به گزارش وبدا در همدان ، روز سه شنبه ۱۸ آذرماه ۱۴۰۴، مراسم افتتاحیه سمینار ملی «مداخلات توان‌بخشی برای شهروندان ارشد» با حضور رئیس دانشگاه علوم پزشکی همدان، معاون تحقیقات و فناوری  دانشگاه،، عضو هیات مدیره انجمن علمی متخصصین پزشکی خانواده ایران و جمعی  از اساتید پژوهشگران و اعضای علمی گروه توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی همدان و دانشگاه های علوم پزشکی کشور برگزار شد.

 

دکتر بهروز کارخانه‌ای  رئیس دانشگاه در این سمینار با اشاره به روند سریع سالمند شدن جمعیت کشور گفت: سرعت ورود ایران به دوران سالمندی بالاتر از بسیاری از کشورهاست و ما باید بیش از پیش به شأن، کرامت و حقوق شهروندان ارشد توجه کنیم.

 

 رئیس دانشگاه علوم پزشکی همدان با بیان اینکه دسته‌بندی‌های سنی مانند «سالمند جوان» یا «سالمند میانسال» مفاهیمی قراردادی هستند، تأکید کرد: آنچه برای ما اصل است، ماهیت انسانی فرد سالمند است؛ انسانی شریف که خداوند او را تکریم کرده و ما نیز موظفیم حرمت او را پاس بداریم.

 

دکتر کارخانه‌ای افزود: سن، ظاهر، لهجه، نژاد و تفاوت‌های فرهنگی نباید سبب شود رفتار ما کم‌احترام یا تحکم‌آمیز شود، مبنای کار ما باید احترام، پذیرش و رفتار انسانی باشد.

 

توجه به آداب و اخلاق حرفه‌ای در برخورد با سالمندان

 

 وی «آداب» را مجموعه رفتارهایی دانست که در ارتباط با دیگران باید رعایت شود و «اخلاق» را اصولی که این رفتارها را هدایت می‌کند عنوان کرد و گفت: در پزشکی مدرن، تلاش ما این است که بیمار را نه با بیماری‌اش بلکه با هویتش خطاب کنیم؛ با نام، با احترام و با اجازه گرفتن قبل از هر اقدامی برای درمان او .

 

 رئیس دانشگاه علوم  پزشکی همدان با اشاره به اهمیت احترام به حریم خصوصی سالمندان تصریح کرد: هیچ مداخله‌ای بدون اجازه انجام نمی‌شود؛ چه اجازه ضمنی و چه صریح، در اقدامات مهم‌تر، رضایت آگاهانه ضروری است و باید اطلاعات با ساده‌ترین بیان در اختیار سالمند قرار گیرد.

 

دکتر کارخانه‌ای افزود: فهم سالمند باید حتماً بررسی شود و تنها پس از اطمینان از درک موضوع، تصمیم‌گیری به خودش سپرده شود.

 

تأکید بر آرامش، همدلی و پرهیز از رنجش

 

وی با اشاره به تفاوت سرعت پردازش ذهنی در سنین بالا گفت: در برخورد با سالمندان باید آرام، شمرده و با حوصله صحبت کنیم،قطع کردن سخن، بی‌توجهی یا لحن تُند می‌تواند موجب رنجش شود؛ و رنجیدن بسیار آزاردهنده‌تر از درد جسمی است.

 

 این مقام مسئول افزود: برای درد دارو هست، اما برای رنج همیشه درمان ساده‌ای وجود ندارد؛ما وظیفه داریم موجبات رنج سالمندان را فراهم نکنیم بدون شک گاهی احترام و رفتار درست ما بیشتر از یک نسخه پیچیده بر بیمار اثر می‌گذارد.

دکتر کارخانه‌ای  در بخش پایانی سخنانش اصول اخلاق حرفه‌ای را چنین برشمرد:

 

1. خودمختاری: احترام به تصمیم و انتخاب سالمند

 

2. عدالت: برخورد یکسان و منصفانه با همه

 

3. سودرسانی: تلاش برای بهبود حال بیمار

 

4. پرهیز از زیان: جلوگیری از هرگونه آسیب روحی، جسمی یا مالی

 

 وی افزود:سالمندان عزیز ما کسانی هستند که فرزندان و خانواده‌هایی دارند که جان خود را با افتخار برای آنان می‌دهند؛پس ما نیز وظیفه داریم با نهایت احترام و مهربانی با آنان رفتار کنیم.

حفظ سلامت سلول‌ها و تلاش برای تأخیر در پیری، کلید زندگی سالم و فعال در سالمندی است

 

دکتر علیرضا سلطانیان نیز  ضمن قدردانی ویژه از زحمات دانشکده توانبخشی، تأکید کرد :استفاده از واژه «سالمند» به لحاظ علمی صحیح است، اما پیشنهاد شد که واژه «مهتران» به جای آن به کار رود تا احترام و ارزش افراد با تجربه و صاحب تجربه جامعه حفظ شود.

