نظام سلامت در جمهوری اسلامی ایران، ستونی استوار دارد که بار اصلی آن در مناطق روستایی بر دوش «بهورزان» است؛ خادمانی که نه تنها مجری طرح‌های بهداشتی، بلکه به واسطه پیوند عمیق با بدنه جامعه بومی، به معتمدان و مشاوران سلامت روستاییان تبدیل شده‌اند. هادی صفری جلال، بهورز روستای یکن‌آباد با ۱۵ سال سابقه فعالیت و ۱۱ سال کسب عنوان «بهورز نمونه» استانی و شهرستانی، نمونه‌ای از این سرمایه‌های انسانی است که در گفت‌وگو با ما، ابعاد پنهان و حیاتی این حرفه را روایت می‌کند.

 

بهورز؛ حلقه اتصال نظام سلامت و جامعه محلی

هادی صفری جلال در تبیین جایگاه حرفه‌ای خود می‌گوید: بهورزان، جزو اساسی‌ترین و پایه‌ای‌ترین ارکان نظام سلامت کشور هستند، اهمیت این جایگاه به حدی است که حتی سازمان‌های بین‌المللی از جمله سازمان ملل، نتوانسته‌اند الگویی جایگزین برای مدل "بهورز" در ارائه خدمات روستایی طراحی کنند.

 

وی  عنوان کرد: راز موفقیت بهورز در شناخت بومی است؛ ما نه تنها کارمند بهداشت، بلکه بخشی از بدنه اجتماع هستیم؛ تسلط بر فرهنگ، شرایط اقتصادی و چالش‌های زیستی روستا به ما این امکان را می‌دهد تا به شکلی تأثیرگذار در تغییر رفتار مردم عمل کنیم.

 

از پیشگیری تا مدیریت بحران؛ آماری که گویای همه چیز است

صفری جلال با اشاره به دستاوردهای کلان حوزه سلامت روستایی تصریح می‌کند: نقش بهورزان در ارتقای شاخص‌های بهداشتی غیرقابل انکار استف اینکه امروز بیش از ۹۹ درصد جوامع روستایی تحت پوشش واکسیناسیون کامل قرار دارند و نرخ مرگ‌ومیر مادران باردار نسبت به سال‌های پس از انقلاب، کاهشی چشمگیر داشته و به سطحی عالی رسیده است، حاصل تلاش‌های شبانه‌روزی همین شبکه گسترده بهورزی است.

 

وی ، آموزش را رکن اصلی فعالیت خود می‌داند و می‌گوید: ما از قبل از تولد تا پس از مرگ، همراه مردم هستیم. اعتماد مردم به بهورز باعث می‌شود آموزش‌ها به راحتی پذیرفته شود؛ در دوران همه‌گیری کرونا نیز همین شناسایی‌های دقیق و غربالگری‌های به‌موقع باعث شد که این بیماری به کل روستا سرتایت نکند  و  بسیاری از بیماری‌های زمینه‌ای نظیر فشار خون و دیابت، پیش از رسیدن به مراحل بحرانی و تحمیل هزینه‌های سنگین درمانی، کنترل و مدیریت شوند.

 

روایت یک نجات؛ هوشیاری بهورز، جان کودک را خرید

صفری جلال در بازگویی خاطرات دوران خدمت خود، به حادثه‌ای اشاره می‌کند که هوشیاری یک بهورز چگونه می‌تواند سرنوشت یک خانواده را تغییر دهد: مادری برای تزریق آمپول  به دلیل شکم درد شدید کودک ۶ ساله‌اش مراجعه کرده بود؛ پزشک نسخه را پیچیده بود اما با معاینات اولیه و بر اساس آموزش‌هایی که دیده بودم، شک کردم که مشکل کودک شکم درد به تنهایی نیست  ، بلکه با "آپاندیسیت" مرتبط باشد، بلافاصله کودک را به بیمارستان بعثت ارجاع دادم و همان لحظه تحت عمل جراحی قرار گرفت، اگر آن آمپول بدون بررسی تخصصی تزریق می‌شد، عواقب جبران‌ناپذیری برای کودک داشت؛ همین لحظات نجات‌بخش، شیرین‌ترین خاطرات خدمت ماست.

 

دغدغه‌ای برای آینده؛ بهورزان را بهتر ببینید

این بهورز باسابقه در پایان با تاکید بر اینکه انگیزه اصلی بهورزان در این حرفه، عشق به خدمت است نه صرفاً مسائل معیشتی، خاطرنشان می‌کند: ما عاشق خدمت به مردم هستیم، اما انتظار داریم مسئولین با درک بهتر شرایط کاری در روستاها، به رفاهیات و حل چالش‌های شغلی بهورزان توجه ویژه‌ای داشته باشند؛ توجه به نیازهای بهورزان در نهایت منجر به ارائه خدمات باکیفیت‌تر و ارتقای سلامت کل جامعه خواهد شد.