به گزارش وب‌دا همدان، دکتر محمد جمشیدی دانشیار دانشگاه علوم پزشکی همدان در گفتگو با خبرنگار ما به مناسبت روز جهانی لوپوس اظهار کرد: لوپوس یک بیماری روماتولوژیک و خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به بافت‌های خودی حمله می‌کند و پوست یکی از مهم‌ترین ارگان‌های درگیر در این بیماری به شمار می‌رود.

وی با بیان اینکه شیوع لوپوس در زنان بسیار بیشتر از مردان است، عنوان کرد: نسبت ابتلا در زنان به مردان حدود ۹ به یک است و این بیماری معمولاً پس از دوران بلوغ بروز پیدا می‌کند. همچنین برخی نژادها از جمله آفریقایی‌تبارها بیشتر از سایر گروه‌ها در معرض ابتلا قرار دارند.

این متخصص پوست درباره علل ایجاد بیماری گفت: لوپوس حاصل تعامل عوامل ژنتیکی و محیطی است. زمینه ژنتیکی در کنار عواملی مانند تابش نور خورشید، مصرف سیگار، برخی داروها و حتی بعضی عفونت‌های ویروسی می‌تواند زمینه فعال شدن بیماری را فراهم کند.

دکتر جمشیدی ادامه داد: اشعه فرابنفش خورشید به‌ویژه UVB نقش مهمی در تشدید بیماری دارد و می‌تواند با تحریک سلول‌های پوستی و فعال‌سازی مسیرهای التهابی، باعث بروز ضایعات پوستی شود. به همین دلیل پرهیز از نور مستقیم خورشید یکی از مهم‌ترین توصیه‌ها برای مبتلایان به لوپوس است.

وی با اشاره به انواع تظاهرات پوستی لوپوس بیان کرد: لوپوس جلدی به سه فرم اصلی حاد، تحت‌حاد و مزمن تقسیم می‌شود که هر کدام ویژگی‌های خاص خود را دارند.

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان تبیین کرد: در فرم حاد، ضایعات معمولاً به شکل قرمزی پروانه‌ای روی گونه‌ها و بینی ظاهر می‌شوند که به آن «مالار راش» گفته می‌شود. این ضایعات معمولاً بدون ایجاد اسکار یا تغییر دائمی پوست بهبود می‌یابند، اما ممکن است با درگیری سیستمیک بیماری همراه باشند.

وی درباره نوع تحت‌حاد نیز توضیح داد: این فرم بیشترین ارتباط را با داروها دارد و ضایعات آن بیشتر در نواحی در معرض نور مانند تنه فوقانی و سطوح خارجی اندام‌ها دیده می‌شود. برخی داروهای ضدقارچ، داروهای ضدتشنج، مهارکننده‌های TNF، داروهای ضد فشار خون و حتی بعضی استاتین‌ها می‌توانند در بروز این نوع لوپوس نقش داشته باشند.

دکتر جمشیدی شایع‌ترین نوع بیماری را لوپوس مزمن یا دیسکوئید عنوان کرد و گفت: بیشتر بیمارانی که به درمانگاه‌های پوست مراجعه می‌کنند، مبتلا به همین فرم هستند. این نوع عمدتاً سر و گردن را درگیر می‌کند و ضایعات آن به شکل پلاک‌های مزمن همراه با تغییر رنگ و آتروفی پوست دیده می‌شود.

وی هشدار داد: لوپوس مزمن در صورت درمان نشدن می‌تواند خطر ایجاد سرطان سلول سنگفرشی پوست را افزایش دهد و در برخی موارد نیز طی سال‌های بعد به فرم سیستمیک بیماری تبدیل شود.

این متخصص پوست با اشاره به سایر اشکال بیماری افزود: انواع دیگری مانند لوپوس عمقی، لوپوس چیلبلین و لوپوس تومید نیز وجود دارند که ممکن است با ضایعات دردناک، قرمزی اندام‌ها در هوای سرد یا پلاک‌های عمقی پوستی همراه باشند.

لوپوس نوزادی چیست؟

دکتر جمشیدی در ادامه به لوپوس نوزادی اشاره کرد و گفت: این نوع بیماری می‌تواند از بدو تولد با ضایعات حلقوی و قرمز اطراف چشم و صورت ظاهر شود و در برخی موارد با مشکلات جدی مانند درگیری قلب، اختلالات کبدی و کاهش پلاکت خون همراه باشد.

وی خاطرنشان کرد: مهم‌ترین عارضه لوپوس نوزادی، بلوک قلبی مادرزادی است که می‌تواند تهدیدکننده حیات باشد؛ به همین دلیل این نوزادان نیازمند پیگیری‌های منظم قلبی، آزمایش‌های خونی و بررسی رشد هستند.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان درباره درگیری‌های سیستمیک بیماری نیز توضیح داد: لوپوس می‌تواند باعث کاهش سلول‌های خونی، درگیری کلیه و دفع پروتئین، التهاب پرده‌های اطراف ریه و قلب، زخم‌های دهانی، درگیری مفاصل و حتی اختلالات سیستم عصبی مرکزی شود.

وی اضافه کرد: برخی آزمایش‌های ایمنی مانند ANA، آنتی‌بادی ضد DNA دو رشته‌ای و آنتی‌فسفولیپید در تشخیص و ارزیابی شدت بیماری اهمیت دارند و بعضی از این شاخص‌ها با درگیری کلیه یا ریه ارتباط مستقیم دارند.

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی همدان مهم‌ترین اصل در کنترل بیماری را پیشگیری از تشدید علائم دانست و گفت: بیماران باید تا حد امکان از نور خورشید دوری کنند، از لباس‌های پوشیده و ضدآفتاب‌های مناسب حاوی زینک و تیتانیوم با SPF بالا استفاده کنند و مصرف سیگار را به طور کامل کنار بگذارند.

وی تأکید کرد: حتی نور خورشید عبوری از شیشه نیز می‌تواند در تشدید بیماری مؤثر باشد؛ بنابراین استفاده از ضدآفتاب در محیط‌های داخلی نیز در برخی بیماران ضروری است.

این متخصص پوست درباره درمان بیماری نیز اظهار کرد: درمان ضایعات پوستی معمولاً با کورتون‌های موضعی آغاز می‌شود و در برخی موارد از تزریق داخل ضایعه یا داروهایی مانند تاکرولیموس استفاده می‌شود. در موارد شدیدتر نیز داروهای سیستمیک از جمله هیدروکسی‌کلروکین، کلروکین، رتینوئیدها، دپسون و داروهای سرکوب‌کننده ایمنی به کار می‌روند.

وی تشریح کرد: بیمارانی که هیدروکسی‌کلروکین مصرف می‌کنند باید به صورت دوره‌ای تحت معاینات چشمی قرار گیرند، زیرا این دارو در موارد نادر می‌تواند شبکیه چشم را درگیر کند.

دکتر جمشیدی در پایان با تأکید بر اهمیت آگاهی‌بخشی درباره بیماری لوپوس گفت: تشخیص زودهنگام، آموزش بیماران و رعایت توصیه‌های مراقبتی می‌تواند نقش مهمی در کنترل بیماری، کاهش عوارض و بهبود کیفیت زندگی مبتلایان داشته باشد.