 

 وی افزود: اگر به مهتران توجه کنیم و ارزش تجربه آنها را ارج نهیم، می‌توانیم نگاه جامعه به سالمندی را تغییر داده و کیفیت زندگی این گروه را ارتقاء دهیم.

 

 

تعاریف علمی سالمندی و جمعیت‌شناسی

  معاون پژوهش و فناوری به تعریف علمی سازمان جهانی بهداشت اشاره کردو گفت: سالمندی فرآیندی بیولوژیک است که ناشی از تجمع آسیب‌های مولکولی و سلولی و تحلیل قوای فیزیولوژیک بدن است.

 سلطانیان  یادآور شد: حفظ سلامت سلول‌ها و تلاش برای تأخیر در پیری، کلید زندگی سالم و فعال در سالمندی است.

 

وی همچنین ضمن اشاره به  دهه سالمندی که توسط سازمان ملل (2021–2030) اعلام شده، یادآور شد: این دهه با هدف  کاهش نابرابری‌های بهداشتی،بهبود کیفیت زندگی سالمندان،ارائه مراقبت‌های فردمحور و یکپارچه، توسعه جامعه برای تقویت توانایی مهتران نام گذاری شده است .

 

معاون پژوهش و فناوری دانشگاه اضافه کرد:توجه به این اهداف نه تنها در سطح ملی بلکه در سطح بین‌المللی ضرورت دارد و خانواده‌ها و جامعه باید فرهنگ احترام به مهتران را ترویج دهند.

 

سلطانیان با اشاره به آمارهای جهانی و ایران  خاطر نشان کرد:  آمار نشان می دهد  که جمعیت بالای ۶۰ سال در   در سال های آینده از جمعیت کودکان زیر ۵ سال بیشترخواهد شد .

 

وی با بیان اینکه بیش از ۸۰ درصد سالمندان تا سال ۲۰۵۰ در کشورهای کم‌درآمد و با درآمد متوسط زندگی خواهند کرد، اذعان کرد:در ایران، میزان سالمندان در برخی نقاط بیش از ۲۰٪ جمعیت است و جمعیت کشور در حال تجربه پیری سریع و کاهش موالید است.

 

 این مقام مسئول ضمن تحلیل هرم  سنی ایران ابراز کرد:کاهش جمعیت جوان و افزایش سالمندان، بار اقتصادی و بار بیماری‌های مزمن را در آینده افزایش خواهد داد و در ۲۰ تا ۳۰ سال آینده، کشور با موج سنگین سالمندی و نیاز به نیروی کار و متخصص مواجه خواهد شد.

 

 

دکتر سلطانیان بر اثرات سالمندی بر نابرابری درآمدی و ایجاد سندروم‌های مرتبط با سالمندی تأکید  کرد و گفت: در این راستا می توان به افزایش بیماری‌های قلبی، سکته مغزی، آلزایمر، اختلالات شنوایی، افسردگی و استرس اشاره کرد.

 

 وی با بیان اینکه متاسفانه سوءاستفاده از سالمندان، از جمله سوءاستفاده اقتصادی و روانی، شایع است؛  مطرح کرد:حدود ۱ نفر از هر ۶ نفر سالمند در طول سال حداقل یک بار این تجربه را دارد.

 

 معاون پژوهش و فناوری  اذعان کرد:بار اقتصادی بیماری‌ها بسیار سنگین است؛ برای مثال، هزینه درمان دیابت نوع ۲ در سال ۱۳۹۷ برای هر فرد حدود ۴۳ میلیون تومان بوده و با توجه به نرخ تورم و رشد بیماری‌ها، این مبلغ در سال جاری به حدود ۱۰۰ میلیون تومان می‌رسد.

 

 

دکتر سلطانیان تأکید کرد: با افزایش امید به زندگی، تمرکز نظام سلامت باید از درمان‌های پرهزینه به سمت پیشگیری و مراقبت‌های یکپارچه فردمحور منتقل شود.

 

 وی با بیان اینکه پیشگیری سطح اول (جلوگیری از ابتلا)،پیشگیری سطح دوم (تشخیص زودرس)،پیشگیری سطح سوم (مدیریت بیماری و کاهش عوارض)،برای سالمندی فعال و کاهش بار اقتصادی و اجتماعی ضروری است،عنوان کرد:اهمیت توسعه رشته‌های توانبخشی شامل کاردرمانی، فیزیوتراپی، شنوایی‌شناسی و سایر تخصص‌ها  بسیار پر اهمیت است تا مهتران بتوانند مراقبت و پشتیبانی لازم را دریافت کنند.

 

دکتر سلطانیان در پایان سخنان خود گفت:سالمندی، یا مهتر بودن، یک واقعیت جمعیتی است که چالش‌ها و فرصت‌های خاص خود را دارد،اگر از امروز به سمت پیشگیری، احترام و توانمندسازی سالمندان حرکت نکنیم، در آینده بار اقتصادی و درمانی بسیار سنگین خواهد شد برگزاری چنین سمینارهایی فرصتی برای تلنگر به جامعه و نظام سلامت است تا توجه ویژه‌ای به سالمندان داشته باشیم.

