معرفی برنامه نان کامل و میزان پیشرفت آن در استان همدان، چالشها و راهکارها
دکتر حبیب معصومی رییس دبیرخانه کارگروه سلامت و امنیت غذایی استان در مقالهای به معرفی برنامه نان کامل و میزان پیشرفت آن در استان همدان، چالشها و راهکارها پرداخته است.
به گزارش وبدا همدان، در این مقاله آمده است:
در تعریف سازمان جهانی بهداشت تندرستی تنها فقدان بیماری یا نواقص دیگر در بدن نیست، بلکه نداشتن هیچگونه مشکل روانی اجتماعی اقتصادی و جسمانی برای هر فرد جامعه است، حتی امروزه جنبه معنوی هم برای آن در نظر میگیرند.
عوامل موثر بر سلامت شامل: عوامل ژنتیکی، سن و جنسیت با ۲۰ درصد عوامل اجتماعی و محیطی با ۵۰ درصد و عوامل رفتاری با ۳۰ درصد میباشند.
عوامل تعیین کننده و تاثیرگذار سلامت تنها در چهارچوب وظایف یک سازمان و حیطه اختیارات آن قرار ندارد بلکه بایستی نگاه سلامت محور در همه افراد و تصمیم گیرندگان امور جامعه ایجاد شود و برای دستیابی به انسان سالم باید همه عوامل اجتماعی دست به دست هم دهند تا سلامت در جامعه اتفاق بیفتد.
عوامل اجتماعی موثر بر سلامت (sdoh یا sdh ) ۱۴ مورد بوده که در صورت عدم توجه به مشکلات سلامتی مبدل میشود و اگر مشکلات سلامتی حل نشوند بایستی با ۱۰ هزار نوع بیماری مقابله کنیم.
در بین عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، امنیت و ایمنی غذا و تغذیه یکی از عوامل مهم بوده و یکی از ۱۴ هدف کلان وزارت بهداشت جهت تدوین برنامه عملیات مشترک دانشگاهها در سال ۱۴۰۴ اعلام گردیده است.
در بین بیماریهای مختلف بیماریهای غیرواگیر مانند سکتههای قلبی و مغزی، حوادث ترافیکی، سرطانها، چاقی، دیابت، فشارخون، بیماریهای مزمن تنفسی، پوکی استخوان، بیماریهای کلیوی و روانی عامل بیش از ۶۰ تا ۷۰ درصد بیماریها و بیش از ۷۰ درصد تمام مرگ و میر در دنیا میباشند.
در سال ۱۳۹۹ در استان همدان بیماریهای قلبی و عروقی با ۴۹ درصد و سرطانها با ۱۴ درصد در صدر علل مرگ و میر قرار داشتند.
در منابع علمی مختلف ارتباط تغذیه با بیماریهای غیر واگیر به اثبات رسیده است در اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد تا سال ۲۰۳۰ پایان دادن به گرسنگی یکی از موارد هفدهگانه میباشد.
به جهت اهمیت امنیت و ایمنی غذا و تغذیه برنامههای کلیه سازمانها و ادارات تجمیع و سند ۱۰ ساله امنیت غذا و تغذیه در جلسات هفدهم و هجدهم شورای عالی سلامت و امنیت غذایی (۱۴۰۲-۱۴۰۱۱) مصوب گردید.
بخشی از تکالیف برنامه توسعه هفتم پیشرفت (۱۴۰۳-۱۴۰۷) میز به برنامههای غذا و تغذیه و از جمله برنامه نان کامل میپردازد.
در فروردین ماه سال ۱۴۰۲ مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی با انتشار مجموعه تحت عنوان ضرورت اتخاذ تدابیر فوری به منظور جایگزینی نان موجود با نان کامل ( شماره ۱۸۸۳۸ ) به این موضوع مهم پرداخت.
از نان در آموزههای دینی به عنوان شگفتی آفرینش و مائدهای که عوامل آسمانی و زمینی بسیاری از آفریدههای الهی در ایجاد آن موثر بودهاند نام برده میشود.
