به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی همدان، دکتر معصومی رئیس دبیرخانه کارگروه سلامت و امنیت غذایی با اشاره به وضعیت عملکرد محیط زیستی کشور اظهار کرد: بر اساس ارزیابی مؤسسات معتبر بین‌المللی و با در نظر گرفتن ۵۸ شاخص، ایران در سال ۲۰۲۴ امتیاز ۴۱.۸ از ۱۰۰ را کسب کرده و در میان ۱۸۰ کشور در رتبه ۱۱۳ قرار گرفته است.

وی با اشاره به حجم تولید پسماند در کشور افزود: روزانه حدود ۵۸ هزار تن زباله در ایران تولید می‌شود که ۸۲ درصد آن مربوط به مناطق شهری و ۱۸ درصد مربوط به مناطق روستایی است. حجم این پسماند معادل حدود ۱۴۴ فروند هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ برآورد می‌شود که ضرورت توجه جدی‌تر به مدیریت پسماند و کاهش تولید زباله را نشان می‌دهد.

رئیس دبیرخانه کارگروه سلامت و امنیت غذایی با بیان اینکه پلاستیک‌ها از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی و سلامت هستند، تصریح کرد: تولید جهانی پلاستیک در سال ۲۰۲۵ به حدود ۴۰۰ میلیون تن رسیده و پیش‌بینی می‌شود این میزان تا سال ۲۰۵۰ دو برابر شود. این در حالی است که پلاستیک‌ها ممکن است تنها برای چند دقیقه مورد استفاده قرار گیرند، اما صدها سال در طبیعت باقی می‌مانند و تنها بخش محدودی از آنها بازیافت می‌شود.

دکتر معصومی ادامه داد: رهاسازی پلاستیک‌ها در محیط زیست علاوه بر ایجاد آلودگی بصری، موجب آسیب به حیوانات، انسداد آبراهه‌ها و مسیل‌ها و ایجاد مشکلات متعدد در محیط‌های شهری و طبیعی می‌شود. همچنین پلاستیک‌های رهاشده در محیط به مرور زمان به قطعات کوچک‌تری موسوم به میکروپلاستیک تبدیل می‌شوند که می‌توانند از طریق بلع، استنشاق و تماس پوستی وارد بدن انسان شوند.

وی با اشاره به منابع مختلف تولید میکروپلاستیک‌ها گفت: تجهیزات و وسایل پزشکی، فرآیندهای صنعتی، رسوبات جوی، تصفیه‌خانه‌های فاضلاب، خط‌کشی جاده‌ها، سایش لاستیک خودروها، محصولات مراقبت شخصی، شوینده‌های شیمیایی، منسوجات و رنگ‌ها از جمله منابع تولید میکروپلاستیک‌ها هستند.

رئیس دبیرخانه کارگروه سلامت و امنیت غذایی افزود: میکروپلاستیک‌ها به دو گروه اولیه و ثانویه تقسیم می‌شوند؛ میکروپلاستیک‌های اولیه در تولید برخی محصولات مانند لوازم آرایشی، خمیردندان، صابون، پاک‌کننده‌ها و برخی محصولات مراقبت شخصی مورد استفاده قرار می‌گیرند و نوع ثانویه نیز در اثر تجزیه و تکه‌تکه شدن قطعات بزرگ‌تر پلاستیکی بر اثر امواج، واکنش‌های شیمیایی و نور خورشید ایجاد می‌شود.

وی با اشاره به مطالعات انجام‌شده درباره آثار میکروپلاستیک‌ها بر سلامت انسان اظهار کرد: پژوهش‌های مختلف، ورود این ذرات به بدن را با طیفی از پیامدهای احتمالی از جمله تحریک دستگاه گوارش، تغییر باکتری‌های طبیعی روده و مشکلات اجابت مزاج مرتبط دانسته‌اند. همچنین گزارش‌هایی درباره ارتباط مواجهه با میکروپلاستیک‌ها با بیماری‌های خودایمنی، سرطان، آسم، عفونت‌های مزمن تنفسی، اختلالات عصبی، اختلالات غدد درون‌ریز، مشکلات باروری، اختلالات خواب، چاقی و دیابت منتشر شده است.

دکتر معصومی با تأکید بر ضرورت توجه بیشتر به منابع کمتر شناخته‌شده میکروپلاستیک‌ها افزود: حتی برخی محصولات مورد استفاده روزمره مانند لیوان‌های یکبارمصرف کاغذی نیز دارای لایه‌های پلاستیکی هستند و در برخی مطالعات انجام‌شده در سال‌های اخیر، آزاد شدن میکروپلاستیک از محصولاتی مانند چای کیسه‌ای، ظروف یکبارمصرف گیاهی و آدامس مصنوعی نیز گزارش شده است.

وی با اشاره به اسناد و الزامات قانونی موجود در کشور گفت: بر اساس آیین‌نامه کاهش مصرف کیسه‌های پلاستیکی مصوب هیأت وزیران و شیوه‌نامه اجرایی کاهش تولید پسماند، همه افراد جامعه از جمله دستگاه‌های اجرایی در کاهش مصرف پلاستیک و مدیریت صحیح پسماند نقش و مسئولیت دارند.

رئیس دبیرخانه کارگروه سلامت و امنیت غذایی در پایان، همراه داشتن ساک دستی هنگام خرید، استفاده از کیسه‌ها و سبدهای بادوام، کاهش مصرف پلاستیک در آشپزخانه، استفاده از سفره‌های پارچه‌ای برای خرید نان، استفاده از نی‌های فلزی یا شیشه‌ای، همراه داشتن لیوان و ظرف آب، کاهش استفاده از ظروف یکبارمصرف در مهمانی‌ها، جمع‌آوری و تفکیک پسماندهای پلاستیکی برای بازیافت و خودداری از رها کردن پلاستیک در طبیعت و معابر را از جمله راهکارهای مؤثر در کاهش مصرف پلاستیک عنوان کرد و بر ضرورت فرهنگ‌سازی و آموزش عمومی و همچنین تفکیک پسماند از مبدأ تأکید کرد.