به گزارش روابط عمومی معاونت بهداشتی دانشگاه، همزمان با آغاز پویش ملی مبارزه با سرطان با شعار «هیچ کس تنها نیست؛ با هم علیه سرطان از پیشگیری تا درمان و تسکین» در بازه زمانی ۴ تا ۱۰ بهمن ماه ۱۴۰۴، دکتر محمد به نشان، معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان، در گفت‌وگو با خبرنگار ما بر اهمیت آگاهی‌بخشی و تغییر نگرش عمومی نسبت به این بیماری تأکید و مهم‌ترین راه‌های پیشگیری و تشخیص زودهنگام را تشریح کرد. 

شرح این گفتگو را در ادامه می‌خوانید: 

**با توجه به اهمیت این پویش، مهم‌ترین پیامی که باید مردم در این هفته دریافت کنند چیست؟

دکتر به نشان: پیام محوری این است که «سرطان همیشه مساوی مرگ نیست» و آگاهی اولین گام در پیشگیری است و متأسفانه، باورهای نادرست درباره سرطان مانع پیشگیری و درمان به‌موقع آن می‌شود، بخش بزرگی از جامعه تصور می‌کنند سرطان مترادف با مرگ قطعی است، در حالی که با غربالگری، تشخیص زود هنگام و درمان به‌موقع، بسیاری از سرطان‌ها کاملاً قابل کنترل یا درمان هستند.

** به باورهای نادرست اشاره کردید. شایع‌ترین این باورها کدامند که مانع مراجعه مردم برای تشخیص می‌شوند؟

دکتر به نشان: یکی از مهم‌ترین این باورها این است که «درد، جزیی از علایم سرطان نیست. سرطان با درد شروع نمی‌شود، پس «چون درد ندارم، سرطان ندارم»؛ این یک خطای محاسباتی بزرگ است. همچنین، نگرانی‌های بی‌مورد مانند اینکه نمونه‌برداری سبب انتشار بیماری می‌شود، کاملاً اشتباه است. نمونه‌برداری اساسی‌ترین راه تشخیص بیماری است و جراحی یکی از مهم‌ترین روش‌های درمان است که به انتشار بیماری منجر نمی‌شود.

**در حوزه پیشگیری، سبک زندگی چه نقشی ایفا می‌کند؟ آیا می‌توان با تغییر عادات، خطر ابتلا را کاهش داد؟

دکتر به نشان: قطعاً. سبک زندگی سالم، سنگ بنای پیشگیری است. تغذیه سالم و حفظ وزن ایده‌آل خطر ابتلا به سرطان را به شکل چشمگیری کاهش می‌دهد. باید مصرف مواد قندی و چربی‌های اشباع شده کاهش یابد. نکته مهم دیگر، پرهیز از مصرف غذاهای نیم‌سوخته و سوخته مانند کباب، جوجه کباب و ته دیگ سوخته است. همچنین، چاقی خود یک عامل زمینه‌ساز برای سرطان‌هایی مانند سرطان پستان، روده و رحم است.

** در مورد فعالیت بدنی چطور؟ آیا ورزش‌های سنگین الزامی است؟

دکتر به نشان: خیر. فعالیت بدنی منظم (روزانه حداقل ۳۰ دقیقه) خطر سرطان‌هایی مانند روده بزرگ را کاهش می‌دهد. نیازی به تجهیزات خاص نیست؛ پیاده‌روی، دویدن نرم یا نرمش کفایت می‌کند. حتی فعالیت بدنی کم بهتر از هیچ گونه فعالیتی است. این فعالیت به کنترل وزن، تنظیم هورمون‌ها و تقویت سیستم ایمنی کمک می‌کند.

** چه توصیه‌ای در مورد عوامل محیطی مانند دخانیات و آلودگی هوا دارید؟

دکتر به نشان: دود مواد دخانی (سیگار، قلیان و سیگار الکترونیک) تنها ریه را درگیر نمی‌کند و عامل سرطان‌های دهان، گلو، مری و مثانه است. باید توجه داشت که قلیان به دلیل مکش ریوی عمیق، مضرتر از سیگار است. همچنین، آلودگی هوا یک بحران سلامت است که خطر ابتلا به سرطان را افزایش می‌دهد. حفاظت از هوای پاک، سرمایه‌گذاری برای نسل‌های آینده است.

** نقش غربالگری‌ها در کاهش مرگ و میر ناشی از سرطان‌ها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

دکتر به نشان: غربالگری منظم، شاهرگ نجات جان انسان‌هاست. تشخیص زودهنگام سرطان‌ها شانس درمان موفق را چندین برابر می‌کند. بر اساس شواهد علمی، ۳۰ تا ۵۰ درصد از سرطان‌ها قابل پیشگیری هستند.

• سرطان پستان: سالانه حدود ۲۰ هزار مورد جدید در کشور ثبت می‌شود. ماموگرافی منظم نقش کلیدی در تشخیص زودهنگام دارد و نیاز به درمان‌های تهاجمی را کاهش می‌دهد.
• سرطان دهانه رحم: غربالگری منظم می‌تواند از بیش از ۹۰ درصد موارد این سرطان پیشگیری کند.
• سرطان روده بزرگ: سالانه حدود ۱۳۵۰۰ مورد جدید در کشور داریم. غربالگری می‌تواند ضایعات پیش‌سرطانی (پولیپ‌ها) را پیش از تبدیل شدن به سرطان شناسایی و درمان کند.

**در پایان، پیامتان به خانواده‌هایی که سابقه سرطان در بستگان درجه یک دارند چیست؟

دکتر به نشان: داشتن سابقه خانوادگی یک هشدار است، نه قطعیتی در ابتلا. افراد با سابقه خانوادگی سرطان به غربالگری‌های زودتر و منظم‌تری نیاز دارند. اما مهم‌تر از آن، رعایت سبک زندگی سالم می‌تواند خطر سرطان را حتی در این افراد کاهش دهد. در نهایت، هر تغییر غیرعادی در بدن یک پیام هشدار است؛ به نشانه‌های اولیه بدن توجه کنید و آن را نادیده نگیرید.