به گزارش وب‌دا همدان، دکتر مهدی دیناری در نشست خبری که در مرکز بهداشت همدان برگزار شد، به اهمیت حوزه سلامت از دیدگاه مقام معظم رهبری پرداخت و آن را یکی از مهم‌ترین و درجه یک‌ترین مسائل کشور برشمرد که نیازمند نگاهی تخصصی و عالمانه است.

وی با اشاره به تعریف سازمان جهانی بهداشت از سلامت که تنها به معنای عدم بیماری نیست و شامل رفاه کامل جسمی، روانی و اجتماعی می‌شود، به معرفی مرکز بهداشت شهرستان همدان پرداخت و اظهار کرد: این مرکز را با جمعیتی حدود ۷۰۰ هزار نفر بیش از ۴۰ درصد جمعیت استان، یکی از مهم‌ترین بخش‌های معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان دانست که پس از بیمارستان بعثت، دومین مرکز فعال و پرتردد دانشگاه محسوب می‌شود.

رئیس مرکز بهداشت شهرستان همدان با بیان اینکه مرکز بهداشت همدان با ۳۵ مرکز جامع سلامت شهری، روستایی و شهری-روستایی، ۳۰ پایگاه بهداشتی و حدود ۴۸ خانه بهداشت، خدمات گسترده‌ای را در تمامی گروه‌های سنی به مردم ارائه می‌دهد، افزود: این خدمات شامل پیشگیری و مقابله با بیماری‌های واگیر و غیرواگیر، سلامت خانواده و جوانی جمعیت، سلامت روان، تغذیه، بهداشت دهان و دندان، سلامت دانش‌آموزان و دانشجویان، خدمات تشخیصی و آزمایشگاهی، امور دارویی و درمان برخی بیماری‌ها، و نظارت بر بهداشت محیط و حرفه‌ای بیش از ۱۲ هزار مرکز تهیه و توزیع مواد غذایی و آشامیدنی و ۶ هزار واحد کارگاهی و صنعتی است.

وی تأکید کرد: یک فرد از لحظه تولد تا پایان عمر خود، به نوعی با مرکز بهداشت و همکاران ما در ارتباط است.

دیناری با اشاره به مراکز تخصصی سلامت در شهرستان گفت: مرکز سلامت خانواده خدمات آموزش زوجین و آزمایشات ژنتیک ارائه می‌دهد و مرکز مشاوره بیماری‌های رفتاری بر پیشگیری و کنترل بیماری‌هایی نظیر ایدز، هپاتیت و بیماری‌های جنسی با حفظ کامل محرمانگی تمرکز دارد.

وی با بیان اینکه مرکز سراج ابتکاری نوینی است که از سال گذشته آغاز به کار کرده و به سلامت روانی-اجتماعی جامعه‌نگر می‌پردازد، تصریح کرد: این مرکز به افراد دارای مشکلات اعصاب و روان خدمات مشاوره‌ای و درمانی ارائه می‌دهد و در صورت تامین اعتبار، توسعه خواهد یافت.

رئیس مرکز بهداشت شهرستان همدان با اشاره به مرکز طب کار با بیان اینکه این مراکز آزمایشات لازم برای افراد شاغل و متقاضی کار انجام می‌شود، ادامه داد در مرکز مشاوره ویژه زنان آسیب‌پذیر خدمات حمایتی با همکاری ارگان‌هایی مانند کمیته امداد و بهزیستی ارائه می‌شود.

وی افزود: مرکز غربالگری تیروئید غربالگری نوزادان ۳ تا ۵ روزه برای تشخیص مشکلات تیروئید که در بیمارستان‌های فاطمیه و تامین اجتماعی نیز فعال است.

دیناری از برگزاری مجمع سلامت شهرستان همدان در شنبه هفته آینده خبر داد و هدف این مجمع را تقدیر از فعالان حوزه سلامت، معرفی مرکز بهداشت و چالش‌های آن به مسئولان و مردم، اعلام نیازهای مرکز، دعوت از نخبگان برای رفع مشکلات و بحث و بررسی درباره مهم‌ترین چالش‌های سلامت استان و شهرستان عنوان کرد.