 

همدان امروز چهارمین استان سالمند کشور است

نسرین گوهری، دبیر سمینار مداخلات توانبخشی در سالمندان،  نیز  گفت:حضور اساتید برجسته و اعضای هیئت ممتحنه رشته‌های مختلف توانبخشی افتخاری بزرگ برای ماست و موجب مباهات مجموعه برگزارکننده شده است.

 

 

 وی با اشاره به اهمیت موضوع سالمندی در استان همدان، اظهار داشت: بر اساس تازه‌ترین آمار، همدان امروز چهارمین استان سالمند کشور است، این واقعیت، نیاز به برنامه‌ریزی دقیق در حوزه توانبخشی، مراقبت‌های اجتماعی و زیرساخت‌های شهری را بیش از پیش نمایان می‌کند.

 

 دبیر سمینار  مداخلات توانبخشی در سالمندان ادامه داد: وجود جمعیت سالمند بالا در همدان، فرصت استراتژیک و بی‌نظیری برای تبدیل این استان به یک شهر دوستدار سالمند است،اگر این فرصت به درستی مدیریت شود، همدان می‌تواند الگویی ارزشمند در حوزه توانبخشی سالمندان برای سایر استان‌ها ارائه دهد.

 

 حدود ۹ هزار و ۴۰۰ فیزیوتراپیست در ایران فعالیت دارند

دکتر ایرج عبداللهی، رئیس انجمن فیزیوتراپی ایران و استاد گروه فیزیوتراپی دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، در  این سمینار ضمن قدردانی از دانشگاه علوم پزشکی همدان و دست‌اندرکاران برگزاری این رویداد، گفت: برگزاری چنین سمیناری، فرصتی ارزشمند برای توجه به حوزه توانبخشی سالمندان و ارتقای کیفیت خدمات مرتبط است.

 

وی با اشاره به اهمیت توسعه رشته‌های توانبخشی در کشور اظهار داشت: در حال حاضر حدود ۹ هزار و ۴۰۰ فیزیوتراپیست در ایران فعالیت دارند که به ازای هر ۱۰ هزار نفر جمعیت تقریباً یک نفر فیزیوتراپیست وجود دارد، این در حالی است که در کشورهایی مانند آمریکا، با جمعیت ۳۴۰ میلیون نفر، حدود ۳۲۰ هزار فیزیوتراپیست مشغول به فعالیت هستند و همچنان تقاضا برای خدمات این رشته‌ها بسیار بالاست؛ این موضوع نشان‌دهنده اهمیت و ضرورت توجه به توانبخشی و خدمات پیشگیری و درمان طولانی‌مدت به ویژه در سالمندان است..

 

رئیس انجمن فیزیوتراپی ایران و استاد گروه فیزیوتراپی دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی با بیان اینکه سالمندان با مشکلات متعددی در سیستم اسکلتی عضلانی مواجه هستند، گفت: با افزایش سن، تغییرات بافتی در استخوان‌ها، غضروف‌ها و عضلات ایجاد می‌شود؛ قدرت عضلانی کاهش یافته و بافت چربی جایگزین عضلات می‌شود که همه این عوامل عملکرد حرکتی سالمندان را محدود می‌کند.

 

عبداللهی شایع‌ترین مشکلات سالمندان را شکستگی‌ها، به ویژه شکستگی‌های ستون مهره‌ها و لگن، آرتروز مفاصل، تاندینوپاتی‌ها، عفونت‌های اسکلتی و عضلانی و برخی تومورهای استخوانی عنوان کرد و افزود: یکی از پدیده‌های بسیار شایع سالمندی، ساکوپنیا یا کاهش تدریجی حجم عضلانی است که به کاهش عملکرد حرکتی و ایجاد چرخه معیوب فعالیت منجر می‌شود.

 

 وی تأکید کرد: پیشگیری و آموزش پیش از دوره سالمندی، مراقبت‌های پزشکی و توانبخشی مناسب، و آماده‌سازی نیروهای انسانی متخصص، کلید مواجهه مؤثر با چالش‌های سالمندی در سال‌های آینده است. بر اساس آمار، پیش‌بینی می‌شود تا سال ۱۴۳۰ تقریباً یک سوم جمعیت کشور سالمند شود؛ بنابراین آماده‌سازی کادر توانبخشی برای مواجهه با این موج جمعیتی ضروری است.

 شایان ذکر است  مباحثی مختلف همچون رویکرد تشخیص  و درمان سر گیجه  در سالمندان ، نقش پزشکی خانواده  درارتقا کیفیت زندگی  سالمندان ، نقش ورزش در سلامت سالمندان   و.. بارارائه  اساتید این حوزه دکتر فرهاد فراهانی ، دکتر ابراهیم نوری گوشکی، دکتر رشید حیدری مقدم ، دکتر طاهر بابایی ؛ دکتر محمرضا اسدی، دکر سعیددفرهانی و دکتر محمد صادق سیف پناهی برگزار شد.