مدیریت بحران با محوریت سلامت روان، مسیر تحقق تابآوری اجتماعی
کارشناس سلامت روان دانشگاه علوم پزشکی همدان گفت: آمادگی سازمانیافته و همکاری بینبخشی، دو رکن اساسی در مدیریت بحرانهای سلامت روان و دستیابی به تابآوری پایدار در جامعه است.
پروانه ابراهیمی در گفت و گو با وبدا همدان، با اشاره به شعار هفته ملی سلامت روان امسال با عنوان «دسترسی به خدمات سلامت روان در بحرانها؛ یک اولویت همگانی» اظهار کرد: بحرانها بخشی جداییناپذیر از زندگی اجتماعی هستند، اما آثار روانی آنها در صورت برنامهریزی و آمادگی قبلی قابل کنترل و کاهش است. وی افزود: «پیشگیری بهتر از درمان است» و تنها جامعهای میتواند در برابر بحرانها پایدار بماند که از پیش برای شرایط سخت، برنامه، آموزش و منابع لازم را آماده کرده باشد.
وی در تشریح مفهوم «آمادگی سازمانیافته» گفت: این آمادگی یعنی قبل از بروز بحران، نقشه راه مشخصی برای مدیریت آن طراحی و زیرساختهای لازم از جمله تجهیزات، سیستمهای ارتباطی و آموزش نیروی انسانی فراهم شود. به گفته وی، اگر نیروی انسانی از نظر روانی مقاوم و آماده نباشد، حتی بهترین طرحها نیز در عمل با شکست مواجه میشود.
کارشناس سلامت روان افزود: تابآوری پایدار همان سیستم ایمنی روانی-اجتماعی جامعه است؛ جامعهای که نهتنها در برابر بحرانها مقاومت میکند، بلکه از آنها میآموزد و خود را برای آینده توانمندتر میسازد. چنین جامعهای منابع روانی خود را حفظ میکند و با تقویت همبستگی اجتماعی، به جای هراس و فروپاشی، به حمایت و همدلی روی میآورد.
ابراهیمی با اشاره به دومین روز از هفته سلامت روان با عنوان «همکاری بینبخشی، کلید مدیریت بحران» تأکید کرد: مدیریت بحرانهای سلامت روان بدون هماهنگی بین دستگاهها و نهادهای مختلف نهتنها دشوار بلکه غیرممکن است. او گفت: بحرانهایی مانند زلزله، سیل یا پاندمیها آثار روانی گستردهای بر جای میگذارند و تنها با مشارکت نظاممند نهادهای درمانی، آموزشی، امدادی، رسانهای و اجتماعی میتوان پاسخ مؤثر و پایداری ارائه کرد.
وی مراحل کلیدی جلب همکاری بینبخشی را شامل حساسسازی سازمانها، آموزش عمومی و مهارتهای مقابلهای، تشکیل تیمهای چندتخصصی، برنامهریزی برای بازتوانی روانی–اجتماعی و ارزیابی مداوم اثربخشی برنامهها دانست و افزود: چنین همکاریهایی باعث ارائه خدمات سریعتر و جامعتر، جلوگیری از هدررفت منابع، افزایش تابآوری اجتماعی و حمایت مؤثر از گروههای آسیبپذیر میشود.
این کارشناس سلامت روان با اشاره به چالشهای موجود در این مسیر، از جمله تفاوت در اولویتهای سازمانها، کمبود منابع مالی و انسانی تخصصی، و ضعف در نظام پایش و ارزیابی گفت: برای رفع این چالشها باید کمیتههای مشترک بینبخشی بهصورت مستمر فعال باشند، بانک اطلاعاتی از ظرفیت سازمانها تهیه شود و دورههای آموزشی منظم برای آمادگی مدیریت بحران برگزار گردد.
وی در پایان تأکید کرد:
«سرمایهگذاری در آمادگی سازمانیافته و همکاری بینبخشی، هزینه نیست؛ بلکه هوشمندانهترین سرمایهگذاری برای حفظ جان انسانها، ارتقای سلامت روان جامعه و ایجاد آرامش پایدار در شرایط بحران است. با نهادینهسازی این فرهنگ، میتوان جامعهای ساخت که حتی در سختترین شرایط نیز مقاوم، امیدوار و پویا باقی بماند





نظر دهید