وی موضوعات اصلی مجمع عمومی سلامت شهرستان همدان را سلامت مردان: با توجه به روند سالمندی جمعیت و چالش‌های پیش‌رو، قانون جوانی جمعیت با تأکید بر حمایت از مادران در دوران بارداری و پس از زایمان و اختلالات سلامت روان با تأکید بر خودکشی با توجه به افزایش متاسفانه این چالش در همدان طی سال‌های اخیر، بررسی راهکارها و روش‌های مقابله با آن در دستور کار قرار دارد بیان کرد.

رئیس مرکز بهداشت شهرستان همدان در پاسخ به پرسشی درباره اقدامات مرکز بهداشت در زمینه خودکشی، تاکید کرد: رویکرد مرکز بهداشت جامع‌نگر است و بر غربالگری افراد آسیب‌پذیر تمرکز دارد. 

وی تصریح کرد: افراد شناسایی شده به مراکز وابسته، از جمله مرکز سراج، ارجاع داده می‌شوند. در مرکز سراج، علاوه بر درمان، مددکاران به بررسی ریشه‌ای مشکلات افراد می‌پردازند و مداخلات اجتماعی، خانوادگی و روانشناختی را برای آنها و خانواده‌هایشان برنامه‌ریزی می‌کنند.

دیناری با اشاره به معذوریت‌های قانونی در اعلام آمارهای دقیق خودکشی، علت آن را جلوگیری از انتشار اخبار منفی و سوءاستفاده‌های احتمالی دانست و تأکید کرد: این آمارها محرمانه هستند و به اطلاعات علمی و محرمانه افراد مربوط می‌شوند. 

وی تصریح کرد: علل خودکشی در همدان نیز از الگوهای کشوری تبعیت می‌کند و شامل عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است.

رئیس مرکز بهداشت شهرستان همدان افزود: ما کلاس‌های آموزش فرزندپروری، مهارت‌های زندگی و مهارت‌های خود مراقبتی را برای کل جمعیت شهرستان با حضور روانشناسان بالینی و پزشکان برگزار می‌کنیم. پزشکان خط مقدم شناسایی این موارد هستند و دوره‌های آموزشی متعددی برای آنها در این زمینه برگزار شده است.

وی گفت: عدم مراجعه کافی مردم به مراکز جامع سلامت در مناطق شهری، در مقابل استقبال چشمگیر روستاییان یکی از مهم‌ترین چالش‌های این مرکز است.

دیناری این مشکل را به دلیل ساعت کاری محدود مراکز (۸ صبح تا ۲ بعدازظهر) و ترجیح مردم به مراجعه به بخش خصوصی یا بیمارستان‌ها دانست و بیان کرد: این موضوع بر بودجه‌ای که مرکز بهداشت از سازمان بیمه سلامت دریافت می‌کند، تأثیر منفی می‌گذارد.

وی با ارائه آماری از پوشش خدمات در شهرستان‌های استان، نشان داد که در حالی که حدود ۷۰ درصد مردم در شهرستان‌های تابعه از خدمات مراکز جامع سلامت بهره‌مند می‌شوند، این آمار در همدان تنها ۵۳ درصد است. 

رئیس مرکز بهداشت شهرستان همدان این کاهش را ناشی از کیفیت خدمات ندانست، بلکه بر دسترسی آسان‌تر مردم به بخش خصوصی تأکید کرد. او ابراز امیدواری کرد که با افزایش تعامل و اطلاع‌رسانی، مردم به استفاده بیشتر از خدمات مراکز جامع سلامت ترغیب شوند.

وی رئیس مرکز بهداشت شهرستان همدان، از تغییرات مهم در رویکرد حوزه سلامت این شهرستان خبر داد و عنوان کرد: تاکنون همدان عمدتاً به عنوان بخشی از استان در آمارها و فعالیت‌های مجمع سلامت محسوب می‌شد، اما امسال برای اولین بار دو اقدام مهم در سطح شهرستان برگزاری مجمع سلامت شهرستان و تشکیل مجمع خیرین شهرستان همدان صورت می‌گیرد.

