتر علی گلشائیان، فوق‌تخصص بیماری‌های غدد و سرپرست معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان، هم‌زمان با روز جهانی دیابت و در همایش بزرگ دیابت، با تشریح ابعاد مختلف این بیماری، روند رو به افزایش ابتلا در جهان، عوامل خطر، راهکارهای پیشگیری و اهمیت تشخیص زودهنگام، بر ضرورت توجه به برنامه‌های غربالگری و مراقبت مستمر تأکید کرد.

وی با اشاره به اینکه دیابت یکی از چالش‌های مهم نظام سلامت به شمار می‌رود، اظهار کرد: اقدام زودهنگام برای شناسایی و کنترل دیابت می‌تواند از بروز بسیاری از عوارض جدی بیماری جلوگیری کند و هزینه‌های درمان را نیز کاهش دهد.

افزایش شیوع دیابت؛ چالشی جدی برای سلامت عمومی

دکتر گلشائیان با اشاره به آمارهای جهانی ارائه‌شده در این همایش، گفت: حدود ۶۳۵ میلیون بزرگسال در جهان در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ قرار دارند و پیش‌بینی می‌شود این رقم تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۸۵۲ میلیون نفر برسد.

وی افزود: در سال ۲۰۲۴ بیش از ۴۰ درصد افراد مبتلا به دیابت، معادل حدود ۲۵۲ میلیون نفر، از بیماری خود اطلاع نداشته‌اند. همچنین بیش از ۸۷ درصد موارد تشخیص‌داده‌نشده در کشورهای با درآمد کم و متوسط زندگی می‌کنند که این موضوع اهمیت توسعه برنامه‌های غربالگری و تشخیص زودهنگام را نشان می‌دهد.

دیابت و انواع آن

سرپرست معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان با تشریح ماهیت بیماری دیابت بیان کرد: این بیماری در اثر اختلال در تولید انسولین یا عملکرد آن در بدن ایجاد می‌شود و در نتیجه، میزان قند خون افزایش می‌یابد.

وی با اشاره به انواع دیابت اظهار کرد: در دیابت نوع یک، تخریب سلول‌های تولیدکننده انسولین در لوزالمعده، معمولاً بر اثر یک فرایند خودایمنی، موجب کمبود انسولین می‌شود؛ اما در دیابت نوع دو، مقاومت سلول‌های بدن به انسولین و اختلال تدریجی در تولید آن نقش دارد.

به گفته وی، دیابت نوع دو شایع‌ترین نوع این بیماری است و عوامل ژنتیکی، اضافه‌وزن، چاقی، کم‌تحرکی و سبک زندگی نامناسب در بروز آن تأثیر دارند. دیابت بارداری و برخی انواع اختصاصی دیابت ناشی از بیماری‌ها، اختلالات ژنتیکی یا مصرف بعضی داروها نیز از دیگر انواع این بیماری هستند.

چه افرادی در معرض خطر ابتلا به دیابت هستند؟

دکتر گلشائیان سابقه خانوادگی ابتلا به دیابت در بستگان درجه یک، اضافه‌وزن و چاقی، فشار خون بالا، سابقه بیماری‌های قلبی و عروقی، اختلالات چربی خون، سندرم تخمدان پلی‌کیستیک و نداشتن فعالیت بدنی کافی را از مهم‌ترین عوامل خطر ابتلا به دیابت نوع دو برشمرد.

وی با اشاره به اهمیت شناسایی افراد در معرض خطر افزود: افراد دارای اضافه‌وزن یا چاقی، به‌ویژه در صورت برخورداری از سایر عوامل خطر، باید از نظر ابتلا به دیابت ارزیابی شوند. همچنین غربالگری دیابت برای تمام بزرگسالان از سن ۳۵ سالگی توصیه می‌شود.

وی ادامه داد: در افرادی که نتایج آزمایش طبیعی دارند، تکرار غربالگری حداقل هر سه سال یک‌بار ضروری است؛ البته در صورت وجود عوامل خطر ممکن است بررسی در فاصله زمانی کوتاه‌تری انجام شود. افراد مبتلا به پیش‌دیابت نیز باید سالانه از نظر پیشرفت بیماری و ابتلا به دیابت بررسی شوند.

اهمیت تشخیص دیابت در دوران بارداری

سرپرست معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان با اشاره به اهمیت مراقبت‌های دوران بارداری گفت: تمام زنانی که قصد بارداری دارند باید از نظر عوامل خطر ابتلا به دیابت بررسی شوند.

وی افزود: در نخستین مراجعه دوران بارداری نیز زنانی که دارای عوامل خطر هستند و پیش از بارداری تشخیص دیابت نداشته‌اند، باید از نظر احتمال ابتلا به دیابت تشخیص‌داده‌نشده ارزیابی شوند؛ چراکه تشخیص و کنترل مناسب قند خون در این دوران، نقش مهمی در حفظ سلامت مادر و جنین دارد.

