به گزارش روابط عمومی مرکز فوق تخصصی قلب و عروق فرشچیان، دکتر مژگان زندی متخصص داخلی این مرکز، در مصاحبه‌ای به ارائه توضیحاتی در خصوص گرمازدگی و علائم و راههای پیشگیری از آن پرداخت.

دکتر زندی گرمازدگی (Heat Stroke) را یک وضعیت تهدیدکننده زندگی خواند که در نوع متوسط (heat Exhaustion ) دمای بدن بین ۳۷/۷ تا ۴۰ درجه و در نوع شدید (heat stroke)دمای بدن ۴۰ درجه و بالاتر باشد و ادامه داد: گرمازدگی متوسط درمان نشده (نوعی بیماری متوسط مرتبط با گرما) می‌تواند منجر به گرما زدگی شدید شود. اما گرمازدگی شدید می‌تواند بدون هشدار قبلی نیز بروز کند. گرمازدگی متوسط و شدید علائم مشابهی دارند - مانند سرگیجه، حالت تهوع و ضعف. اما یک تفاوت اساسی این است که گرمازدگی شدید باعث اختلال عملکرد مغز (انسفالوپاتی) می‌شود. این بدان معناست که شما تغییراتی در تفکر و رفتار خود تجربه می‌کنید مانند گیجی، آشفتگی و پرخاشگری. همچنین ممکن است از حال بروید.این حالت وقتی اتفاق می افتد که بدن قادر به تنظیم دمای خود نیست و به بالای ۴۰ درجه سانتی‌گراد رسیده و باعث توقف تعریق، گیجی، تشنج و حتی نارسایی ارگان‌های بدن می‌شود و این برخلاف خستگی گرمایی (Heat Exhaustion) است که با تعریق زیاد، ضعف و تهوع همراه است.

وی سالمندان و کودکان (به‌ویژه زیر ۴ سال)، ورزشکاران در فضای باز (مثل فوتبالیست‌ها یا دوندگان) ،کارگران ساختمانی یا کشاورزان در معرض آفتاب ، افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی، فشار خون یا چاقی و کسانی که داروهای مُدر (ادرارآور) یا ضدافسردگی مصرف می‌کنند را بیشتر از سایرین در معرض خطر گرمازدگی خواند و درباره علائم هشداردهنده گرمازدگی اظهار داشت: کودکان و بزرگسالانی که دچار گرمازدگی می‌شوند ممکن است موارد زیر را نشان دهند:

*دمای بالای بدن: دمای مرکزی بدن 104 درجه فارنهایت (40 درجه سانتیگراد) یا بالاتر یک شاخص کلیدی است.

* تغییر در وضعیت روانی: گیجی، هذیان، لکنت زبان و از دست دادن هوشیاری از علائم جدی هستند.

*تغییرات پوستی: پوست ممکن است برافروخته، داغ و خشک شود، یا در برخی موارد گرمازدگی ناشی از فعالیت، ممکن است هنوز عرق کند.

 *سایر علائم: حالت تهوع، استفراغ، سردرد، تنفس سریع و نبض سریع و قوی و در موارد حاد، از دست دادن هوشیاری یا تشنج. از نشانه های شایع گرمازدگی است.

وی در پاسخ به اینکه آیا تفاوتی در بروز حساسیت و علائم در بین کودکان و بزرگسالان وجود دارد اظهار کرد: نخستین نکته در این باره جذب سریع‌تر گرما در کودکان است چرا که بدن کودکان به دلیل نسبت سطح به جرم بالاتر، سه تا پنج برابر سریع‌تر از بزرگسالان گرم می‌شود.و دومین نکته قضاوت محدود کودکان که ممکن است قدرت تشخیص لازم برای اجتناب از فعالیت شدید در گرما یا آبرسانی کافی را نداشته باشند، یکی دیگر از تفاوت ها، گرمازدگی کلاسیک در مقابل گرمازدگی فعالیتی است به گونه ایی که در کودکان، گرمازدگی کلاسیک ناشی از قرار گرفتن در معرض گرمای محیطی شایع‌تر است، در حالی که گرمازدگی فعالیتی ناشی از فعالیت بدنی در بزرگسالان شایع‌تر می باشد.