دیناری با تأکید بر اینکه تاکنون این دو پروسه در قالب استان فعالیت می‌کردند و اطلاعات دقیقی در سطح شهرستان در دسترس نبوده است، افزود: ما خودمان باید برای جمع‌آوری اطلاعات و آمار اقدام کنیم. در حال حاضر خیرین زیادی در همدان فعال هستند که باید بانک اطلاعاتی آنها را تشکیل دهیم و از ظرفیت‌هایشان بهره‌برداری کنیم.

وی دیدگاه خود را نسبت به مفهوم «خیرین سلامت» تشریح و تاکید کرد: فعالیت خیرین صرفاً به اهدای وجه، ساخت و ساز یا اهدای زمین محدود نمی‌شود؛ به عقیده وی، سلامت موضوعی است که نمی‌توان آن را تنها با پول پیش برد.

رئیس مرکز بهداشت شهرستان همدان توضیح داد: نگاه همه مردم، اساتید، نخبگان و مسئولان به سلامت بسیار مهم‌تر از صرف پول است. همان نگاه کاملاً علمی و اصولی که مقام معظم رهبری، سازمان جهانی بهداشت و وزارت بهداشت بر آن تاکید دارند، مورد نظر ماست.

وی ادامه داد: ما برای تمامی جمعیتمان، از لحظه تولد تا سالمندی، برنامه‌ها و پروتکل‌های مشخصی داریم که باید به مردم عرضه شوند. نگاه خیری یعنی مشارکت تمامی عزیزانی که می‌توانند در عرصه‌های مختلفی مانند ورزش، فعالیت‌های فرهنگی، کتابخوانی و سایر نیازها فعالیت داشته باشند. ما باید کارگروه‌های مختلفی را در مجمع خیرین تشکیل دهیم و از همه این عزیزان برای ایجاد پیوند بیشتر بین مردم و مراکز جامع سلامت بهره‌مند شویم.

رویکرد مرکز بهداشت به سلامت روان و پیشگیری از خودکشی

دیناری به تصحیح برداشت اشتباهی که ممکن است در خصوص رویکرد مرکز بهداشت به خودکشی وجود داشته باشد، پرداخت. او با ارائه یک مثال واضح، چگونگی پیگیری موارد سلامت روان را توضیح داد: اگر فردی با مشکل اعصاب و روان به مرکز جامع سلامت ما مراجعه کند، توسط مراقب سلامت یا پزشک ویزیت می‌شود. حتی اگر برای درمان سرماخوردگی آمده باشد، مراقبین سلامت ما موظفند در خلال صحبت‌ها، موضوع آسیب‌های اجتماعی را مطرح کنند. اگر در این مرحله تشخیص داده شود که فرد نیاز به غربالگری دارد، این غربالگری انجام می‌شود.

وی افزود: چنانچه در غربالگری مشخص شود که احتمال خودکشی، آسیب به خود یا آسیب به دیگران وجود دارد، بلافاصله فرد به سطوح بالاتر ارجاع داده می‌شود. این ارجاع می‌تواند به روانپزشک، مرکز سراج و در صورت لزوم به بیمارستان باشد. نگاه ما به مسائل اعصاب و روان و خودکشی در همین چارچوب است.

رئیس مرکز بهداشت شهرستان همدان تاکید کرد: ما موظف به جلوگیری از پرتاب شدن یک نفر از روی پل نیستیم. این مسئولیت بر عهده نهادهایی مانند بهزیستی (اورژانس ۱۲۳) و اورژانس ۱۱۵ است. اما اگر چنین موردی اتفاق بیفتد، بلافاصله موظفیم ورود کرده، فرد را شناسایی کنیم، با اطرافیانش صحبت کنیم و اقدامات لازم را برای حمایت از او و خانواده‌اش انجام دهیم.

وی مطرح کرد: شناسایی و پیگیری این افراد به صورت گام به گام و طبق پروتکل، از طریق مراکز جامع سلامت، پایگاه‌های شهری و روستایی، و خانه‌های بهداشت ما انجام می‌شود.

دیناری در ادامه تبیین سیاست‌های حوزه سلامت، به تفاوت اقبال عمومی به خدمات درمانی و بهداشتی اشاره و عنوان کرد: در حوزه دانشگاه علوم پزشکی، ما دو فاز داریم: فاز درمانی که شامل بیمارستان‌ها می‌شود و فاز بهداشتی که مراکز جامع سلامت را در بر می‌گیرد. با وجود شلوغی بیمارستان‌ها، اقبال مردم به مراکز بهداشتی درمانی کمتر است، چرا که مردم عموماً بحث درمان را بر پیشگیری ترجیح می‌دهند.