عوارض دیابت؛ از آسیب‌های چشمی تا بیماری‌های قلبی و کلیوی

دکتر گلشائیان با هشدار نسبت به پیامدهای تشخیص دیرهنگام و کنترل نامناسب قند خون اظهار کرد: دیابت می‌تواند بخش‌های مختلف بدن را تحت تأثیر قرار دهد و عوارضی همچون رتینوپاتی دیابتی و آسیب به شبکیه چشم، نوروپاتی یا آسیب‌های عصبی، بیماری‌های کلیوی و افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی را به دنبال داشته باشد.

وی تأکید کرد: پیشگیری، غربالگری و درمان به‌موقع می‌تواند از پیشرفت بسیاری از این عوارض جلوگیری کند و با کاهش نیاز به درمان‌های پیچیده، از جمله درمان مشکلات کلیوی و قلبی، هزینه‌های نظام سلامت و بیماران را کاهش دهد.

تغذیه سالم و فعالیت بدنی؛ دو رکن پیشگیری و کنترل دیابت

سرپرست معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان اصلاح سبک زندگی را یکی از مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری و کنترل دیابت نوع دو دانست و گفت: داشتن رژیم غذایی سالم، فعالیت بدنی منظم، پرهیز از کم‌تحرکی و حفظ وزن مناسب از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند خطر ابتلا به این بیماری را کاهش دهند.

وی با اشاره به ضرورت توجه به سایر عوامل خطر در بیماران مبتلا به دیابت افزود: مراقبت از این بیماران نباید صرفاً به کنترل قند خون محدود شود، بلکه کنترل هم‌زمان فشار خون و چربی‌های خون نیز باید در برنامه درمانی و مراقبتی آنان مورد توجه قرار گیرد.

ضرورت دریافت اطلاعات پزشکی از منابع معتبر

دکتر گلشائیان در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به انتشار اطلاعات نادرست و توصیه‌های غیرتخصصی در فضای مجازی، بر ضرورت دریافت اطلاعات پزشکی از منابع معتبر و توجه به توصیه‌های پزشکان و متخصصان تأکید کرد.

وی خودمراقبتی، پیگیری منظم وضعیت بیماری، انجام آزمایش‌های دوره‌ای و پایبندی به برنامه درمانی را از عوامل مؤثر در کنترل دیابت دانست و خاطرنشان کرد: افزایش آگاهی جامعه و مشارکت افراد در مراقبت از سلامت خود، در کنار تشخیص و درمان به‌موقع، می‌تواند نقش مؤثری در کاهش بار بیماری دیابت داشته باشد.    

**تأکید رئیس گروه بیماری‌های غیرواگیر استان همدان بر مراقبت‌های جامع و اصلاح سبک زندگی برای پیشگیری از عوارض دیابتدکتر شراره نیک‌سیر رئیس گروه بیماری‌های غیرواگیر استان، در همایش روز جهانی دیابت با تأکید بر اهمیت پیشگیری و کنترل عوارض این بیماری، مجموعه‌ای از راهکارهای مراقبتی و اصلاح سبک زندگی را تشریح کرد.وی با اشاره به اهمیت پیشگیری از زخم پای دیابتی، آموزش بیماران در زمینه معاینه روزانه پا، انتخاب کفش مناسب، شست‌وشوی روزانه، پرهیز از راه رفتن با پای برهنه، کوتاه کردن صحیح ناخن‌ها و استفاده از کرم مرطوب‌کننده را ضروری دانست.نیک‌سیر همچنین بر ضرورت توجه به سلامت استخوان و دهان و دندان تأکید کرد و گفت: بیماران دیابتی باید از نظر خطر پوکی استخوان و شکستگی ارزیابی شوند و حداقل سالی یک‌بار تحت معاینه دندان‌پزشکی قرار گیرند. وی افزود: درمان بیماری‌های لثه می‌تواند با کاهش شاخص HbA1c همراه باشد.رئیس گروه بیماری‌های غیرواگیر استان در ادامه به مصرف متفورمین در افراد دارای ریسک بالای ابتلا به دیابت اشاره کرد و بر ضرورت بررسی سطح ویتامین B12 در افرادی که این دارو را برای مدت طولانی مصرف می‌کنند، به‌ویژه افراد دارای کم‌خونی یا علائم نوروپاتی، تأکید کرد.وی خواب کافی و باکیفیت را از عوامل مؤثر در سلامت متابولیک دانست و اظهار کرد: خواب کمتر از شش ساعت یا بیشتر از ۹ ساعت در شبانه‌روز و همچنین کیفیت پایین خواب، با افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ ارتباط دارد.نیک‌سیر اصلاح الگوی تغذیه را از دیگر ارکان مهم پیشگیری و کنترل دیابت برشمرد و بر کاهش مصرف چربی‌های ترانس و غذاهای فرآوری‌شده و افزایش مصرف غلات کامل، حبوبات، مغزها، میوه‌ها و سبزیجات تأکید کرد.وی در پایان، کنترل وزن و فعالیت بدنی منظم را از راهکارهای مهم مدیریت دیابت دانست و کاهش ۵ تا ۷ درصدی وزن و انجام حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط در هفته را از توصیه‌های مطرح‌شده در این زمینه عنوان کرد.