 این متخصص داخلی درباره اقدامات اولیه هنگام مواجهه با فرد گرمازده گفت: باید فرد را به جای خنک (سایه یا فضای بسته با تهویه) منتقل و پس از درآوردن لباس‌های اضافه فرد، پوست را با آب خنک (نه یخ) مرطوب نمودهمچنین با استفاده از پنکه یا بادبزن به تبخیر آب، و خنک نگه داشتن بدن او کمک کرد. سفارش می شود به فرد گرما زده مایعات خنک بنوشانید (اگر هوشیار است؛ آب یا ORS) و نکته مهم آن که در صورتی که فرد بیهوش یا دچار تشنج شده است مراتب را ، سریع به اورژانس (۱۱۵) اطلاع دهید. وی درباره چگونگی پیشگیری از گرمازدگی ، هموطنان را به پرهیز از فعالیت در ساعت‌های اوج گرما (۱۰ صبح تا ۴ بعدازظهر)، نوشیدن آب کافی (حتی اگر تشنه نیستید)، پوشیدن لباس‌های گشاد و رنگ روشن و استفاده از کلاه لبه‌دار، استراحت در سایه، هر ۲۰-۳۰ دقیقه هنگام کار در فضای باز و عدم مصرف نوشیدنی‌های کافئین‌دار یا الکل که سبب کم‌آبی می‌شوند دعوت نمود.

آیا گرمازدگی عوارض بلندمدت دارد؟

 این متخصص داخلی در پاسخ به عوارض بلند مدت گرمازدگی گفت: گرمازدگی یک فوریت پزشکی است و در موارد شدید، تاخیر در درمان آن می‌تواند عواقب جبران‌ناپذیری در پی داشته باشد. اگر گرمازدگی درمان نشود، می‌تواند به آسیب مغزی، نارسایی کلیه، یا حتی مرگ منجر شود. حتی پس از بهبودی، ممکن است فرد تا چند روز حساسیت بیشتری به گرما داشته باشد.

 دکتر زندی در پاسخ به این پرسش که آیا انجام آزمایش می تواند اطرافیان را متوجه گرمازدگی فرد کند؟ با تائید آن افزود: اگر پزشک مشکوک باشد که امکان تبدیل گرمازدگی به گرما گرفتگی وجود دارد، ممکن است به آزمایشاتی نیاز باشد. این آزمایش‌ها معمولا یکی از موارد زیر را شامل می‌شود: آزمایش خون برای بررسی سطوح پایین سدیم یا پتاسیم خون و محتوای گازهای موجود در خون. آزمایش ادرار برای بررسی غلظت و ترکیب ادرار و عملکرد کلیه که می تواند تحت تأثیر گرمازدگی قرار گیرد. آزمایشات عملکردی عضله برای بررسی رابدومیولیز – آسیب جدی به بافت عضلانی. عکس برداری با اشعه ایکس و تصویربرداری های دیگر برای بررسی آسیب به اندام های داخلی نوار قلب (ECG) به منظور بررسی احتمال آسیب قلبی برای این منظور در نظر گرفته شده است.

این متخصص داخلی درباره راش گرما (جوش گرما) و راههای خانگی درمان آن بیان کرد: راش گرما یا عرق سوز (Heat Rash) که با نام میلیاریا نیز شناخته می شود، زمانی اتفاق می افتد که مجاری عرق مسدود شده و عرق زیر پوست جمع شود. این حالت معمولاً در هوای گرم و مرطوب یا در اثر پوشیدن لباسهای تنگ ایجاد و به شکل دانه های قرمز یا صورتی، همراه با خارش یا سوزش ظاهر می گردد در این حالت خنک کردن پوست با استفاده از کمپرس خنک (مثل پارچه مرطوب) ، شستشوی محل آسیب دیده با آب خنک (نه یخ)، پوشیدن لباس های نخی گشاد ، خشک نگه داشتن پوست و استفاده از پودرهای جاذب رطوبت مثل پودر تالک یا نشاسته ذرت می تواند در بهبود آن موثر باشد.

وی در جمع بندی نهایی صحبت های خود با تاکید بر این که در روزهای گرم تابستان، مراقب خود و اطرافیان باشید افزود: یاد مان باشد گرمازدگی تهدید کننده زندگی است و نیاز به درمان فوری پزشکی دارد چرا که هر چه دمای بدن بیشتر بالا بماند، خطر عوارض آن افزایش خواهد یافت./ خ