در یک پژوهش ارزشمند داخلی، محققان موفق شده اند روشی طبیعی و مؤثر را برای کنترل باکتری های دهان و دندان یافته و آن را به خوبی مورد آزمایش قرار دهند. در این پژوهش از عصاره گیاه دارویی زرشک بدین منظور استفاده شده است.

به گزارش پایگاه خبری وب‌دا در همدان، عامل اصلی ایجاد بیماری‌های لثه و دندان، میکروارگانیسم‌ها مخصوصاً باکتری ها و محصولات جانبی آن ها هستند. درمان کانال ریشه اقدامی است که جهت کاهش حداکثری این عوامل پاتولوژیک انجام می‌شود.

در واقع هدف اصلی درمان ریشه پیشگیری از ایجاد یا از بین رفتن بیماری هایی نظیر پریودنتیت اپیکال با تمرکز بر حذف کلونی های میکروبی از سیستم کانال ریشه و جلوگیری از ورود میکروارگانیسم‌های جدید است و موفقیت درمان بسته به این است که دندان پزشک تا چه حد به این اهداف نزدیک شود. بااین وجود برخی میکروارگانیسم‌ها وجود دارند که مقاومت بالایی را در این خصوص نشان می‌دهند.

به گفته متخصصان، برخی میکروارگانیسم ها نظیر باکتری‌های گرم مثبت و همچنین بعضی قارچ ها ممکن است پس از آماده سازی شیمیایی- مکانیکی سیستم کانال ریشه هم زنده مانده و عفونت‌های داخل ریشه ای مقاوم ایجاد کنند، مانند باکتری انتروکوکوس فکالیس که نقشی اساسی در عفونت های ثانویه پس از درمان ریشه دندان دارد. گاهی تنها گونه باکتری در کانال ریشه دندان های دارای ضایعه پایدار، همین باکتری است، زیرا می تواند به حفره های عاجی نفوذ کرده و برای مدت طولانی در کانال ریشه درمان شده زنده بماند و با شرایط مختلف غذایی سازگاری یابد. لذا یافتن راهی مناسب برای کنترل این باکتری، نقش مهمی در بهبود وضعیت دندان ها دارد.

برای رسیدن به این منظور، یک تیم پژوهشی سه نفره از دانشگاه علوم پزشکی همدان مطالعه ای را انجام داده اند که در آن از عصاره آبی گیاه دارویی زرشک برای جلوگیری از تشکیل بیوفیلم میکروبی توسط باکتری فوق استفاده شده است.

در این تحقیق از عصاره پوست و ریشه زرشک استفاده شده و بر روی کشت باکتری انتروکوکوس فکالیس مورد استفاده قرار گرفت. سپس وضعیت کنترلی این عصاره ها بر باکتری فوق با استفاده از روش های آزمایشگاهی سنجیده شد.

نتایج این بررسی‌ها نشان داد که عصاره ریشه و پوسته زرشک را می توان به خوبی و به شکلی مؤثر برای استریل کردن کانال های دندانی، استفاده و آن را به عنوان جایگزین مناسبی برای هیپوکلریت تلقی کرد.

دراین باره، شهریار شهریاری، دانشیار و پژوهشگر گروه اندودانتیکس دانشکده دندان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی همدان و همکارانش می گویند: «ما مشاهده کردیم که پس از اضافه کردن عصاره پوسته و ریشه زرشک در زمان های 48 ساعت، کلیه غلظت های ریشه و پوسته، مهار رشدی مناسبی را علیه باکتری انتروکوکوس فکالیس داشتند. بااین وجود استفاده از غلظت های 30 و 50 درصد کارکرد بهتری داشته و باعث می شود که بیوفیلمی تشکیل نشود».

ضمناً این یافته‌ها نشان دادند که تفاوت چشمگیری بین اثرگذاری عصاره ریشه و پوسته زرشک وجود ندارد و هر دو به یک میزان بر روی عدم تشکیل و از بین بردن بیوفیلم‌ها مؤثر هستند.

شهریاری و همکارانش می‌گویند: «حضور باکتری ا. فکالیس از مهم ترین عوامل رایج در عدم موفقیت درمان کانال ریشه است. این امر به دلیل ویژگی ذاتی آن در تشکیل اجتماعات بیوفیلم و همچنین استفاده طولانی مدت یا کوتاه مدت از داروهای آنتی بیوتیک است».

طبق اطلاعات ارائه شده در این تحقیق، بیوفیلم ها از طریق ممانعت از فاگوسیتوز یا بیگانه خواری سلول های ایمنی بدن، شناسایی آنتی بادی و تماس ترکیبات ضد باکتری، مانع از بین رفتن باکتری‌ها می‌شوند.

بر اساس این پژوهش، زرشک حاوی سیتریک اسید و مالئیک اسید است و به همین دلیل دارای اثرات ضدالتهابی است و در فرم ژل حتی برای گلودرد نیز مفید است. آب میوه تازه آن نیز به استحکام لثه ها کمک می کند و اگر همراه با مسواک زدن باشد در کاهش التهاب لثه مؤثر است.

گفتنی است این یافته‌های پژوهشی که روشی مناسب و طبیعی را برای کنترل باکتری‌های دهان و دندان پیشنهاد می‌دهند، در مجله دانشکده دندانپزشکی مشهد منتشر شده اند.