برخورداری از سواد سلامت، ضرورت کار رسانه ای است
روانشناس بالینی معاونت بهداشتی دانشگاه گفت: برخورداری از سواد سلامت، ضرورت کار رسانه ای است.
به گزارش پایگاه خبری وبدا در همدان به نقل از روابط عمومی معاونت بهداشتی دانشگاه، در این مقاله به قلم حمید رنجبران آمده است:
آنگونه که پیداست مردم و دولتها در عصر کنونی در معرض رسانههای مختلفی مانند رادیو و تلویزیون و کتاب و نشریه و تحلیلگران و کارشناسان مختلف هستند. اما این ابزار علیرغم مفید بودن در بعضی جنبههای آموزشی و خبری و فرهنگی و ساختن جامعه جهانی همدل و واژه " وحدت در عین کثرت"، در دنیای مدرن امروز که امپراتوری رسانهها در دست استثمار و استعمار در حال تلقین جنبشها یا تحریف و جعل آنها و نیز کاهش خودباوری فردی و ملی و مصرف کالاها و فرهنگ و اهداف خود است، داشتن سواد رسانهای مانند سواد عاطفی، سواد علمی، سواد مالی، سواد ارتباطی، سواد تربیتی و سواد رایانهای از اهمیت بسیار ویژهای برخوردار است.
شاید بتوان گفت که خطرناکترین تروریسم دنیای حاضر نه تروریسم هستهای است نه بیولوژیک، بلکه تروریسم رسانهای است، به این معنا که محصول نهایی رسانه ممکن است برای بازتاب بخشی از جهان یا شکل تحریف شدهای از آن یا در جهت تثبیت یک جنبش یا قدرت حاکمه که الزاما از عدالت سیاسی و اقتصادی و دینی برخوردار نیست یا خوراک ذهنی با ابعاد هیجانی برای تخریب مردم و ملتها و تولیدات موفق انسانی یا تحریف تاریخ باشد و در واقع با تبدیل تفکر خلاق و فعال به رابطهی انفعالی و تلقینی، به مفهوم شستشوی مغزی رسانهای و پذیرش اکثر دادههای رسانهای یا حداقل تاثیر گرفتن از آن نزدیک شود( هرچند رسانهها در جهت ارزشی هم حرکت کردهاند یا قصد ارزشی آنها با پوشش ناموفق غیرعامدانه همراه بوده است.)
رسانههای مختلف در برابر حادثهای واحد، رفتار همگرا نشان نمیدهند مثلا در جریان حملهی آمریکا به سوریه، با مطالعه پوششهای خبری در سطح جهانی، دو حرکت رسانهای عمده دیده میشود : نقش منجی آمریکا و نقش مداخلهی استثماری آمریکا و اکثر رسانهها در تلاش برای همسو کردن افکار جهانی با خود از تکنیک های روانشناختی و جامعهشناختی استفاده میکنند به طوریکه گاهی با حساسیتزایی علیه چیزی و گاهی حساسیتزدایی علیه چیزی، باعث تقلیل داستان از سطوح معرفتی و آنالیزی به سطوح هیجانی و واکنشی میشوند. از طرفی شخصیت مورد مخاطب رسانه هم میتواند با پاتولوژیهای روانشناختی خود بر این موج معرفتی یا هیجانی، سوار شود.
برای مقابله با هجمه رسانهای، باید مجهز به تفکر انتقادی و تفکر خلاق و برون رفت از رابطهی انفعالی رسانه به رابطهی فعال معرفتی شویم تا بتوانیم حب و بغض تزریقی نسبت به افراد و جوامع را از سطح ناخودآگاه به سطح خودآگاه ارتقا دهیم که آن هم مستلزم نگاه با پیش فرضهای شناختی سالم و فربه کردن قضاوت و داوری مستند و خاکستری و نه تونلی سیاه و سفید است که در فضای مطالعه چند بعدی امکان دسترسی به آن میسر خواهد بود. اما در کشور ما که میزان مطالعات طبق آمارهای مختلف در حد اندک و زیر ده دقیقه است و فرهنگ کتاب و کتابخوانی بلوغ اجتماعی نیافته است و والدین در پاساژ لباس، وقت خیلی بیشتری برای پیدا کردن لباس مناسب برای کودک میگذارند تا پیدا کردن کتاب مناسب در پاساژ کتاب و افرادی بدون تخصص و تجربه ( یا حداقل مطالعات چندبعدی و بررسی تحلیلهای مختلف همگرا یا واگرا) خود را علامهی دهر و متخصص در امور سیاسی و اقتصادی و نظامی و علمی و فرهنگی و دینی تا سرعت کهکشان و تحلیل زمین لرزه و رمزگشایی زبان حیوانات میدانند دستیابی به این مهم راهی دور در چشم انداز دارد.
حمید رنجبران
روانشناس بالینی معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان




