به گزارش وب‌دا همدان به نقل از روابط عمومی معاونت بهداشتی دانشگاه، اصلاح شیوه زندگی بویژه عادات غذائی مردم یک راهکار اساسی برای پیشگیری از ابتلا به بیماری های غیر واگیر است و آموزش مردم در زمینه رژیم غذائی مناسب اولین قدم مثبت در راستای پیشگیری از این بیماریهاست.در همین راستا "پویش ملی سلامت  اطلاع رسانی تغذیه سالم " از تاریخ 1 بهمن ماه لغایت 15 بهمن در سراسر کشور برگزار می شود.

 

*اول تا هفتم بهمن با موضوع نمک و شعار " انتخاب همه نمک کم ، اما تصفیه شده ید دار "

*هشتم تا پانزدهم بهمن با موضوع لبنیات و شعار "از کودکی تا پیری ، لبنیات دوست سلامتی "

*" انتخاب همه نمک کم ، اما تصفیه شده ید دار "

 نمک یکی از مواد مورد نیاز برای سوخت وساز مواد غذایی در بدن، انتقال پیام های عصبی و کارکرد صحیح عضلات است. این ماده به مقدار محدود مورد نیاز بوده و مصرف متعادل آن لازم است.

 

مصرف زیاد نمک ازمهمترین عامل افزایش فشارخون است.

دریافت زیاد نمک و سدیم و مصرف غذا و تنقلات شور و پرنمک سبب کاهش بازجذب کلسیم از کلیه شده و دفع ادراری آن را افزایش می‌دهد که خود عامل مهمی در کاهش تراکم استخوانی و پوکی استخوان است(نمک یک مانع بزرگ برای داشتن اسکلت محکم )

مصرف مواد غذایی که میزان قابل‌توجهی از نمک را وارد بدن ما می‌کنند، می‌تواند شانس ابتلا به سرطان معده را در جامعه افزایش دهد. مصرف بالای نمک می‌تواند مخاط معده را تخریب کند و این اتفاق یکی از راه‌های افزایش خطر سرطان معده است.

 

براساس برآوردهای موجود میزان دریافت روزانه نمک در کشور 10-15 گرم (2 برابر مقادیر توصیه شده سازمان جهانی بهداشت،5 گرم در روز) می‌باشد.

 

در کشورهای توسعه یافته بیشتر از 80% نمک مصرفی نمک‌های پنهان در مواد غذایی می‌باشد ولی در کشور ما با توجه به الگوی مصرف مواد غذایی ، بیشترین منبع نمک غذاهای خانگی می‌باشد.با توجه به اینکه نان غلات قوت غالب در کشور ما میباشد روزانه مقادیر زیادی نمک به صورت نا محسوس به بدنمان ورود پیدا میکند.

 

-    نمک ید دار باعث سقط جنین و سرطان نمی شود، بلکه سبب می شود که از بروز گواتر و اختلال در  رشد مغزی ناشی از کمبود ید در جنین و نوزاد و در نتیجه کاهش یادگیری و ضریب هوشی کودکان و جوانان کشور جلوگیری نماید.

-    نمک دریا ، نمک های صورتی و آبی  به دلیل وجود فلزات سمی (آرسنیک ، جیوه ، سرب )  مضر هستند و مصرف آنها ممنوع است.

-    برای بهبود طعم غذا و کاهش مصرف نمک در تهیه غذاها به جای نمک از سبزی های تازه، سیر، لیموترش، آب نارنج، آویشن، شوید و ... استفاده کنیم.

-    غذاهای کنسرو شده و بسیاری از مواد غذایی بسته بندی شده و آماده دارای مقادیر زیادی نمک هستند، بهتر است مصرف این گونه مواد غذایی را محدود کنیم.

-    ذائقه کودکان را از اوایل زندگی به غذای کم نمک عادت دهید. به غذای کودک زیر یکسال نمک اضافه نکنید تا ذائقه او به غذاهای شور عادت نکند.

-     مصرف زیاد نمک خطر پوکی استخوان را افزایش می دهد. برای حفظ استخوایتان نمک کم مصرف کنید.

-     افرادی که غذاهای پر نمک و شور می خورند شانس بیشتری برای ابتلا به سرطان معده دارند. مراقب میزان نمک مصرفیتان باشید.

-    سس های سالاد و سس کچاب حاوی قند و نمک هستند،مصرف آنها را محدود کنید.

-    جوش شیرین که برای ورآمدن و پف کردن انواع نان و کیک به کار می رود دارای مقدار زیادی سدیم است. بنابراین در افرادی که به علت بیماری، محدودیت مصرف نمک دارند مصرف جوش شیرین هم باید بسیار محدود شده یا قطع شود.

