به گزارش روابط عمومی مرکز فوق تخصصی قلب و عروق فرشچیان، دکتر امیرحسین یزدی، متخصص قلب و عروق و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان، در مصاحبه ای به مناسبت هفته دیابت، به بررسی ابعاد مختلف رابطه پیچیده بین دیابت و بیماری‌های قلبی-عروقی پرداخت.

در این مصاحبه،دکتر یزدی با هشدار درباره دیابت به عنوان یک قاتل خاموش قلب، تأکید کرد: این بیماری می‌تواند به تدریج و بدون نشانه‌های واضح، آسیب‌های جبران‌ناپذیری به سیستم قلبی-عروقی وارد کند.

وی در تشریح مکانیسم این آسیب گفت: قند خون بالا با آسیب مستمر به دیواره لطیف داخلی رگ‌ها (اندوتلیوم)، بستری را فراهم می‌کند تا رسوب چربی و تشکیل پلاک‌های آترواسکلروزی با سرعت بیشتری انجام شده و باعث تنگی و سفتی عروق گردد. از سوی دیگر، دیابت خون را غلیظ‌تر کرده و احتمال تشکیل لخته را افزایش می‌دهد که نتیجه نهایی این فرآیندها، کاهش خونرسانی به عضله قلب و افزایش چشمگیر خطر سکته قلبی، نارسایی قلبی و سکته مغزی است.

**نشانه‌های هشداردهنده بیماری قلبی در بیماران دیابتی

رئیس بخش آنژیوگرافی مرکز قلب و عروق فرشچیان در پاسخ به نشانه های هشدار دهنده بیماری قلبی در بیماران دیابتی با تأکید بر شناخت به موقع علائم، اظهار داشت: درد قفسه سینه که به صورت فشار، سنگینی یا سوزش در پشت جناق بروز می‌یابد و ممکن است به گردن، فک یا دست‌ها تیر بکشد، از مهم‌ترین علائم است. این درد معمولاً با فعالیت ایجاد شده و با استراحت بهبود می‌یابد.

وی هشدار داد: در صورتی که درد قفسه‌سینه با استراحت برطرف نشود و یا با علائمی نظیر تنگی نفس، تعریق سرد و حالت تهوع همراه گردد، این وضعیت می‌تواند نشانه‌ای از یک حمله قلبی باشد که نیازمند مراقبت فوری پزشکی است. این فوق تخصص قلب در ادامه به پدیده ایسکمی خاموش در بیماران دیابتی اشاره کرد و توضیح داد: آسیب اعصاب محیطی ناشی از دیابت ممکن است باعث شود بیماران، درد معمول قفسه سینه را احساس نکنند. بنابراین باید به نشانه‌های غیرمعمول مانند تنگی نفس ناگهانی، خستگی مفرط بی‌دلیل، سوءهاضمه یا احساس سبکی سر، تنگی نفس پیشرونده و تپش قلب توجه ویژه داشته باشند.

**برنامه شش‌گانه پیشگیری از بیماری‌های قلبی در بیماران دیابتی

دکتر یزدی برای پیشگیری از بیماری‌های قلبی در بیماران دیابتی، بر یک برنامه جامع شش‌محوری تأکید کرد و افزود:

1. کنترل دقیق قند خون: کنترل دقیق قند خون اساس تمام اقدامات پیشگیرانه است. این کنترل تنها با اندازه‌گیری قند خون ناشتا کافی نیست، بلکه باید قند خون دو ساعته پس از غذا و همچنین آزمایش هموگلوبین A1C که نشان‌دهنده میانگین قند خون در سه ماه گذشته است، به طور منظم انجام شود هدف از این اقدامات رساندن هموگلوبین A1C به زیر ۷ درصد است، البته این هدف ممکن است با توجه به شرایط هر بیمار توسط پزشک تنظیم شود.

2. مدیریت فشار خون: فشار خون بالا، بار کاری قلب را افزایش داده و به دیواره رگ‌ها آسیب می‌زند. بیماران دیابتی باید فشار خون خود را به طور منظم اندازه‌گیری کرده و تلاش کنند که با تغییرات سبک زندگی و استفاده منظم از داروهای تجویز شده آن را به زیر ۸۰/۱۳۰ میلی‌متر جیوه برسانند تا بار کاری قلب کاهش یابد.

3. کنترل چربی‌های خون: مدیریت کلسترول بد (LDL) و رساندن آن به زیر ۷۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر، اهمیت ویژه‌ای دارد اگر چه از توجه به تری‌گلیسیرید و کلسترول خوب (HDL) نیز نباید غافل شد.

4. تغییرات سبک زندگی: ترک کامل دخانیات و انجام حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط در هفته، اساس یک سبک زندگی سالم است.این فعالیت‌می‌تواند شامل پیاده‌روی تند، دوچرخه‌سواری، شنا یا ورزش‌های هوازی دیگر باشد.

5. رژیم غذایی قلب-سالم: تغذیه مناسب نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. توصیه می‌شود بیماران از رژیم غذایی مدیترانه‌ای که شامل مصرف زیاد سبزیجات، میوه، مغزها، حبوبات، غلات کامل، ماهی و استفاده از روغن زیتون است پیروی کرده و مصرف نمک، قندهای ساده، چربی‌های اشباع و ترانس را به شدت محدود کنند.

6. مدیریت وزن: حتی کاهش ۵ تا ۱۰ درصد از وزن فعلی می‌تواند تأثیر چشمگیری در بهبود حساسیت به انسولین، کنترل قند خون، کاهش فشار خون و بهبود چربی‌های خون داشته باشد. اندازه دور کمر نیز شاخص مهمی است که باید در مردان زیر ۱۰۲ سانتی‌متر و در زنان زیر ۸۸ سانتی‌متر نگه داشته شود.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان، با رد قاطع این باور که انسولین باعث بیماری قلبی می‌شود توضیح داد: این تصور کاملاً نادرست و برخلاف شواهد علمی است. برعکس، آنچه واقعاً به عروق و قلب آسیب جبران‌ناپذیر می‌زند، قند خون کنترل نشده است. انسولین با کمک به کنترل قند خون، در واقع از قلب محافظت می‌کند

**رابطه بین تپش قلب و بیماری های قلبی

دکتر یزدی در خصوص رابطه بین تپش قلب، دیابت و بیماری های قلبی گفت: بیماری دیابت می‌تواند از چندین مسیر متفاوت منجر به بروز تپش قلب شود، اما مهم است به خاطر داشت که تپش قلب همیشه نشانه یک مشکل حاد قلبی نیست. از یک سو، دیابت با ایجاد نوروپاتی خودکار (آسیب عصبی که باعث اختلال در کارکرد اعصاب کنترل‌کننده اعضای داخلی مثل قلب می‌شود) می‌تواند به این اعصاب آسیب زده و موجب تپش قلب یا افزایش ضربان قلب حتی در حالت استراحت گردد. از سوی دیگر، نوسانات قند خون نیز نقش بسزایی ایفا می‌کند؛ به طوری که هم افت قند خون (هیپوگلیسمی) و هم افزایش قند خون (هایپرگلیسمی) با تحریک ترشح هورمون‌هایی مانند آدرنالین (هورمون استرس)، بدن را در حالت هشدار قرار داده و تپش قلب ایجاد می‌کند.

با این حال، نباید از این واقعیت غافل شد که گاهی اوقات این تپش‌ها می‌توانند نشانه‌ای از یک آریتمی قلبی (بی‌نظمی در ضربان قلب) جدی‌تر باشند که خود ناشی از عوارض دیابت بر روی عروق کرونر ( رگ‌های تغذیه‌کننده قلب) یا فشار خون است. بنابراین، با توجه به طیف گسترده عوامل احتمالی، هر گونه احساس تپش قلب در یک فرد دیابتی باید به عنوان یک علامت هشداردهنده در نظر گرفته شده و برای تشخیص علت دقیق و دریافت درمان مناسب، بیمار می بایست توسط پزشک مورد ارزیابی کامل قرار گیرد.

**داروهای نوین با اثرات محافظت قلبی

این فوق تخصص قلب از دسترسی به نسل جدیدی از داروهای دیابت خبر داد و بیان کرد:خوشبختانه امروزه داروهای جدیدی در دسترس هستند که ما آن‌ها را داروهای محافظ قلب در دیابت می‌نامیم. این داروها شامل دو گروه اصلی هستند: گروه اول مهارکننده‌های SGLT2 هستند که نه تنها قند خون را از طریق کلیه دفع می‌کنند، بلکه به طور مستقل باعث کاهش بستری شدن به علت نارسایی قلبی و کاهش پیشرفت بیماری کلیوی می‌شوند. گروه دوم آگونیست‌های GLP-1 می باشند که علاوه بر کنترل عالی قند خون و کمک به کاهش وزن، می‌توانند خطر سکته قلبی و مغزی را به میزان قابل توجهی کاهش دهند.

**پایش منظم و ارتباط مستمر با تیم درمان

وی با توجه به اهمیت سلامت قلبی در بیماران دیابتی، پیگیری منظم و دقیق تحت نظر پزشک معالج را ضروری خواند و خطاب به بیماران توصیه کرد ضمن پایش دوره‌ای معاینات قلبی و فشارخون، در صورت توصیه پزشک، انجام بررسی‌های تخصصی‌تر مانند اکوکاردیوگرافی و تست ورزش را جدی گرفته و هرگز نسبت به نشانه‌های غیرعادی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس، تپش قلب پایدار یا ورم پاها بی تفاوت نباشند. .ضمن آن که پنجاه درصد از بیماران دیابتی ممکن است مبتلا به بیماریهای قلبی عروقی باشند، بدون آنکه علائمی مانند تنگی نفس یا درد قفسه سینه را نشان دهند. به همین دلیل، پیشگیری و انجام منظم تستهای غربالگری برای تشخیص به موقع در این گروه از بیماران از اهمیت ویژهای برخوردار است

دکتر یزدی در پایان این مصاحبه با جملاتی امید بخش خطاب به بیماران دیابتی اظهار داشت: دیابت به معنای پایان زندگی نیست، بلکه آغاز یک مسیر هوشمندانه برای مراقبت از خود است. این بیماری را جدی بگیرید اما از آن نترسید.به خاطر داشته باشید که قلب شما با هر وعده غذایی،با هر قدم در زندگی و با هر بار کنترل قند خون، در حال گفتگو با بیماری دیابت است این گفتگو را با انتخاب های سالم و هوشمندانه و پیروی از توصیه‌های تیم درمانی در کنار مصرف منظم داروهای تجویزی و انجام تست های غربالگری برای کشف هم زمان بیماری قلبی ، به نفع قلب خود تمام کنید.