به گزارش روابط عمومی مرکز آموزشی درمانی قلب و عروق فرشچیان، واریس از رایج ترین اختلالات عروق خونی است که بسیاری از افراد را درگیر می کند. روابط عمومی مرکز آموزشی درمانی قلب و عروق فرشچیان، با هدف بررسی دقیق علل، عوامل خطر و راهکارهای پیشگیری و درمان این بیماری، مصاحبه ای ترتیب داده است با دکتر محمد علی سیف ربیعی، متخصص طب پیشگیری و ارتقاء سلامت، تا علاوه بر واکاوی دلایل بروز واریس، به پاسخ برخی از پرسش های متداول در این زمینه بپردازد. گزیده این مصاحبه بدین شرح است: 

** واریس چیست؟

واریس به حالتی گفته می‌شود که در آن سیاهرگ‌های سطحی که وظیفه خون‌رسانی به اندام‌های مختلف بدن را دارند، تحت فشار زیاد دچار گشاد شدن، پیچ‌خوردگی و تورم می‌شوند. این حالت به دلیل اختلال در عملکرد و تخریب دریچه‌های سیاهرگی که اصطلاحا دریچه های لانه کبوتری نامیده می شوند ایجاد و باعث برگشت خون به سمت پایین و تجمع آن در رگ‌ها می گردد. اگرچه همه اندامها ممکن است دچار واریس شوند ولی واریس اندام تحتانی شاع ترین نوع واریس است.

 

**علائم بیماری واریس چیست؟

این بیماری ممکن است بدون علامت بوده و تنها باعث ایجاد رگ‌های آبی یا بنفش تیره و ایجاد سیاهرگ‌های پیچ خورده روی پاها شده و یا با علائمی همچون درد، سنگینی، تورم و تغییر رنگ پوست در نواحی مبتلا دیده شود. به طور خلاصه اگر علایم زیر را دارید به احتمال زیاد مبتلا به واریس اندام تحتانی هستید:

• ایجاد درد پس از ایستادن یا نشستن طولانی‌مدت
• سوزش، گرفتگی، تورم و ضربان در عضلات ساق پا
• گرفتگی و تورم عضلات مچ و ساق پا
• احساس سنگینی و درد پاها
• تغییر رنگ پوست در نواحی اطراف رگ‌های واریسی
• حس خارش در اطراف رگ‌ها در مواردی که این بیماری به‌موقع تشخیص داده نشود و درمان مناسب برای آن صورت نگیرد، ممکن است به عوارضی جدی مانند زخم‌های پوستی، لخته شدن خون و نارسایی وریدی مزمن منجر شود.

 

**عوامل خطر ساز واریس چه مواردی هستند؟

 بطور کلی هر عاملی که باعث اختلال عملکرد دریچه های لانه کبوتری وریدها شود میتواند باعث واریس شود. این عوامل میتواند به دلایل ژنتیک و یا غیر ژنتیک ناشی ازسبک زندگی ناسالم، افزایش سن و اضافه وزن، بارداری در خانم ها و یا برخی از مشاغل سنگین با مدت زمان زیاد کار ایستاده باشند. برخی بیماریهای قلبی عروقی مانند پرفشاری خون و یا نارسایی قلبی هم از عوامل ایجاد کننده بروز واریس هستند.

**چطور واریس را تشخیص بدهیم؟

بهتر است با مشاهده علائم اولیه، به متخصص قلب و عروق مراجعه کنید. معمولا متخصص قلب و عروق این بیماری را با بررسی علائم و معاینه بالینی و استفاده از روشهای تشخیصی مانند سونوگرافی عروقی ، ونوگرافی و... تشخیص می دهد.

 

**راههای درمان واریس چگونه است؟ درمان‌های متنوعی برای واریس وجود دارد. روش‌های درمان این بیماری میزان درد و ناراحتی وریدهای واریسی را کاهش داده و از پیشرفت بیماری جلوگیری می‌کنند. گاهی ممکن است شدت رگ‌های واریسی زیاد باشد، که در آن صورت چاره‌ای به‌غیر از عمل جراحی نخواهد بود. از روش‌های رایج درمان این عارضه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• جوراب واریس
• چسب واریس
• لیزر سطح پوست
• لیزر درون عروقی
• اسکلروتراپی ( تزریق مواد سوزاننده رگ به داخل وریدها)
• جراحی اندوسکوپ سیاهرگ
• برداشتن وریدها با جراحی معمولی همچنین، روش‌های درمان خانگی مانند ورزش منظم، استفاده از جوراب‌های فشاری و روغن‌های گیاهی مانند روغن سیاه دانه می‌توانند به کاهش علائم و بهبود گردش خون کمک کنند.

