به گزارش روابط عمومی بیمارستان قلب و عروق فرشچیان، در کارگاه تخصصی مدیریت خشم که با استقبال پرسنل مرکز همراه بود، دکتر بهرام طهماسبی، دکترای مشاوره به عنوان مدرس این دوره، به ارائه توضیحات مفصلی در مورد ریشه‌های خشم، پیامدهای آن و راهکارهای علمی برای مدیریت این هیجان پرداخت.

دکتر طهماسبی سخنان خود را با تعریف خشم به عنوان «یک هیجان ذاتی و طبیعی در انسان» آغاز کرد و افزود:خشم مانند شادی و غم، بخشی از وجود ماست و نمی‌توانیم منکر وجود آن شویم. این چیزی است که برای همه انسان‌ها رخ می‌دهد. مشکل زمانی آغاز می‌شود که این هیجان طبیعی، به رفتارهای غیرطبیعی و مخرب مانند پرخاشگری تبدیل شود.

وی در بخشی از سخنان خود به عوامل محرک خشم اشاره کرد و عواملی همچون احساس بی‌عدالتی، بی‌اعتمادی، تحقیر شدن، مورد بی توجهی قرار گرفتن و برآورده نشدن انتظارات  را از جمله دلایل شایع ایجاد خشم  برشمرد و افزود:. وقتی فرد احساس کند حق او ضایع شده یا به حریمش تجاوز شده، این هیجان در او شکل می‌گیرد.

وی بر تفاوت قائل شدن بین «خشم» (احساس) و «پرخاشگری» (رفتار) تأکید ویژه کرد و توضیح داد: «پرخاشگری یک رفتار اکتسابی و آموخته‌شده است، در حالی که خشم یک حس درونی است. ما نمی‌توانیم وجود خشم را انکار کنیم، اما صددرصد می‌توانیم یاد بگیریم که چگونه آن را بدون پرخاشگری و توهین بروز دهیم. اینجاست که مهارت «خودبیانگری» جایگزین «پرخاشگری» می‌شود.

این دکترای مشاوره، «خودبیانگری» (Assertiveness) را به عنوان شیوه‌ای برای ابراز خشم بدون تخریب و راهکاری کلیدی معرفی کرد و ادامه داد:در خودبیانگری، فرد یاد می‌گیرد که احساس ناراحتی و خشم خود را به گونه‌ای محترمانه، مستقیم و بدون حمله به طرف مقابل بیان کند. برای مثال به جای فریاد زدن و گفتن "تو همیشه باعث تأخیر می‌شوی!"، می‌توان گفت: "از اینکه قرارمان را رعایت نکردی، ناراحت و عصبانی شدم." این روش هم از حق فرد دفاع می‌کند و هم احترام رابطه را حفظ می‌نماید.

مدیر مرکز فوق تخصصی قلب و عروق فرشچیان، سپس به تأثیرات مستقیم خشم بر بدن اشاره و بیان کرد:هنگام خشمگین شدن، بدن ما وارد فاز "جنگ یا گریز" می‌شود. در این حالت، علائمی مانند افزایش ضربان قلب، بالا رفتن فشار خون، تنش عضلانی، گشاد شدن مردمک چشم و تغییر در تنفس رخ می‌دهد که  اگر این حالت به طور مکرر اتفاق بیفتد، می‌تواند منجر به مشکلات جدی سلامتی مانند بیماری‌های قلبی-عروقی و اختلالات گوارشی شود.

وی در ادامه با تفصیل بیشتری به ارائهٔ راهکارهای عملی و کاربردی برای مدیریت خشم در لحظهٔ اوج هیجانی پرداخت. و با تأکید بر لزوم شناخت ظرفیت‌های فردی در مواجهه با خشم، یکی از مؤثرترین اقدام ها را "تغییر محیط فیزیکی" دانست. به این ترتیب که فرد با خروج آگاهانه از فضایی که درگیری در آن رخ داده، حتی برای مدت کوتاهی، امکان قطع چرخهٔ افکار منفی و کاهش تحریک‌های حسی را فراهم می‌سازد او این اقدام را فرصتی برای شروع مجدد ، و جلوگیری از تشدید درگیری و تبدیل آن به بحرانی بزرگتر معرفی نمود.

این متخصص مشاوره در گام دوم، بر "تکنیک‌های تنفسی ساختاریافته" تأکید و توضیح داد که تنفس عمیق و دیافراگمی با فعال کردن سیستم عصبی پاراسمپاتیک، مستقیماً موجب کاهش ضربان قلب، پایین آمدن فشار خون و کاهش تنش عضلانی می‌شود که برای این کارالگوی پیشنهادی ایشان، شامل یک بازدم طولانی‌تر از دم بود، که به صورت عملی در جلسه تمرین شد.

راهکار سوم که دکتر طهماسبی آن را "ایستگاه فکری" نامید، عمل "تأمل پیش از پاسخ" است. در این روش، فرد به‌طور عمدی پاسخ خود را به تعویق انداخته و با شمردن تا عدد ده - یا حتی بیست در مواقع حاد - به مغز خود فرصت می‌دهد تا از حالت هیجانی صرف خارج شده و مسیرهای شناختی منطقی‌تری را برای پاسخگویی فعال نماید. این فرایند، احتمال بروز پرخاشگری کلامی یا رفتاری را به‌طور محسوسی کاهش می‌دهد.

وی در نهایت، "نظارت بر علائم جسمانی خشم" را کلید پیشگیری از طغیان هیجانی دانست و توضیح داد خشم پیش از آنکه به طور کامل ظاهر شود، با علائمی مانند گرم شدن ناگهانی صورت، انقباض عضلات فک و دست‌ها، یا برافروختگی چهره در بدن نمایان می گردد. شناسایی این نشانه‌های هشداردهندهٔ اولیه به فرد این امکان را می‌دهد که پیش از رسیدن به نقطهٔ غیرقابل بازگشت، مداخله کرده و از طریق به کارگیری سه روش قبلی، و سایر روش های کنترل خشم، مانع از اوج‌گیری و بروز مخرب خشم شود. این چهار راهکار در کنار هم، یک نظام حفاظتی کارآمد برای مدیریت خشم در لحظه ایجاد می‌کنند.

در پایان این کارگاه، دکتر طهماسبی با تأکید بر اهمیت این مهارت در محیط‌های کاری به ویژه در مراکز درمانی، خاطرنشان کرد: «در محیط‌های پرتنش و حساس مانند بیمارستان، که پرسنل با استرس‌های فراوانی روبرو هستند، آموختن مهارت مدیریت خشم یک ضرورت است. این آموزش‌ها نه تنها به سلامت روان همکاران و بهبود فضای کاری کمک می‌کند، بلکه مستقیماً بر کیفیت خدمات رسانی و رضایت بیماران تأثیر می‌گذارد.