به گزارش وب‌دا همدان، دکتر بهروز کارخانه‌ای در سمینار کشوری «ابعاد حقوقی، قضایی و اخلاقی سقط عمدی جنین از منظر قوانین جوانی جمعیت» با بیان اینکه دانشگاه علوم پزشکی همدان طی ماه‌های اخیر به‌طور جدی به مباحث میان‌رشته‌ای مرتبط با علوم انسانی پرداخته است، اظهار کرد: دانشگاه تنها محل آموزش علوم بالینی و تجربی نیست، بلکه وظیفه دارد در حوزه‌هایی همچون اخلاق، حقوق و فلسفه پزشکی نیز نقش فعال ایفا کند. برگزاری کنگره کشوری اخلاق پزشکی و اخلاق پرستاری در هفته‌های گذشته و این سمینار کشوری در ادامه همان رویکرد علمی و مسئولانه دانشگاه است.

وی با اشاره به اینکه سقط جنین از چالش‌برانگیزترین مسائل اخلاقی در تاریخ بشر بوده است، افزود: این موضوع از دیرباز در متون دینی، سوگندنامه‌های پزشکی و معاهدات اخلاقی مطرح بوده و با پیشرفت فناوری‌های نوین پزشکی، ابعاد جدیدتری نیز یافته است. در دنیای امروز، تلاش می‌شود این مسئله در چارچوب اخلاق معاصر و با توجه به شأن اخلاقی انسان مورد تحلیل قرار گیرد.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی همدان با تشریح مفهوم شأن اخلاقی بیان کرد: در فلسفه اخلاق، این پرسش اساسی مطرح است که چه زمانی یک موجود دارای جایگاه اخلاقی و حقوقی می‌شود. معیارهایی همچون شباهت به انسان، قابلیت احساس درد و رنج، توانایی برقراری ارتباط، عقلانیت و داشتن آینده، از جمله شاخص‌هایی هستند که در تعیین شأن اخلاقی موجودات مورد بحث قرار می‌گیرند. این مباحث نه‌تنها در مورد جنین، بلکه در کل زیست اخلاقی انسان اهمیت بنیادین دارند.

دکتر کارخانه‌ای ادامه داد: اگر معیار عقلانیت یا استدلال را ملاک شخصیت اخلاقی بدانیم، با چالش‌های جدی مواجه می‌شویم، چراکه نوزاد تازه‌متولدشده یا برخی بیماران نیز فاقد این توانایی‌ها هستند. بنابراین، تعیین شأن اخلاقی نمی‌تواند صرفاً بر یک معیار خاص استوار باشد و نیازمند نگاه جامع و چندبعدی است.

وی با اشاره به تفاوت رویکردها در ادیان و نظام‌های حقوقی مختلف تصریح کرد: در برخی کشورها، سقط جنین به‌صورت مرحله‌ای و بر اساس شرایط خاص مورد بررسی قرار می‌گیرد؛ به‌گونه‌ای که در سه‌ماهه نخست، تصمیم‌گیری‌ها متفاوت از سه‌ماهه دوم و سوم است و عواملی مانند سلامت و جان مادر نیز لحاظ می‌شود. این رویکردها مبتنی بر نظریه‌های اخلاقی و فلسفی گوناگون است.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی همدان با تأکید بر جایگاه فقه در نظام حقوقی ایران گفت: حقوق ایران و حقوق اسلامی مبتنی بر فقه اسلامی است و این نظام حقوقی دارای اصالت و هویت مستقل است. برخلاف برخی تصورات، فقه مجموعه‌ای پویا و مبتنی بر استنباط علمی از منابع اصلی شامل قرآن، سنت، اجماع و عقل است. همان‌گونه که در علوم پزشکی از منابع معتبر برای استنباط علمی استفاده می‌شود، در فقه نیز اصول و قواعد مشخصی برای فهم احکام وجود دارد.

دکتر کارخانه‌ای خاطرنشان کرد: آشنایی با فقه و اصول فقه برای درک قوانین کشور ضروری است. فقه متعلق به یک فرد یا نگاه خاص نیست، بلکه حاصل اجتهاد و اندیشه نسل‌های مختلف اندیشمندان اسلامی است و در طول تاریخ، دیدگاه‌ها و برداشت‌های متنوعی در آن شکل گرفته است. اجماع نظرها و استثنائات قانونی نیز بر اساس همین چارچوب علمی و استنباطی شکل می‌گیرند.

وی با تأکید بر لزوم آگاهی حقوقی و اخلاقی در جامعه پزشکی تبیین کرد: هر اقدام پزشکی، پیامدهای حقوقی و اخلاقی خاص خود را دارد و ناآگاهی از قانون، توجیه قابل قبولی برای مسئولیت‌گریزی نیست. پزشکان و فعالان حوزه سلامت باید بدانند که تصمیم‌های آنان چه آثار فردی، اجتماعی و قانونی به‌دنبال دارد.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی همدان با اشاره به آمارهای جهانی، عنوان کرد: در سال‌های اخیر، میزان سقط جنین در بسیاری از کشورها کاهش یافته که نشان‌دهنده افزایش درک جهانی نسبت به شأن و شخصیت انسانی جنین است. حتی در مواردی که این اقدام انجام می‌شود، گزارش‌ها حاکی از فشارهای روانی و احساس گناه در میان افراد و حتی پزشکان است. امیدوارم این سمینار زمینه‌ساز افزایش دانش، تعمیق گفت‌وگوهای علمی و تصمیم‌گیری‌های آگاهانه‌تر در این حوزه حساس باشد.