دکتر رامین ماهورام مشهدی در گفت‌وگو با وبدا در همدان با اشاره به اهمیت بازی در زندگی کودکان اظهار کرد: بازی بخش مهمی از زندگی کودکان است و به‌ویژه در کودکان زیر هفت سال، بسیاری از آموزش‌های رفتاری را می‌توان در قالب بازی به آنها منتقل کرد.

وی افزود: بازی با سطح فهم و دایره واژگان کودک متناسب است و به همین دلیل می‌توان از این ابزار برای انتقال بسیاری از مفاهیم استفاده کرد؛ چراکه بازی علاوه بر سرگرمی، نقش مهمی در رشد فکری و هیجانی کودک دارد.

این روان‌پزشک کودک و نوجوان ادامه داد: بازی وسیله‌ای برای بروز احساسات کودک، کاهش تنش‌ها و یادگیری مفاهیم رفتاری و اجتماعی است و والدین می‌توانند از این طریق مهارت‌هایی مانند همکاری، کنترل خشم و پذیرش قوانین را به فرزندان خود آموزش دهند.

ماهورام مشهدی با اشاره به اینکه لجبازی در کودکان بخشی طبیعی از روند رشد است، تصریح کرد: کودک زمانی که با یک خواسته یا قاعده مخالفت می‌کند، ممکن است برای ابراز استقلال خود رفتارهای مخالفت‌آمیز نشان دهد.

وی ادامه داد: از حدود دو سالگی به بعد، کودکان خود را افرادی مستقل می‌دانند که حق انتخاب و اظهار نظر دارند و به همین دلیل ممکن است در برابر خواسته‌های والدین مقاومت کنند. بنابراین، هر رفتار مخالفت‌آمیزی را نباید به عنوان یک مشکل رفتاری یا اختلال تلقی کرد.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان با تأکید بر ضرورت توجه به علت رفتار کودک گفت: اگر لجبازی را نوعی رفتار بدانیم، باید علت و پیامد آن را بررسی کنیم و صرف مشاهده لجبازی نباید منجر به تنبیه کودک شود؛ بلکه لازم است به موقعیت، زمان و شرایطی که کودک در آن قرار دارد توجه کنیم.

وی خاطرنشان کرد: لجبازی تا زمانی که به رفتار دائمی و آزاردهنده تبدیل نشود، بخشی از رشد طبیعی کودک محسوب می‌شود، اما در محیط‌های پرتنش خانوادگی یا زمانی که کودک از محبت و توجه کافی محروم است، این رفتار ممکن است شدت بیشتری پیدا کند.

ماهورام مشهدی با اشاره به نقش رفتار والدین در شکل‌گیری رفتار کودکان اظهار کرد: رفتار کودک تا حد زیادی آینه رفتار والدین است و تا زمانی که والدین با یکدیگر رفتارهای پرخاشگرانه، تند و نامناسب داشته باشند، نمی‌توان انتظار داشت فرزندان آنها همواره آرام و سازگار باشند.

وی افزود: کودک بسیاری از رفتارها را از محیط اطراف خود و به‌ویژه والدین یاد می‌گیرد؛ بنابراین والدین برای اصلاح رفتار کودک، ابتدا باید شیوه برخورد و واکنش خود را مورد توجه قرار دهند.

این روان‌پزشک کودک و نوجوان با توصیه به والدین برای پرهیز از برچسب‌زدن به کودکان گفت: بهتر است به جای استفاده از صفاتی مانند «لجباز» یا «بی‌ادب»، به رفتار مشخصی که از کودک انتظار داریم اشاره کنیم.

وی توضیح داد: برای مثال، والدین به جای اینکه به کودک بگویند «لطفاً باادب باش»، می‌توانند بگویند «لطفاً وقتی درخواستی از تو دارم، همان بار اول به آن توجه کن»؛ زیرا این جمله برای کودک روشن و قابل درک است، اما وقتی به کودک گفته می‌شود «باادب باش»، ممکن است نداند دقیقاً منظور والدین از بی‌ادبی چیست و چه رفتاری باید تغییر کند.

ماهورام مشهدی با اشاره به تأثیر شرایط جسمی و روحی کودک بر رفتار او تصریح کرد: اگر کودک در شرایط خستگی یا گرسنگی از انجام کاری امتناع کند، طبیعی است که مقاومت نشان دهد و در چنین شرایطی نباید این رفتار را صرفاً به عنوان لجبازی تفسیر کرد.

وی ادامه داد: والدین باید شرایط کودک را در نظر بگیرند و اگر کودک خسته یا گرسنه است، زمان مناسب‌تری را برای مطرح کردن درخواست خود انتخاب کنند؛ چراکه انتظار همکاری از کودک در شرایط نامناسب جسمی و هیجانی می‌تواند زمینه بروز مقاومت و رفتارهای مخالف را افزایش دهد.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان تأکید کرد: والدین در مواجهه با رفتارهای نامطلوب کودک باید پیش از هر چیز آرامش خود را حفظ کنند و از واکنش‌های تند و هیجانی پرهیز داشته باشند.

وی گفت: واکنش‌های تند و پرخاشگرانه ممکن است در لحظه باعث شود کودک رفتار خود را متوقف کند، اما این شیوه در بلندمدت می‌تواند آثار منفی بر رفتار کودک و رابطه او با والدین داشته باشد و به جای اصلاح رفتار، زمینه تکرار یا تشدید مشکلات رفتاری را فراهم کند.

ماهورام مشهدی در پایان خاطرنشان کرد: آموزش صحیح و محبت‌آمیز، همراه با بازی و ارتباط عاطفی، می‌تواند به والدین کمک کند تا مهارت‌های رفتاری و اجتماعی را به شکل مناسب‌تری به کودکان آموزش دهند و زمینه شکل‌گیری رفتار سالم و سازگارانه را در آنها فراهم کنند.