 

 

مصرف مواد غذایی و از جمله شیر و لبنیات به میزان قابل توجهی تحت تأثیر طیفی از عوامل مختلف از جمله فراهم بودن مواد غذایی، دسترسی به مواد غذایی و انتخاب های غذایی است که هر یک به نوبه خود تحت تأثیر عوامل متعدد قرار دارند. عوامل پیچیده و متعددی فراتر از تصمیمات شخصی بر انتخاب و الگوهای رژیم غذایی تأثیر می گذارد. در سطح فردی عواملی چون الگوی مصرف (علایق، ذائقه ها، طبقه اجتماعی،نژاد، قومیت، محل سکونت) و باورها و آگاهی های مردم در مورد شیر و فرآورده های شیری و تأثیر آن بر سلامت در انتخاب و مصرف لبنیات تأثیر گذار است

 

 

درکشور ما  متاسفانه سرانه مصرف شیر طی سالهای گذشته به علل مختلف کاهش یافته و از استانداردهای جهانی بیش از پیش فاصله گرفته است. طی دهه اخیر مصرف لبنیات در خانوارهای ایرانی روند کاهشی داشته است و به حدود 164 گرم در روز رسیده است که با پیشنهادهای"سبدغذایی مطلوب برای جامعه ایرانی" مبنی بر مصرف روزانه 250 گرم لبنیات فاصله بسیار زیادی دارد.

 

 

این گروه شامل شیر، ماست، پنیر، دوغ، کشک و بستنی ساده است. به طور کلی مصرف ۲ تا ۳ واحد از أنواع لبنیات در روز توصیه می شود. هر واحد از این گروه برابر با ۱ لیوان شیر (۲۴۰ میلی لیتر)،‌ ۱ لیوان ماست،‌ ۱ قالب پنیر(۴۵ گرم)،‌  ۲ تا ۳ لیوان دوغ ، یک چهارم لیوان کشک غلیظ و  نصف لیوان بستنی ساده است. لازم به ذکر است که مواد غذایی مانند سرشیر، خامه، کره و پنیرخامه ای جزء گروه چربی ها هستند و در این گروه قرار نمی گیرند.

 

 

تحقیقات مختلفی از تاثیر مثبت مصرف محصولات لبنی در پیشگیری از سرطان کولورکتال  و تخمدان، حفظ فشار خون طبیعی و انقباض عضلانی گزارش شده است

کلسیم موجود در شیر نقش مهمی در تظیم فشار خون دارد .تحقیقات نشان داده است که در جوامعی که شیر و لبنیات کافی مصرف می کنند شیوع فشارخون بالا و بیماری های قلبی و عروقی کمتر است.

مصرف کافی شیر و لبنیات (3-2 واحد ) روزانه برای حفظ و ارتقاء سلامت استخوان ها و جلوگیری از بروز پوکی استخوان در بزرگسالان ضروری است.

محصولات لبنی به طور قابل توجهی غنی از تریپتوفان (Trp) هستند، یک بستر کلیدی برای تولید سروتونین و ملاتونین، که برای شروع و حفظ خواب مفید هستند.

 

-      - مصرف  شیر و ماست  به کنترل بهتر فشار خون شما کمک می کند .

-      شیر و ماست و پنیر به دلیل داشتن پروتئین خوب باعث حفظ و ساخت عضلات می شود.

-      شیر و ماست از سرطان روده بزرگ جلوگیری میکند.

-      مصرف شیر و لبنیات خطر ابتلا به دیابت نوع دوم را کاهش می دهد.

-       شیر برای حفظ سلامت دندانها برای همه سنین به خصوص در سنین کودکی و نوجوانی  بسیار مفید اشت.

-      مصرف شیر و ماست و پنیر به کاهش وزن بسیار کمک می کنند.زیرا کلسیم موجود در این مواد غذایی به کاهش  چربی‌های اضافی و کاهش وزن کمک می‌کند.

-      مصرف شیر به باروری کمک می کند نتایج تحقیقات انجام شده در دانشگاه هاروارد نشان می‌دهد افرادی که شیر پر چرب می‌خورند، نسبت به افرادی که یک بار در هفته شیر می‌خورند، تا ۲۵ درصد کمتر با مشکلات باروری یا تخمک‌گذاری مواجه می‌شوند.

-      مصرف روزانه لبنیات (شیر، ماست، پنیر، دوغ و کشک) برای تامین کلسیم و پیشگیری از پوکی استخوان ضروری است.

-      از لبنیات (شیر، ماست، پنیر، دوغ و کشک) پاستوریزه و کم چرب استفاده کنید.

-  از لبنیات و  شیر پاستوریزه شده کم چربی استفاده کنید.

-  به جای شیرهای طعم دار که دارای قند هستند ، از شیر های ساده استفاده کنید.

-  حتما قبل از مصرف هر نوع کشک مقداری آب به آن اضافه کنید و حداقل 5-10 دقیقه در حال بهم زدن بجوشانید.

-  استفاده از شیر های استریل شده برای حمل در مسافرت های خارج از شهر مناسب تر است. این نوع شیرها را (در صورت باز نشدن) می توان تا 4 ماه در دمای محیط نگهداری کرد.

-    علی رغم شایعات نادرست در بین مردم شیرهای پاکتی مدت دار بدون نگهدارنده هستند .

-  پنیر های تهیه شده از شیر پاستوریزه استفاده کنید. اگر خودتان پنیر تهیه می کنید حتما شیر را بجوشانید و پنیر تازه را قبل از مصرف 2 ماه در آب و نمک نگهدارید .

-  شیر غیر پاستوریزه را باید 2  دقیقه  از زمان رسیدن به  نقطه جوش بجوشانید، تا دچار تب مالت نشوید.

 

آرزو کاوه ای 

رئیس گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان