به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی همدان، دکتر محمد بحیرایی، در گفتگو با خبرنگار ما با تشبیه رشته رادیولوژی به چراغی روشنگر برای سایر رشته‌های پزشکی اظهار کرد: بدون رادیولوژی، بسیاری از تخصص‌های پزشکی در تشخیص بیماری‌ها با محدودیت مواجه می‌شوند. تصویربرداری پزشکی امکان شناسایی طیف گسترده‌ای از مشکلات، از توده‌های بدخیم در اندام‌های مختلف بدن تا موارد امیدبخشی مانند مشاهده جنین و بررسی روند بارداری را فراهم می‌کند؛ موضوعی که گاهی می‌تواند شادی و آرامش را به یک خانواده هدیه دهد.

وی با اشاره به جایگاه روزافزون این رشته در نظام سلامت افزود: پیشرفت مستمر علم و فناوری موجب افزایش دقت روش‌های تشخیصی شده است. این موضوع به‌ویژه در بررسی بیماری‌های پرخطر و مراقبت از مادران باردار و سلامت جنین اهمیت فراوانی دارد و نقش رادیولوژی را در نظام سلامت پررنگ‌تر کرده است.

*قبولی حدود ۸۰ درصدی دستیاران گروه رادیولوژی در آزمون بورد تخصصی

مدیر گروه رادیولوژی دانشگاه علوم پزشکی همدان، یکی از مهم‌ترین دستاوردهای دو سال اخیر این گروه را موفقیت دستیاران در آزمون بورد تخصصی عنوان کرد و گفت: در دو سال گذشته، حدود ۸۰ درصد از دستیاران گروه در آزمون بورد تخصصی رادیولوژی پذیرفته شده‌اند؛ در حالی که در سال‌های قبل، دستیابی به چنین میزان موفقیتی کمتر اتفاق می‌افتاد.

وی این موفقیت را دستاوردی ارزشمند برای گروه رادیولوژی دانشگاه علوم پزشکی همدان دانست و افزود: نتایج کسب‌شده در مقایسه با بسیاری از استان‌های دیگر نیز قابل توجه است و مایه خرسندی مجموعه دانشگاه محسوب می‌شود.

هر روش تصویربرداری، کاربرد و جایگاه تخصصی خود را دارد دکتر بحیرایی در تشریح تفاوت روش‌های مختلف تصویربرداری پزشکی بیان کرد: هر یک از روش‌های تصویربرداری، کاربرد ویژه‌ای دارند و انتخاب آن‌ها به شرایط بیمار و نوع بیماری بستگی دارد.

وی افزود: رادیوگرافی همچنان در تشخیص شکستگی‌ها، آسیب‌های ناشی از تصادفات و تومورهای استخوانی جایگاه مهمی دارد. سونوگرافی نیز به‌ویژه در بررسی اندام‌های شکمی و لگنی، تشخیص سنگ‌های کلیوی و صفراوی و همچنین مراقبت‌های دوران بارداری، بررسی سلامت و رشد جنین کاربرد گسترده‌ای دارد.

این متخصص رادیولوژی ادامه داد: سی‌تی‌اسکن در مواردی که روش‌های دیگر تصویربرداری پاسخگوی نیاز تشخیصی نیستند، به‌ویژه در بررسی بیماری‌های شکم و لگن، بیماری‌های ریوی و تشخیص سنگ‌های مسیر ادراری، بسیار کمک‌کننده است.

وی با اشاره به قابلیت‌های ام‌آر‌آی خاطرنشان کرد: این روش به دلیل کیفیت و وضوح بالای تصاویر، در بررسی بیماری‌های ستون فقرات، بافت مغز و آسیب‌های مفصلی، به‌خصوص رباط‌ها و لیگامان‌ها، اهمیت ویژه‌ای دارد.

هوش مصنوعی جایگزین کامل متخصصان رادیولوژی نخواهد شد

مدیر گروه رادیولوژی دانشگاه علوم پزشکی همدان درباره تأثیر هوش مصنوعی بر آینده این رشته گفت: باید در این زمینه واقع‌بین باشیم. هوش مصنوعی هنوز در عمل به جایگاه کاملی برای جایگزینی پزشک در تشخیص نرسیده است، هرچند می‌توان انتظار داشت در سال‌های آینده به کاهش خطاهای انسانی و افزایش دقت تشخیص کمک کند.

وی تأکید کرد: به اعتقاد من، هوش مصنوعی هیچ‌گاه نمی‌تواند به‌طور کامل جایگزین متخصصان رادیولوژی شود؛ چراکه بیمار صرفاً مجموعه‌ای از تصاویر و اطلاعات پزشکی نیست و به مشاوره، ارتباط انسانی، درک شرایط روحی و روانی و توجه به جنبه‌های مختلف زندگی خود نیاز دارد؛ ابعادی که نقش پزشک را در فرایند تشخیص و درمان همچنان ضروری نگه می‌دارد.

*افزایش کیفیت تجهیزات؛ گامی مهم در توسعه تصویربرداری پزشکی

دکتر بحیرایی با اشاره به دستاوردهای فناوری در حوزه تصویربرداری پزشکی اظهار کرد: افزایش کیفیت و دقت دستگاه‌های سی‌تی‌اسکن، ام‌آر‌آی و سونوگرافی، امکانات تشخیصی جدیدی را در اختیار پزشکان قرار داده است.

وی افزود: برای نمونه، امروزه ام‌آر‌آی قلب در بزرگسالان امکان بررسی دقیق‌تری از بیماری‌های قلبی را فراهم کرده است. همچنین سی‌تی‌آنژیوگرافی عروق قلب، در بسیاری از موارد امکان بررسی عروق قلب را با روشی کم‌تهاجمی‌تر و بدون نیاز به آنژیوگرافی تهاجمی فراهم می‌کند. این پیشرفت‌ها حاصل ارتقای کیفیت تجهیزات و وضوح تصاویر پزشکی است.

*تصویربرداری‌های روتین؛ نگرانی‌ها باید متناسب با نوع روش باشد

این متخصص رادیولوژی درباره نگرانی مردم از عوارض اشعه در تصویربرداری پزشکی گفت: میزان مواجهه با اشعه در روش‌های مختلف یکسان نیست و روش‌هایی مانند سونوگرافی و ام‌آر‌آی از اشعه یونیزان استفاده نمی‌کنند. در تصویربرداری‌های مبتنی بر اشعه نیز باید ضرورت انجام بررسی، نوع دستگاه و تعداد دفعات تصویربرداری در نظر گرفته شود.

وی افزود: انجام تصویربرداری‌های ضروری و تجویزشده با رعایت اصول پزشکی و استانداردهای ایمنی، جای نگرانی غیرضروری ندارد؛ با این حال، مواجهه مکرر و غیرضروری با اشعه باید به‌طور جدی مورد توجه قرار گیرد.

**وضعیت تجهیزات تصویربرداری در همدان قابل قبول است

مدیر گروه رادیولوژی دانشگاه علوم پزشکی همدان با اشاره به وضعیت امکانات تصویربرداری پزشکی در استان اظهار کرد: به‌طور کلی، وضعیت تجهیزات تصویربرداری در استان همدان در سطح قابل قبولی قرار دارد و بخش خصوصی نیز طی سال‌های اخیر پیشرفت چشمگیری در زمینه تهیه و به‌کارگیری دستگاه‌های پیشرفته و باکیفیت داشته است. وی افزود: توسعه تجهیزات مدرن در مراکز تصویربرداری استان، به‌ویژه شهر همدان، ظرفیت مناسبی برای ارائه خدمات تشخیصی باکیفیت ایجاد کرده است.

ضرورت انجام تصویربرداری با نظر پزشک دکتر بحیرایی در پاسخ به این پرسش که آیا افراد می‌توانند بدون تجویز پزشک برای انجام تصویربرداری اقدام کنند، گفت: اگرچه روش‌هایی مانند سونوگرافی و ام‌آر‌آی از اشعه یونیزان استفاده نمی‌کنند، اما انجام هر نوع تصویربرداری باید بر اساس نیاز واقعی بیمار باشد.

وی تأکید کرد: انجام سی‌تی‌اسکن، رادیوگرافی و ماموگرافی بدون تجویز و نظر پزشک توصیه نمی‌شود؛ چراکه انتخاب روش نامناسب ممکن است علاوه بر تحمیل هزینه‌های غیرضروری، موجب مواجهه بی‌مورد بیمار با اشعه شود.

این متخصص رادیولوژی به مادران باردار و سایر افرادی که به تصویربرداری پزشکی نیاز دارند توصیه کرد: از تصمیم‌گیری خودسرانه درباره نوع تصویربرداری پرهیز کنند و انتخاب روش مناسب را به پزشک معالج بسپارند؛ زیرا هر روش تصویربرداری کاربرد مشخصی دارد و جایگزین کردن خودسرانه یک روش با روش دیگر ممکن است به تشخیص نادرست یا تأخیر در شناسایی بیماری منجر شود.

**هزینه بالای تجهیزات؛ مهم‌ترین چالش متخصصان رادیولوژی

وی با اشاره به مهم‌ترین مشکلات فعالان این حوزه در کشور اظهار کرد: هزینه بسیار بالای تجهیزات تصویربرداری پزشکی که روزبه‌روز نیز افزایش می‌یابد، یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های متخصصان رادیولوژی است و قدرت خرید و امکان به‌روزرسانی تجهیزات را برای آنان دشوار کرده است.

دکتر بحیرایی همچنین حمایت‌های دولتی، تخصیص مناسب ارز برای تأمین تجهیزات و توجه به تربیت نیروی متخصص را از عوامل مؤثر در ارتقای کیفیت خدمات تصویربرداری پزشکی دانست.

وی با اشاره به سابقه تربیت متخصص رادیولوژی در دانشگاه علوم پزشکی همدان از سال ۱۳۹۲ یا ۱۳۹۳ گفت: خوشبختانه این دانشگاه طی سال‌های گذشته در تربیت نیروی متخصص رادیولوژی فعالیت مستمری داشته و دانش‌آموختگان آن اکنون در نقاط مختلف کشور، هم در جایگاه اعضای هیئت علمی و هم در عرصه ارائه خدمات تخصصی، مشغول فعالیت هستند.

*رادیولوژی؛ رشته‌ای ارزشمند برای کمک به بیماران

مدیر گروه رادیولوژی دانشگاه علوم پزشکی همدان در پایان خطاب به دانشجویان پزشکی علاقه‌مند به انتخاب این رشته گفت: رادیولوژی رشته‌ای ارزشمند و تأثیرگذار است که نقش مهمی در کمک به بیماران و تشخیص بیماری‌ها دارد. به دانشجویانی که استعداد و علاقه لازم برای تحصیل در این رشته را دارند، توصیه می‌کنم رادیولوژی را به‌عنوان یکی از گزینه‌های تخصصی خود در نظر بگیرند تا بتوانند در مسیر تشخیص و درمان، باری از دوش بیماران بردارند.