به گزارش روابط عمومی معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه، اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد (Sustainable Development Goals - SDGs) چارچوبی جهانی متشکل از ۱۷ هدف هستند که با هدف پایان دادن به فقر، حفاظت از محیط زیست، ارتقای سلامت، کاهش نابرابری‌ها و دستیابی به توسعه پایدار تا سال ۲۰۳۰ تدوین شده‌اند. پایگاه Scopus با استفاده از الگوریتم‌های هوش مصنوعی و جستجوی کلیدواژه‌ها، مقالات علمی را بر اساس میزان ارتباط با هر یک از این اهداف برچسب‌گذاری (SDG Mapping) می‌کند.

اهمیت این برچسب‌گذاری تنها به دسته‌بندی موضوعی مقالات محدود نمی‌شود، بلکه یکی از مهم‌ترین منابع ارزیابی اثرگذاری اجتماعی پژوهش دانشگاه‌ها در نظام‌های رتبه‌بندی بین‌المللی به شمار می‌رود. برای مثال، نظام رتبه‌بندی Times Higher Education (THE) Impact Rankings از داده‌های SDG استخراج‌شده از پایگاه Scopus در کنار شواهد مربوط به آموزش، سیاست‌گذاری، مدیریت دانشگاه و خدمات اجتماعی استفاده می‌کند تا میزان مشارکت دانشگاه‌ها در تحقق اهداف توسعه پایدار را ارزیابی کند. به همین دلیل، توسعه پژوهش‌های همسو با اهداف توسعه پایدار، علاوه بر افزایش اثرگذاری علمی، نقش مستقیمی در ارتقای جایگاه دانشگاه در شاخص Societal و رتبه‌بندی‌های بین‌المللی مبتنی بر اثرگذاری اجتماعی دارد.

بررسی آخرین داده‌های دانشگاه علوم پزشکی همدان نشان می‌دهد که از مجموع ۱۱٬۴۰۱ مدرک نمایه‌شده در Scopus، بخش قابل توجهی از تولیدات علمی دانشگاه در راستای اهداف توسعه پایدار قرار گرفته است. بیشترین سهم مربوط به هدف سوم؛ سلامت و رفاه با ۴٬۱۲۷ مدرک (۳۶٫۲ درصد از کل تولیدات دانشگاه) است که بیانگر همسویی مأموریت اصلی دانشگاه با رسالت ارتقای سلامت جامعه است.

پس از هدف سوم، بیشترین فعالیت‌های پژوهشی دانشگاه به ترتیب در اهداف دسترسی به آب آشامیدنی و بهداشت (SDG6)، شهرها و جوامع پایدار (SDG11)، صنعت، نوآوری و زیرساخت (SDG9)، برابری جنسیتی (SDG5) و مصرف و تولید مسئولانه (SDG12) مشاهده می‌شود. این الگو نشان می‌دهد که پژوهش‌های دانشگاه علاوه بر علوم پزشکی، به برخی از چالش‌های توسعه پایدار نیز توجه داشته‌اند.

در مقابل، اهدافی مانند اقدام برای مقابله با تغییرات اقلیمی (SDG13)، حیات روی زمین (SDG15)، حیات زیر آب (SDG14) و ریشه‌کن کردن فقر (SDG1) سهم کمتری از تولیدات علمی دانشگاه را به خود اختصاص داده‌اند. اگرچه این موضوع تا حد زیادی با ماهیت تخصصی دانشگاه‌های علوم پزشکی مرتبط است، اما توسعه پژوهش‌های میان‌رشته‌ای در حوزه‌هایی نظیر سلامت سیاره‌ای (Planetary Health)، سلامت محیط، تغییرات اقلیمی، آلودگی هوا، انرژی‌های پاک و پایداری نظام سلامت می‌تواند ضمن افزایش اثرگذاری اجتماعی پژوهش‌ها، جایگاه دانشگاه را در رتبه‌بندی‌های بین‌المللی بهبود بخشد.

در مجموع، این تحلیل نشان می‌دهد که دانشگاه علوم پزشکی همدان از منظر جهت‌گیری پژوهشی، تمرکز راهبردی خود را بر مأموریت اصلی یعنی ارتقای سلامت و رفاه جامعه حفظ کرده است. با این حال، گسترش متوازن پژوهش‌ها در سایر اهداف توسعه پایدار، به‌ویژه اهداف میان‌رشته‌ای، نه تنها دامنه اثرگذاری اجتماعی دانشگاه را افزایش خواهد داد، بلکه به طور مستقیم در ارتقای عملکرد دانشگاه در شاخص Societal نظام SCImago و همچنین بهبود جایگاه آن در THE Impact Rankings نیز مؤثر خواهد بود.

نتیجه گیری برچسب‌گذاری SDG صرفاً یک طبقه‌بندی موضوعی نیست، بلکه به یکی از شاخص‌های کلیدی ارزیابی اثرگذاری اجتماعی دانشگاه‌ها در نظام‌های رتبه‌بندی بین‌المللی تبدیل شده است. از این رو، هدایت هدفمند پژوهش‌ها به سمت اهداف توسعه پایدار، مستندسازی فعالیت‌های مرتبط و تقویت همکاری‌های بین‌رشته‌ای می‌تواند هم‌زمان موجب افزایش اثرگذاری اجتماعی تحقیقات، بهبود شاخص Societal در SCImago و ارتقای جایگاه دانشگاه علوم پزشکی همدان در THE Impact Rankings شود.