پایان ایدز با پوشش همگانی خدمات پیشگیری، تشخیص، مراقبت و درمان
محتوای آموزشی پیشگیری و مقابله با ایدز را مطالعه کنید.
به گزارش پایگاه خبری وبدا در همدان به نقل از روابط عمومی مرکز بهداشت شهرستان همدان، شعار روز جهانی ایدز در سال 1400، "اجازه نمی دهیم کرونا برنامه مراقبت اچ آی وی را تحت تاثیر قرار دهد" عنوان شده است.
امروزه گسترش روزافزون اچ آی وی به عنوان یکی از چالش های بهداشتی، اقتصادی و اجتماعی، پیشرفت و توسعه جوامع بشری را به خطر انداخته است. بدون شک بزرگ ترین معضل جامعه بشری پس از جنگ جهانی دوم پاندمی ایدز است. ایدز بیماریی است که به صورت سندرم (مجموعه ای از علائم و نشانه ها) تظاهر یافته و برای اولین بار درسال 1981 میلادی در کشور آمریکا گزارش شد. این سندرم نشان دهنده مراحل پایانی آلودگی به اچ آی وی است. اچ آی وی مثبت به فردی گفته می شود که اچ آی وی (ویروس) وارد بدن او شده و این عفونت به دیگران قابل انتقال است اما بیمار در این مرحله فاقد علامت بوده و فقط با آزمایش خون می توان به ابتلای فرد پی برد، ایدز مرحله علامت دار و پایانی بیماری است که معمولاً چند سال پس از ورود ویروس به بدن فرد اتفاق می افتد و اگر بیمار تحت درمان قرار نگیرد معمولاً عمر طولانی نخواهد داشت. البته در بسیاری از مواقع این دو واژه (اچ آی وی و ایدز) به غلط به جای هم استفاده می شود.
عامل بیماری ویروسی به نام اچ آی وی از خانواده رتروویروس ها است که به نام "ویروس نقص سیستم ایمنی انسان " نیز نامگذاری شده است. اصولاً ویروسها دارای این خــصوصیت هستند که در خارج از سلول زنده قادر به ادامه حیات نمی باشند. اچ آی وی نیز مانند سایر ویـــــروسها فقط درون سلول زنده قادر به ادامه حیات میباشد. یکی از سلولهایی که اچ آی وی رای ادامه حیات به آن احتیاج دارد گلبولهای سفید در بدن انسان می باشد. این ویروس در خارج از بدن (خارج از سلولهای زنده) در مدت زمان کوتاهی از بین میرود. همچنین این ویروس به راحتی توسط مواد ضدعفونی کننده (الکل ، وایتکس و .... ) و حرارت از بین میرود .
اولین موج همه گیری در آمریکای شمالی و اروپای غربی، دومین موج آن در آفریقا و آمریکای جنوبی، سومین موج آن در خاور دور و اروپای شرقی شکل گرفته و چهارمین موج همه گیری از حدود سال 1995 در خاورمیانه و آسیای مرکزی ظاهر شده است.
در حال حاضر بیش از 40 میلیون نفر از مردم دنیا با این ویروس زندگی می کنند و روزانه تقریباً 5600 نفر به آمار قبلی اضافه می شود. همچنین به طور متوسط سالانه در حدود یک میلیون نفر به دلیل ابتلاء به ایدز جان خود را از دست می دهند که نتیجه آن میلیونها کودک یتیم و معصومی خواهد بود که احتمالاً 40-30 درصد آنها نیز دارای اچ آی وی می باشند.
در حالی که در اروپا و آمریکا بدلیل آگاهی مردم از راههای سرایت بیماری، از سرعت شیوع آن کاسته شده است متأسفانه بیش از 90% از موارد جدید در کشورهای کمتر توسعه یافته و یا در حال توسعه بروز می کند.
ابعاد فاجعه وقتی روشن می شود که بدانیم در حدود 70 تا 80 درصد اعتبارات بهداشتی در تعدادی از کشورهای آفریقایی صرف برنامه مبارزه با ایدز می شود و یا حدود 50% از تخت های بیمارستانی در کشور زیمبابوه را بیماران مبتلا به ایدز اشغال نموده و یا این که بدانیم تعداد مبتلایان در کشور هندوستان از 20000 نفر در سال 1988 به 6 میلیون نفر در سال 2000 رسیده است.
برآورد می شود که در حال حاضر در حدود 17 میلیون کودک زیر 17 سال در دنیا به علت ابتلای والدین خود به ایدز و مرگ آنها، یتیم شده اند.
امید به زندگی در بسیاری از کشور های آفریقائی مثل بوتسوانا و زیمبابوه در اثر گسترش ایدز به کمتر از 40 سال و در برخی موارد حتی به کمتر از 35 سال رسیده است.
بانک جهانی تخمین زده که در حدود 15000 نفر از آموزگاران تانزانیائی تا سال 2010 به علت ابتلا به ایدز فوت کرده اند و اگر همین روند ادامه یابد تا سال 2020 میلادی این تعداد به 27000 نفر خواهد رسید این در حالی است که آموزش و جایگزینی آنها نه تنها سالها وقت لازم دارد بلکه در حدود 38 میلیون دلار نیز هزینه در برخواهد داشت.
پیشگیری از بروز هر مورد اچ آی وی می تواند سالانه در حدود 16000 دلار صرفه اقتصادی برای مملکت داشته باشد.
مطالعات گوناگون نشان داده که در حال حاضر تماس جنسی با فرد اچ آی وی مثبت شایع ترین راه انتقال در جهان است. احتمال انتقال بیماری از این طریق در ابتدای آلودگی که ویروس به تازگی وارد بدن شده و هنوز بر علیه آن آنتی بادی ساخته نشده و همچنین در مرحله ی بیماری ایدز بسیار بالاتر است. استفاده ی مشترک از سوزن و سرنگ آلوده در مصرف کنندگان مواد مخدر تزریقی مقام دوم راه های انتقال را به خود اختصاص داده است. سومین راه انتقال نیز انتقال از طریق مادر آلوده به جنین و یا نوزاد او می باشد که این عفونت می تواند در زمان حاملگی، هنگام زایمان و یا پس از زایمان و از طریق شیردهی منتقل گردد.
با توجه به راههای انتقال همه افراد جامعه در معرض خطر ابتلا به عفونت اچ آی وی می باشند و این بیماری مخصوص هیچ گروه سنی و یا جنسی خاصی نیست اما با درنظر گرفتن راه های انتقال بیماری، افراد زیر بیش از سایرین در معرض خطر هستند:
1. مصرف کنندگان مواد مخدر به خصوص نوع تزریقی آن
2. افرادی که روابط جنسی محافظت نشده با افراد مختلف (هم جنس یا جنس مخالف) دارند
3. دریافت کنندگان مکرر خون و فرآورده های خونی آلوده
4. همسر یا شرکای جنسی افراد فوقالذکر.
راههای عدم انتقال :
با توجه به این که ویروس در خارج از بدن انسان در مدت کوتاهی از بین می رود لذا از طریق روابط معمول اجتماعی و تماس های عادی مثل کارکردن با یکدیگر ، هم صحبت شدن ، همسفر بودن ، دست دادن ، بوسیدن ، در آغوش گرفتن،
استفاده از حمام عمومی ، استخر و توالت ، از طریق لباس ، پوشاک ، پتو و رختخواب، عطسه و سرفه و نیش حشرات باعث انتقال آلودگی به شخص سالم نمی شود .
مراکز مشاوره بیماریهای رفتاری یکی از تجربیات موفق کشور است که توانسته گام های موثرتری را در کنترل اپیدمی اچ آی وی بردارد، در این مراکز کلیه خدمات پیشگیری، مراقبت و درمان اچ آی وی به خصوص ارائه درمان های مناسب جهت بیماران، خدمات کاهش آسیب، آموزش، مشاوره و آزمایش اچ آی وی جهت افراد در معرض آسیب به صورت کاملاً محرمانه، داوطلبانه و رایگان ارائه می گردد.
در حال حاضر در کلیه شهرستان های تابعه استان همدان مراکز مذکور با حضور پزشک و کارشناسان مجرب و آموزش دیده به صورت کاملاً محرمانه و در نهایت رازداری خدمات مرتبط با اچ آی وی شامل آموزش، مشاوره، مراقبت، درمان تخصصی ضد رتروویروسی، کاهش آسیب و توزیع وسائل کاهش آسیب و ... را به مراجعین ارائه می نمایند.
در حال حاضر به منظور پیشگیری از انتقال عفونت ازمادر به کودک کلیه زنان باردار در سه ماهه اول بارداری تحت آزمایش قرار گرفته و در صورتی که مثبت باشد مادر تحت درمان داروئی قرار گرفته که با این روش احتمال انتقال عفونت به حداقل ممکن خواهد رسید.
از آن جائی که مشاوره صحیح در این مراکز، اساسی ترین نقش را در شناسائی افراد در معرض خطر و نیز پایبندی به دریافت خدمات مراقبتی ایفاد می نماید معاونت بهداشتی دانشگاه همواره ارتقای کیفی خدمات مشاوره برای ارائه دهندگان این خدمت را مورد تاکید قرار داده است.
برای پیشگیری از این بیماری در حال حاضر واکسنی وجود نداشته و درمان قطعی نیز به دلیل تغییر دائمی آنتی ژن سطحی ویروس و وجود دوران عفونت مخفی امکان پذیر نیست، اگر چه امروزه با دارو های ضدرتروویروسی می توان طول عمر و کیفیت زندگی بیماران را تا حد قابل توجهی افزایش داده و درمان بیماران مبتلا به ایدز خود از انتقال اچ آی وی به دیگران جلوگیری به عمل می آورد.
با این حال پیشگیری از ابتلاء به اچ آی وی بسیار ساده و آسان است که شامل:
1. استفاده از کاندوم در روابط جنسی مشکوک
2. غربالگری و بررسی خون های اهدائی (در حال حاضر کلیه خون های موجود در سازمان انتقال خون با اطمینان بسیار بالا عاری از ویروس
می باشند)
3. عدم مصرف مواد مخدر به خصوص نوع تزریقی
4. استفاده از وسائل تزریق به صورت استریل و یک بار مصرف و توزیع بسته های کاهش آسیب (سرنگ و سوزن) در بین مصرف کنندگان مواد مخدر تزریقی به منظور جلوگیری از انتقال ویروس به سایرین
5. پیشگیری از بارداری زنان اچ آی وی مثبت به منظور پیشگیری از انتقال ویروس به نوزاد
6. شناسائی زنان باردار اچ آی وی مثبت و شروع به موقع درمان پیشگیری برای جلوگیری از انتقال عفونت به نوزاد
در خاتمه یادآوری می گردد که مرکز مشاوره بیماری های رفتاری مرجع واقع در ابتدای خیابان تختی به عنوان مرکز رفرانس آماده ارائه خدمات آموزشی، مشاوره ، مراقبت و درمان می باشد. لطفاً جهت کسب اطلاعات بیش تر با شماره تلفن 32521411 تماس حاصل فرمائید.
ضمناً از طریق شماره تلفن 118 شماره تلفن مرکز مشاوره ایدز هر شهرستان قابل دستیابی است. /ب
*آدرس سایت جهت دسترسی به مراکز مشاوره بیماریهای رفتاری و اطلاعات مرتبط با ایدز و بیماریهای آمیزشی:
WWW.hivsti.com
