به گزارش پایگاه خبری وب‌دا در همدان، دوره ی نوزادی به عنوان دورانی زیربنایی و مهم در رشد و تکامل هر فرد شناخته شده است.

هر ساله حدود 15 میلیون نوزاد نارس در دنیا متولد می­شوند که این رقم، معادل یک نوزاد از هر ده تولد است. در ایران آمار تقریبی تولد نوزادان نار‌س 12 درصد ذکر می‌شود.آنچه در مورد این نوزادان قابل توجه است این است که؛ با بهره­گیری از تکنولوژی‌های پیشرفته، حتی نوزادان شدیدا نارس نیز قابلیت زنده ماندن دارند.

نوزاد در داخل رحم به مدت 37 تا 40 هفته رشد می­کند و هر نوزادی که قبل از پایان 37 هفته کامل بارداری (پیش از 36 هفته و 6 روز) ازآخرین قاعدگی مادر متولد شود، به عنوان نوزاد نارس خوانده می­شود. هرچه نوزاد سن حاملگی (سن داخل رحمی )کمتری داشته باشد، احتمال بروز مشکلات پس از تولد برای او بیش­تر است.

بیش­تر نوزادانی که نارس متولد می­شوند، به علت عدم تکامل سیستم­های مختلف بدن، توانایی آن را ندارند که بیرون از رحم بدون حمایت زندگی کنند. به همین دلیل این نوزادان پس از تولد به بخش­های مراقبت ویژه نوزادان یا بخش نوزادان منتقل شده و تا چندین روز یا حتی در برخی موارد تا چندین ماه در این بخش­ها می­مانند تا به تدریج سیستم­های بدن کامل شده و بتوانند به خوبی تنفس کرده، تغذیه کنند و بدون حمایت رشد نمایند و آماده برای زندگی خارج رحمی شوند.

تولد نوزاد نارس ممکن است به علت مشکلاتی در جنین، مادر یا هردوآن­ها باشد. اغلب دلایل زایمان زودرس مشخص نمی­باشد ولی شایع­ترین علت تولد نوزاد نارس موارد زیر می­باشد:

* مشکلات جفت

* عفونت در مادر

* بارداری دو قلو یا بیش­تر

* مشکلات رحم یا گردن رحم

* مصرف الکل یا داروهای روانگردان غیر مجاز در حین بارداری

* شیوه زندگی مدرن، اشتغال، استرس، بیماری

نیازهای نوزاد نارس :

مغز و حواس پنج­گانه نوزاد از طریق احساسات مادر تحریک می­شود. بیان احساسات مادر برای نوزاد مطلوب و اطمینان بخش است و باعث رشد مغزی نوزاد می­گردد. بنابراین حضور مادر درکنار نوزاد نارس، در زمان ارائه مراقبت­ها ضروری است. شروع مراقبت­های تکاملی با جلوگیری از تحریک بیش از حد سیستم­های بینایی، شنوایی، بویایی و کاهش تحریک نامناسب حس­های مختلف در نوزادان نارس است که منجر به تداوم شرایط زندگی داخل رحمی برای نوزاد می­شود، از جمله:

* کاهش نور و روشنایی محیط: نورهایی که به صورت نوزاد می­تابد باید غیر مستقیم و در حداقل میزان و تنها برای هوشیار نگه داشتن نوزاد باشد.

* کاهش صداهای اضافه محیط: از آنجاکه نوزاد در زمان جنینی در داخل رحم به محیط آرام و ساکتی عادت کرده است و فقط صدا و ضربان قلب مادر را می­شنود، باید محیط آرام و کم صدایی را برایش فراهم کرد. این کار را می­توان با رعایت برخی نکات ساده مانند خودداری کردن از صحبت کردن در بالای سر نوزاد، جابه جا کردن ملایم وسایل کنار تخت نوزاد، عدم استفاده از زنگ موبایل و تلفن، جلوگیری از سقوط، افتادن و کشیدن اشیاء بر روی زمین انجام داد.

* کاهش محرک­های بویایی : یکی از قوی­ترین حس­های نوزاد، حس بویایی است. سعی شود تمامی بوهای ناخوشایند و نامطلوب مانند (عطر، ادکلن، اسپری­های خوش­بوکننده هوا، نیکوتین، صابون­های معطر، پودر بچه و یا عرق بدن ) از محیط مراقبت نوزاد حذف شود. نوزاد پستان مادر و شیر را می­بوید. هر دو این­ها برایش آشنا بوده و به او آرامش می­دهند.

بوی شیرمادر پیامی را به معده نوزاد فرستاده و باعث آزادسازی آنزیم­های هضم شیر می­شود. نوزاد شیر را چشیده و بعد می­نوشد و این دقیقا همان حسی است که برای رشدش نیاز دارد.

تماس پوستی بلافاصله پس از زایمان و ادامه آن حداقل در تمامی زمان بستری نوزاد در بیمارستان و در منزل، می­تواند کمک موثری در روند برقراری ارتباط عاطفی بین مادر و نوزاد ، شروع تغذیه با شیرمادر و بهبود شرایط نوزاد نماید.

«مراقبت مادرانه آغوشی»؛ نوعی مـراقبت از نوزادان نـارس است که در آن نـوزاد در تماس پوست به پوست با مـادر حمل می‌شـود و روشی قابل استفاده، آسان و مؤثر برای ارتقای سلامتی و بهداشت نوزادان نارس است تا به سطح نوزادان ترم برسند. این روش سبب یک انقلاب در نحوه مراقبت از نوزاد در قرن اخیر شده است. با استفاده از این روش بهبودی چشمگیری در سلامت و تکامل نوزادان نارس دیده شده است.

نیازهای تغذیه­ای نوزاد نارس با نوزادان رسیده تفاوت دارد. ترکیب شیرمادر این نوزادان متناسب با نیازهای آنان است و تا حدود زیادی نیازهای ویژه آن­ها را فراهم می­کند. برای این نوزادان، شیرمادرخودشان بهترین تغذیه است. عوامل ایمنی بخش در شیر مادر نوزادان نارس بیش­تر است.

در نوزادان نارس در صورتی­که قادر به مکیدن فعال نباشند؛ از روش های دیگری مانند گاواژ و یا با استفاده از فنجان شیرخوار تغذیه می­شود تا مکیدنش تقویت شود. بهترین وضعیت شیر خوردن برای نوزادان نارس" زیر بغلی "و یا "گهواره­ای متقابل" است. فاصله تغذیه این نوزادان نباید بیش­تر از 3 ساعت باشد. (حداقل 8 بار در 24 ساعت) و برای پیشگیری از خستگی نوزاد، نباید بیش­تر از 20 دقیقه زیرسینه گذاشته شود. بعد از تغذیه نوزاد، بهتر است او را به طرف راست خواباند، زیرا این کار باعث جلوگیری از برگشت شیر خواهد شد.

مهم­ترین نکته­ای که باید به خاطر سپرد این است که در منزل، شیرخوار بدون نظارت به هیچ وجه نباید در وضعیت خوابیده به شکم( دمرو ) قرار داده نشود، به این دلیل که، این وضعیت خطر مرگ ناگهانی را در شیرخوار افزایش خواهد داد. امن­ترین وضعیت، خواباندن به پهلو می­باشد.

نوزاد در ماه­های اول به طور متوسط 18-16 ساعت در شبانه­روز می­خوابد. ممکن است هربار خوابیدن بدون توجه به شب یا روز بودن بین 20 دقیقه تا 3 ساعت طول بکشد. همیشه زمان مناسب برای لمس شیرخوار و یا حرکت دادن او نیست و توجه به چرخه خواب و بیداری و هوشیاری نوزاد در این زمینه مهم است. شیرخوار به دوره­های طولانی برای خواب و رشد نیاز دارد و تغییر وضعیت او هر 2 تا 3 ساعت یک بار با توجه به سطح هوشیاری­اش (خواب و بیداری ) باید انجام شود.

این نوزادان به دلیل عدم بلوغ پوستی، ذخایر کم چربی و عدم وجود پاسخ لرز، در ثابت نگه داشتن دمای بدن مشکل دارند. درجه حرارت اتاق را بهتر است بین 25-24 درجه سانتی­گراد حفظ کرد.

نکات مهم در خصوص استحمام این نوزاد:

* 2تا حداکثر 3 مرتبه حمام در هفته برای نوزاد کافی است، زیرا باعث خشک شدن پوست نوزاد می­شود.

* باید از استحمام نوزاد بلافاصله بعد از شیرخوردن خودداری کرد.

* مدت زمان مناسب برای حمام کردن نوزاد بین 5 تا 10 دقیقه است.

* درجه حرارت حمام باید بین 28-25 درجه سانتی­گراد حفظ شود.

* ازآب با دمای متعادل بین 38-37 درجه سانتی­گراد استفاده شود.

* هنگام حمام­دهی نوزاد نارس، رفتارهای ناشی از استرس نظیر بی­قراری، تحریک­پذیری و یا بی­حالی باید بررسی شده و با حفظ درجه حرارت مناسب محیط، تماس پوستی و نوازش درجهت کاهش این رفتارها اقدام نمود.

آموزش به والدین و توانمندسازی آنان در مراقبت از نوزاد بسیار مهم می­باشد. آن­ها باید بدانند نارس بودن، دلیل بیمار بودن نوزاد نیست ولی معمولا کارکرد دستگاه­های مختلف بدن در این نوزادان تکامل کافی نداشته و برای تکامل بهتر، نیاز به زمان و مراقبت ویژه دارند. برای مراقبت از این نوزادان، باید از افراد آگاه ، مشاوره و راهنمایی گرفت و به توصیه­های آنان توجه کرد و آن­ها را انجام داد.

نوزادان نارس ممکن است به طور طبیعی مقداری تاخیر در رشد و تکامل خود داشته باشند. ولی والدین آگاه با توجه داشته باشند که تا چه مقدار این تاخیرها می­تواند طبیعی و در چه شرایطی این تاخیرها غیر طبیعی تلقی می­شود. در صورتی که این تاخیرها نادیده گرفته شوند، می­تواند سبب مشکلات واضح و بیش­تری در آینده شوند. مراقبت صحیح همراه با حمایت خانواده می­تواند از بسیاری از این مشکلات پیشگیری نماید. اکثر شیرخواران نارس از نظر وزنی در سن 2 سالگی و از نظر دور سر در سن 3 سالگی، به همسن و سالان غیر نارس خود خواهند رسید.

امید است با انتقال آموزش­های مناسب، مشاوره­ی صحیح و توانمند نمودن والدین دارای نوزاد نارس، بتوانیم کمک موثری در جهت غلبه بر مشکلات این نوزادان برداریم و از پیامد­های ناخوشایند کوتاه مدت و بلند مدت ناشی از زایمان زودرس جلوگیری نمائیم.