 

**برای پیشگیری از ابتلا به واریس، رعایت چه نکاتی می تواندمؤثر باشد؟

برای پیشگیری از واریس تغییرات در سبک زندگی شامل توجه به تغذیه سالم و انجام فعالیت بدنی منظم ضروری است. درمان‌بیماریهای زمینه ساز نظیر نارسایی قلبی و پرفشاری خون نیز میتواند از ایجاد واریس پیشگیری کند. بطور کلی رعایت نکات پیشگیرانه زیر میتواند باعث جلوگیری از بروز بیماری شود:

• محافظت از پوست صورت در مقابل نور خورشید با کرم ضد آفتاب (برای واریس عروق صورت)
• ،ورزش منظم مثل پیاده‌روی و دویدن برای استقامت بیشتر پاها و مویرگ‌ها و گردش خون بهتر
• اصلاح سبک زندگی، کنترل وزن
• پرهیز از روی هم انداختن پاها به مدت طولانی
• بالا نگه‌داشتن پاها حین استراحت برای کاهش فشار به رگ پاها مثلاً قرار دادن یک بالشت زیر پاها
• پرهیز از ایستادن و نشستن طولانی‌مدت
• استفاده از جوراب ضدواریس (در افراد مستعد) و عدم پوشیدن لباس‌های تنگ در ناحیه کمر، کشاله ران و پاها
• پرهیز از پوشیدن کفش پاشنه‌بلند در طولانی‌مدت
• پرهیز از مصرف سیگار و دیگر مواد دخانی

 

**آیا این رسم که در گذشته افراد بعد از حمام، پاهای خود را در حوضچه آب سرد فرو می‌بردند واقعاً به پیشگیری از واریس کمک می‌کند یا صرفاً یک باور قدیمی است؟

این سنت قدیمی نکته جالبی دارد! قرار دادن پاها در آب سرد می‌تواند تا حدی مفید باشد، اما باید علمی به آن نگاه کنیم.

یادمان باشد واریس به هیچ وجه صرفا یک مشکل زیبایی نیست و در حالت پیشرفته میتواند منجر به عوارضی همچون: تورم و درد مزمن پاها، زخمهای وریدی (بهویژه در اطراف مچ پا)، لخته شدن خون (ترومبوفلبیت) ، خونریزی از رگهای متورم ، درد شدید یا حتی زخم پا و...شود بنابراین مراجعه بهنگام به پزشک متخصص ضروری است.

 

**باید نبایدهای تغذیه ایی در واریس

برای مدیریت مؤثر واریس، توجه به بایدها و نبایدهای تغذیه‌ای از اهمیت بالایی برخوردار است.

• در لیست خوراکی‌های مفید، میوه‌های تیره‌رنگ مانند انگور سیاه، تمشک و آلبالو به‌دلیل دارا بودن آنتی‌اکسیدان‌های تقویت‌کننده رگ‌ها، مرکبات سرشار از ویتامین C برای بهبود جریان خون، سبزیجاتی مانند سیر و پیاز با ترکیب ضدالتهابی آلیسین، چغندر و هویج برای افزایش انعطاف رگ‌ها، چربی‌های سالم نظیر ماهی سالمون (امگا-۳)، آووکادو و روغن زیتون برای حفظ انعطاف دیواره رگ‌ها، دانه‌های مفید مانند تخم کتان و چیا برای کاهش تورم، و نوشیدنی‌های مفید مثل آب زنجبیل و لیمو یا چای برگ انگور کوهی به‌عنوان گزینه‌های ایده‌آل توصیه می‌شوند.

 

• در مقابل، باید از مصرف نمک‌های اضافی موجود در ترشیجات صنعتی، چیپس و غذاهای کنسروی که موجب احتباس آب و تورم می‌شوند، شیرینی‌های حاوی شکر سفید و کیک‌های خامه‌ای که به کلاژن رگ‌ها آسیب می‌زنند، گوشت‌های فرآوری شده مانند سوسیس و کالباس به‌دلیل سدیم و چربی اشباع بالا، و نوشیدنی‌های مضر مانند نوشابه‌های گازدار و الکل که التهاب را افزایش و رگ‌ها را گشاد می‌کنند، پرهیز کرد. با رعایت این اصول تغذیه‌ای، می‌توان به بهبود قابل‌توجهی در مدیریت واریس دست یافت.

 

**آیا رابطه ای بین سلامت قلب و واریس وجود دارد؟

رابطه بین سلامت قلب و واریس پیچیده است! درحالی که واریس معمولاً یک مشکل عروق محیطی (رگ‌های سطحی پا) محسوب می‌شود، اما می‌تواند زنگ خطری برای سایر مشکلات عروقی باشد. آنچه مسلم است این است که واریس معمولاً ناشی از نارسایی دریچه‌های رگ‌های سطحی است، درحالی که بیماری قلبی اغلب مربوط به عروق کرونر (عمقی) می‌شود.و نکته دیگر این که خود واریس به‌تنهایی عامل حمله قلبی نیست.

 

**جمع بندی نهایی و پیام شما به افرادی که علائم اولیه واریس را دارند چیست؟

واریس بیماریای است که هرچه زودتر تشخیص داده شود، درمان آن ساده تر و مؤثرتر خواهد بود. اگر علائمی مانند درد، سنگینی پاها، یا رگهای برجسته آبی رنگ مشاهده کردید، با یک پزشک مشورت کنید. همچنین با رعایت سبک زندگی سالم، می توانید از تشدید آن جلوگیری نمایید. بیماری ایی که اگرچه شایع است، اما با آگاهی از عوامل خطر و اقدامات پیشگیرانه، قابل کنترل خواهد بود. تشخیص به موقع و انتخاب روش درمانی مناسب، کیفیت زندگی بیماران را به طور چشمگیری بهبود می بخشد. در نظر داشته باشید اگرچه واریس به‌خودی‌خود باعث بیماری قلبی نمی شود، اما ممکن است نشان‌دهنده سبک زندگی ناسالم باشد که برای قلب نیز مضر است. بنابراین، مدیریت واریس نه‌تنها سلامت پاها، بلکه سلامت قلب شما را نیز بهبود می بخشد./خ