به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی همدان، دکتر مهتا سنگستانی در گفتگو با خبرنگار ما اظهار کرد: زوال عقل می‌تواند در اثر عوامل مختلفی از جمله صدمات و تومورهای مغزی، اختلالات عروقی مغز، مصرف الکل و برخی داروها، بیماری‌هایی مانند ایدز و همچنین افزایش سن ایجاد شود که آلزایمر یکی از انواع شایع آن در دوران سالمندی است.

وی افزود: در بیماری آلزایمر، ارتباط میان سلول‌های عصبی مغز دچار اختلال می‌شود و در نتیجه انتقال اطلاعات در بخش‌های مختلف مغز و ارتباط آن با عملکرد اندام‌ها تحت تأثیر قرار می‌گیرد؛ به همین دلیل، بیماری علاوه بر اختلال حافظه می‌تواند مشکلات شناختی، رفتاری و حرکتی نیز ایجاد کند.

دکتر سنگستانی با بیان اینکه علائم آلزایمر به‌تدریج پیشرفت می‌کنند، عنوان کرد: شدت و نحوه بروز بیماری در افراد متفاوت است و ممکن است در فردی به شکل خفیف آغاز شود و در فرد دیگری با سرعت بیشتری پیشرفت کند. از این رو، توجه به علائم اولیه و مراجعه به پزشک اهمیت زیادی دارد.

وی ادامه داد: برخی نشانه‌های آلزایمر ممکن است با اختلالاتی مانند افسردگی مشابهت داشته باشند و نمی‌توان صرفاً بر اساس مشاهده علائم، بیماری را تشخیص داد؛ بنابراین تشخیص قطعی باید توسط پزشک و پس از بررسی سابقه پزشکی، خانوادگی، شرایط سلامت، داروهای مصرفی و انجام معاینات و آزمایش‌های لازم صورت گیرد.

مهم‌ترین عوامل خطر آلزایمر

رئیس گروه سلامت میانسالان و سالمندان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان سن، سابقه خانوادگی و عوامل ژنتیکی را از جمله عوامل مؤثر در بروز آلزایمر برشمرد و گفت: بیشتر مبتلایان به آلزایمر بالای ۶۵ سال دارند و وجود سابقه خانوادگی نیز می‌تواند احتمال ابتلا را افزایش دهد.

وی افزود: برخی ژن‌ها از جمله ژن مرتبط با آپولیپوپروتئین می‌توانند با خطر بروز بیماری ارتباط داشته باشند، اما وجود این ژن به معنای ابتلای قطعی فرد به آلزایمر نیست و تفسیر نتایج آزمایش‌های ژنتیکی باید با نظر پزشک انجام شود.

فراموشی‌های مکرر را جدی بگیریم

دکتر سنگستانی با اشاره به اینکه آلزایمر یک بیماری پیشرونده است، بیان کرد: از دست دادن حافظه، اختلالات زبانی و تغییرات رفتاری از جمله علائم شایع بیماری هستند و با پیشرفت آن، فرد ممکن است در برقراری ارتباط، انجام امور شخصی و یادآوری رویدادهای اخیر با مشکل مواجه شود.

وی تکرار مداوم یک سؤال یا مکالمه، فراموش کردن محل اشیا و قرارها، فراموشی رویدادهای اخیر و سرگردانی یا گم شدن را از جمله نشانه‌های هشداردهنده دانست و افزود: بروز چنین علائمی نیازمند توجه و بررسی پزشکی است.

وی همچنین اختلال در قضاوت و تصمیم‌گیری، ناتوانی در انجام فعالیت‌های چندمرحله‌ای روزمره، سردرگمی درباره زمان و مکان، مشکل در صحبت کردن یا نوشتن و کاهش توانایی در تشخیص افراد را از دیگر علائم احتمالی عنوان کرد.

دکتر سنگستانی خاطرنشان کرد: تغییرات شخصیتی و رفتاری نیز ممکن است در روند بیماری ایجاد شود و فرد نسبت به گذشته حساس‌تر، مضطرب، بی‌قرار یا عصبانی شود یا علاقه و انگیزه خود را نسبت به فعالیت‌ها و موضوعات مورد علاقه‌اش از دست بدهد.

آلزایمر در هفت مرحله پیشرفت می‌کند

وی درباره مراحل بیماری توضیح داد: آلزایمر معمولاً روندی تدریجی دارد و از مرحله‌ای که علائم آشکاری وجود ندارد آغاز شده و به تدریج با بروز فراموشی، کاهش حافظه و تمرکز و اختلال در فعالیت‌های روزمره ادامه می‌یابد.

رئیس گروه سلامت میانسالان و سالمندان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان افزود: در مراحل پیشرفته‌تر، علائم برای اطرافیان و مراقبان کاملاً محسوس می‌شود و فرد ممکن است برای انجام فعالیت‌هایی مانند غذا خوردن و لباس پوشیدن به کمک نیاز داشته باشد و در شدیدترین مرحله بیماری، وابستگی کامل به مراقبت اطرافیان و مراقبت شبانه‌روزی ایجاد می‌شود.

درمان و اصلاح سبک زندگی

دکتر سنگستانی با بیان اینکه در حال حاضر درمان قطعی برای آلزایمر وجود ندارد، اظهار کرد: پزشک با توجه به شرایط فرد می‌تواند از درمان‌های دارویی و غیردارویی برای کنترل علائم و کمک به حفظ عملکرد فرد استفاده کند. اصلاح سبک زندگی، توجه به فعالیت‌های روزمره، استراحت کافی و برخی مداخلات رفتاری نیز می‌تواند در برنامه مراقبتی بیمار مورد توجه قرار گیرد.

وی تأکید کرد: مصرف مکمل‌هایی مانند ویتامین E نیز باید تنها با نظر پزشک انجام شود.

فعالیت بدنی و اجتماعی؛ گامی برای کاهش خطر

رئیس گروه سلامت میانسالان و سالمندان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان گفت: اگرچه راه قطعی برای پیشگیری از آلزایمر وجود ندارد، اما برخی اقدامات می‌تواند به کاهش خطر، به تأخیر انداختن بروز بیماری یا کند شدن روند پیشرفت آن کمک کند.

وی ترک سیگار و دخانیات، فعالیت بدنی منظم، انجام تمرین‌های شناختی مانند مطالعه، داشتن رژیم غذایی متعادل با مصرف بیشتر میوه و سبزیجات و مغزدانه‌ها و کاهش مصرف چربی و گوشت قرمز را از جمله این اقدامات برشمرد.

دکتر سنگستانی همچنین بر اهمیت حفظ فعالیت‌های اجتماعی و ذهنی تأکید کرد و افزود: داشتن زندگی فعال اجتماعی و اختصاص زمان برای فعالیت‌های فکری و شناختی می‌تواند بخشی از سبک زندگی سالم در دوران میانسالی و سالمندی باشد.