نان پر مصرفترین ماده غذایی موجود در خانوارهای ایرانی است و تاثیر سبوس گندم در پیشگیری از ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی دیابت مشکلات گوارشی سرطانها چاقی و مشکلات متابولیکی اثبات شده است.
نان کنونی بدون سبوس و جنین بوده و ارزش غذایی پایینی دارد و موجب شیوع انواع بیماریها میشود. ۶۳درصد انرژی روزانه هر فرد از نان تامین میشود نان کامل پروتئینهای مورد نیاز بدن، Ca، Fe و ویتامینها و نیاز به مواد مغذی را تامین میکند.
کم خونی کمبود املاح معدنی و مشکلات عصبی نتیجه مصرف نان سفید موجود است که در نهایت موجب تحمیل هزینههای بهداشتی درمانی به مردم و دولت میشود.
مصرف نان سفید مغایر با اسناد بالادستی است. صرفه اقتصادی فروش سبوس عدم اطلاع مصرف کنندگان از مزایای آرد کامل و زمان و هزینه بالای تهیه خمیر کامل موجب به وجود آمدن وضع کنونی شده است.
بازنگری در استانداردهای سبوسگیری فرهنگسازی مصرف نان کامل در جامعه توسط وبدا، ارشاد اسلامی آموزش و پرورش و صدا و سیما باید انجام پذیرد.
خمیر تهیه شده از آرد کامل دارای مواد مفید تغذیهای نظیر اسید فیتیک است که منجر به اختلال جذب مواد مغذی و اسید اگزالیک میشود که با اضافه نمودن خمیر ترش و خمیر مایه زمان ماندگاری و خواب مناسب تهیه خمیر در دمای مناسب از مضرات آنها پیشگیری میشود.
مصرف نان کامل منجر به سیری زود هنگام و کاهش جذب مواد قندی میگردد.
هر ایرانی ۲ الی ۳ برابر متوسط جهانی نان مصرف میکند مصرف سرانه نان در ایران سالانه ۱۹۴ کیلوگرم و رتبه هفتم دنیاست.
در زنجیره تولید نان بایستی ارقام گندم مناسب برای کشت انتخاب شود و با انجام و ترویج عملیات به زراعی تناوب مقابله با سن زدگی گندم بالکوتن بالا و به زمان خواب آن پس از تولید هم توجه شود.
هزینههای تولید نان کامل بیش از هزینههای تولید نان سفید بوده و هدایت یارانه ۲۰۰ همت کنونی به طرف تهیه نان کامل هزینههای درمان را کاهش میدهد.
در حال حاضر دو کارخانه آرد در استان آرد کامل تولید نموده و بقیه هم در مرحله دریافت پروانه مربوطه هستند. (مجموعاً ۹ کارخانه آرد در استان همدان وجود دارد)
درج نام آرد کامل روی گونیها، توزیع مخمر یارانهای بین نانواییها اختصاص وام به نانواییان جهت بهسازی محیط نانوایی و جدا نمودن محل ذخیره آرد و محل تهیه خمیر از محل مراجعه مشتریها و تنور نانوایی، تامین برق اضطراری، منبع آب، مشعل دوگانه سوز، سوخت دوم جهت استمرار فعالیت در شرایط خاص، برگزاری دورههای آموزش فنی و حرفهای توسط وزارت تعاون (سازمان فنی حرفهای) جهت آموزش نانوایان، به روز رسانی ماشین آلات فروری خمیر و پخت نان ایجاد رقابت بین واحدهای تولید آرد، تدوین شیوه نامه پخت صحیح نان و نظامنامه نظارت بر نانواییها، اختلاط گندمهای آبی و خارجی با گندم کم گلوتن دیم از دیگر اقدامات پیش بینی شده در برنامه بوده که یا انجام شده و یا در حال انجام میباشد.
