به گزارش روابط عمومی مرکز فوق تخصصی قلب و عروق فرشچیان،  دکتر نکیسا خوانساری عضو هیئت علمی و متخصص قلب و فلوشیپ اکوکاردیوگرافی دانشگاه علوم پزشکی پزشکی همدان در گفتگو با روابط عمومی این مرکز به بررسی شرایط زایمان طبیعی برای مادران مبتلا به بیماری های قلبی پرداخت که شرح این گفتگو را در ادامه می‌خوانید: 

 ▪️خانم دکتر خوانساری، با تشکر از وقتی که در اختیار ما قرار دادید. امروز می‌خواهیم درباره چالش‌های زایمان طبیعی در زنان مبتلا به بیماری‌های قلبی صحبت کنیم. آیا زایمان طبیعی برای این بیماران امکان‌پذیر است؟

دکتر خوانساری: بله، در بسیاری از موارد، زایمان طبیعی برای بیماران قلبی امکان‌پذیر است، اما این موضوع کاملاً به نوع بیماری قلبی، شدت آن و شرایط عمومی مادر بستگی دارد. در واقع، باید یک ارزیابی جامع توسط تیم پزشکی شامل متخصص قلب، متخصص زنان و زایمان و بیهوشی انجام شود تا بهترین روش زایمان انتخاب گردد.

▪️چه بیماری‌های قلبی می‌توانند بارداری و زایمان را با خطر همراه کنند؟

دکتر خوانساری: برخی از بیماری‌های قلبی که نیاز به مراقبت ویژه در بارداری و زایمان دارند، شامل موارد زیر هستند:

• نارسایی قلبی (به دلیل افزایش حجم خون در بارداری)
• مشکلات دریچه‌ای قلب (مانند تنگی یا نارسایی شدید دریچه میترال یا آئورت)
• برخی آریتمی‌ها
• فشار خون ریوی
• بیماری‌های آئورت مانند سندرم مارفان (به دلیل خطر پارگی آئورت در اثر فشار زایمان)
• موارد فوق الذکر عمدتا نیاز به مراقبت های ویژه و گاهی بستری در سراسر بارداری و زایمان به صورت سزارین دارند و لازم است اینگونه بیماران قبل از اقدام به بارداری ویزیت متخصصین قلب و تاییدیه بارداری را دریافت کنند.

در این موارد، زایمان طبیعی ممکن است با خطراتی همراه باشد و گاهی سزارین برنامه‌ریزی‌شده، گزینه ایمن‌تری است.

▪️آیا این بیماران نیاز به بستری قبل از زایمان دارند؟

دکتر خوانساری: بله، اگر بیمار علائم نارسایی قلبی (تنگی نفس، تورم شدید، خستگی مفرط) داشته باشد و یا دچار فشار خون کنترل نشده یا ریتم قلبی نامنظم یا بیماری ساختاری پر خطر قلبی باشد ممکن است در هفته‌های آخر بارداری، برای مانیتورینگ دقیق‌تر، بیمار قبل از زایمان بستری شود.▪️برای یک مادر باردار مبتلا به بیماری قلبی که قصد زایمان طبیعی دارد، انجام چه اقداماتی برای به حداقل رساندن خطر،در طول بارداری لازم است؟ دکتر خوانساری: در این زمینه ما باید از سه نوع مراقبت صحبت کنیم مراقبت های قبل از زایمان، حین زایمان و پس از زایمان

_قبل از زایمان:

• پایش منظم قلب با اکوکاردیوگرافی و نوار قلب
• مشورت با تیم پزشکی (متخصص قلب، متخصص زنان پرخطر) و تحت نظر داشتن مرتب قلب
• کنترل دقیق فشار خون و وزن :افزایش وزن بیش از حد می‌تواند فشار مضاعفی بر قلب وارد کند، بنابراین رژیم غذایی مناسب و فعالیت سبک توصیه می‌شود. ضمن اینکه در بیماران با فشار خون بالا، پره‌اکلامپسی یک خطر جدی است و باید مدام مانیتور شوند.

-تغییر یا تنظیم داروها:

• مصرف مکمل‌های آهن و اسید فولیک باید تحت نظر پزشک باشد تا از کم‌خونی جلوگیری شود.

پرهیز از استرس و فعالیت‌های سنگین:

• بیماران قلبی باید از فعالیت‌های فیزیکی شدید خودداری کنند اما پیاده‌روی سبک برای گردش خون مفید است.
• تکنیک‌های تنفس عمیق و مدیتیشن می‌توانند به کنترل استرس کمک کنند.

_مراقبت های حین زایمان:

• پایش مداوم فشار خون، اکسیژن خون و ضربان قلب
• استفاده از بی‌حسی اپیدورال برای کاهش استرس و درد
• پرهیز از زور زدن طولانی‌مدت در مرحله دوم زایمان
• دریافت اکسیژن مکمل در صورت نیاز-توصیه به استراحت کافی بین انقباضات و دراز کشیدن به پهلو برای جریان بهت توصیه می‌شه که به پهلو دراز بکشی تا جریان خون بهتری داشته باشی.

_مراقبت های بعد از زایمان:

اگر چه بعد از زایمان، بدن کم‌کم به حالت قبل از بارداری برمی گردد ، اما به دلیل اندکی طولانی بودن این فرآیند در بیماران قلبی، رعایت نکات زیر لازم است:

• ادامه نظارت قلبی (تغییرات ناگهانی حجم خون پس از زایمان ممکن است باعث نارسایی قلب شود)
• توجه به علائم هشدار مانند تنگی نفس، تپش قلب شدید یا ورم پاها
• پرهیز از فعالیت سنگین حداقل برای ۶ هفته اول
• تغذیه مناسب و مصرف مایعات کافی-درمان های دارویی لازم در صورت صلاحدید پزشک

▪️آیا این بیماران می‌توانند پس از زایمان به زندگی عادی بازگردند؟

دکتر خوانساری: بله، اما بازگشت به حالت عادی ممکن است زمان بیشتری ببرد. در برخی موارد، مانند نارسایی قلبی یا فشار خون ریوی، نیاز به ادامه درمان و پیگیری منظم حتی پس از زایمان وجود دارد. نکته کلیدی این است که مادران به محض مشاهده هر علامت غیرعادی، به پزشک مراجعه کنند.فلوشیپ اکوکاردیوگرافی - عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان

▪️سخن پایانی شما برای مادران باردار مبتلا به بیماری قلبی چیست؟

دکتر خوانساری : بارداری و زایمان با وجود بیماری قلبی، غیرممکن نیست، اما نیاز به برنامه‌ریزی دقیق دارد مهم‌ترین نکته این است که از همان ابتدای بارداری تحت نظر متخصص قلب و زنان پرخطر باشید، داروهایتان را مرتب مصرف کنید و از استرس و فعالیت‌های سنگین پرهیز نمایید. با رعایت این موارد، می‌توانید یک بارداری و زایمان ایمن را تجربه کنید. افزایش وزن بیش از حد می‌تواند فشار مضاعفی بر قلب وارد کند، بنابراین رژیم غذایی مناسب و فعالیت سبک توصیه می‌شود.

▪️ صحبت‌های شما بسیار مفید و جامع بود. خوشحالم که بیماری قلبی نیز نمی تواند مانع چشیدن لذت شیرین مادر شدن باشد ممنون از وقتی که در اختیار ما گذاشتید.

دکتر خوانساری: ممنون از شما که به این موضوع مهم پرداختید. امیدوارم همه با هم در مسیری گام برداریم که ایرانی داشته باشیم با جمعیتی جوان و پویا