نظارت بر نانواییها توسط دانشگاه و سایر ادارات مرتبط نظیر غله، صنف مربوطه، جهاد کشاورزی، صمت، استاندارد، تعزیرات و غیره بایستی منحصر به وزن چانه، کارت بهداشت، رعایت بهداشت محیط، نمک و افزودنیها نباشد و شامل رعایت زمان پخت، زمان تخمیر، ورآمدگی خمیر، بهداشت فردی انطباق نوع نان با نوع آرد و میزان سبوس و جنین باشد.
استفاده از بهانکیت یا جوهر قند بهدلیل ایجاد ناهنجاریهای جنینی، سرطان زایی و ممنوع بودن و اضافه کردن سبوس به خمیر صحیح نمیباشد.
علاوه بر جوهر قند استفاده از جوش شیرین هم مضر بوده و باید از کارگر ماهر، آب داغ در تهیه خمیر استفاده شود و به زمان ور آمدن (حداقل ۳ ساعت) توجه شود.
اقدامات در استان همدان:
-ارسال اسناد و شیوه نامهها به ادارات ذیربط
- طرح موضوع در اجزای دبیرخانه ساغ (شورای پیامگزاران، خانه مشارکت، کارگروه ساخت در سطوح استانی و شهرستانی)
-طرح موضوع شورای آدونان استان
-اعلام نرخ گندم آرد و نان کامل
-صدور مجوز جهت کارخانجات تولید کننده آرد کامل در استان
-تولید و عرضه نان کامل در ۲۰ نانوایی در شهرستانهای همدان، تویسرکان و فامنین -اعلام آمادگی یک داوطلب جهت راهاندازی نانوایی نان کامل در مجموعه پردیس دانشگاه علوم پزشکی همدان
-کند بودن روند افزایش تعداد نانواییها
-گرانی ملک در برخی نقاط شهرستانها جهت راهاندازی نانوایی استاندارد
-قیمت بالای نان برخی از نانواییهای عرضه کننده نان کامل
-استقرار نانواییهای نان کامل در مناطق برخوردار شهرستان
-سواد پایین نانوایان
-متراژ نامناسب برخی نانواییها
-عدم جدیت در برخی شرکای برنامه
راهکارها:
-راهاندازی رشته دانشگاهی گندم آرد و نان
-انجام نظرسنجی از مردم در مورد نانواییهای نان کامل
-انجام پژوهشهای کاربردی در این خصوص
-تامین نان بیمارستانها، کلینیکها و توصیه توسط پزشکان و مشاوران تغذیه (از نان کامل)
-قیمت گذاری خرید گندم توسط دولت بر اساس کیفیت گندم تولیدی باشد.
-ساماندهی نانواییهای خانه پزی که اقدام به عرضه نان در فروشگاههای سطح شهر مینمایند.
-استقرار نانواییهای نان کامل در مناطق کم برخوردار
-هدایت یارانهها به طرف نان کامل
-با توجه به اینکه نان کامل تولیدی در حال حاضر شامل سنگک و تافتون میباشد(راهاندازی تولید نانهای کامل لواش)
-راهاندازی ۵ نانوایی در هر شهرستان استان
-استمرار دورههای آموزشی جهت خمیرگیران و شاطرها
-آموزش مردم
-به راهکارهای افزایش ماندگاری نان کامل توجه شود.
-جمعبندی تجربیات و چالشهای تولید کنندگان نان کامل و استفاده از آن در ادامه برنامه
-فروش نان از طریق اسنپ فود در نانواییهای خاص انجام شود یا زمان آن محدود به زمانی بشود که مشتری حضوری وجود ندارد.
-در تبدیل نانواییها به نان کامل به افرادی که دچار آلرژی به گندم، سلیاک، عدم تحمل گلوتن و Ibs هستند هم توجه شود.
- افزایش کیفیت گندم آرد و خمیر منجر به رعایت میزان نمک نان در حد استاندارد (یک و نیم درصد) میشود.
نظر دهید