وی برای روشن شدن این موضوع، مثالی از خدمات دندانپزشکی ارائه داد: ما خدماتی نظیر «وارنیش فلورایدتراپی» را برای کودکان در سنین مدرسه ارائه می‌دهیم که توسط دندانپزشکان و کارشناسان بهداشت دهان و دندان در مراکز جامع سلامت و حتی خانه‌های بهداشت روستایی انجام می‌شود. ما به والدین و کودکان تاکید می‌کنیم که اگر این خدمت در سنین ۷ سالگی انجام شود، دیگر نیازی به پرداخت هزینه‌های سنگین درمانی در آینده نیست. با این حال، مردم در این زمینه کمتر همکاری می‌کنند و ترجیح می‌دهند بعدها هزینه‌های گزاف درمان دندان را بپردازند.

رئیس مرکز بهداشت شهرستان همدان تاکید کرد: نیاز به بازنگری در سیاست‌ها وجود دارد، اما این تشخیص و تغییرات در سطح وزارت بهداشت و اسناد بالادستی انجام می‌شود و او در جایگاهی برای تشخیص و اعمال مستقیم این تغییرات نیست.

وی به بحث سیاست‌های جمعیتی نیز پرداخت و گفت: ما در یک دهه‌ای سیاست کاهش موالید را داشتیم که تا مقطعی درست بود، اما به نظر من خیلی زودتر باید به رویکرد فعلی برمی‌گشتیم.

 دیناری با بیان اینکه مسئله تعادل در جمعیت بسیار مهم است. نرخ موالید ما زمانی به ۶ فرزند برای هر مادر در دوران باروری می‌رسید، و اکنون این نرخ به زیر یک فرزند کاهش یافته است، تصریح کرد: نه آن عدد ۶ درست بود و نه این نرخ زیر یک. ما باید به حدی برسیم که توزیع سنی جمعیت ما متعادل باشد و جامعه در معرض خطر انقراض قرار نگیرد، که این موضوع اکنون مایه نگرانی است.

چالش آبیاری مزارع با فاضلاب و اقدامات قاطع

وی به استفاده از فاضلاب در آبیاری مزارع در پایین‌دست شهرها به عنوان یکی از مشکلات جدی در حوزه بهداشت محیط اشاره کرد.

رئیس مرکز بهداشت شهرستان همدان با تاکید بر تلاش‌های فراوان مرکز بهداشت و به ویژه فرمانداری، برای جلوگیری از این اقدام غیرقانونی، گفت: برای اولین بار، کارگروه آب و فاضلاب در سطح شهرستان به ریاست فرماندار تشکیل شده و به این موضوع ورود کرده‌ایم.

وی با بیان اینکه متاسفانه در برخی مناطق پایین‌دست شهر، فاضلاب با آب رودخانه‌های فصلی مخلوط شده است، افزود: ما تا جایی که توانسته‌ایم، این زنجیره را شناسایی و قطع کرده‌ایم، اما هنوز نتوانسته‌ایم آن را به صفر برسانیم.

دیناری بر افزایش آگاهی مردم در این زمینه تاکید کرد و از شهروندان خواست هر کجا متوجه استفاده از فاضلاب برای آبیاری مزارع شدند، حتماً به مسئولین اطلاع دهند. دکتر دیناری در ادامه به اقدامات قاطعانه در این زمینه اشاره کرد: «دادستان محترم نماینده خود را در کارگروه دارد و شخص فرماندار یا معاونین وی در جلسات ما شرکت می‌کنند. دوستان ما در آب و فاضلاب و جهاد کشاورزی نیز مرتباً حضور دارند.

وی با تأکید بر اینکه هر جا این اتفاق بیفتد، بلافاصله و بسیار محکم برخورد می‌کنیم و دادستان نیز حکم فوری صادر می‌کند، خاطرنشان کرد: در این مسئله هیچ‌گونه مماشاتی نداریم؛ به عنوان مثال، همین دو هفته گذشته، حدود ۴۰ تن سیب‌زمینی را به دلیل مشکوک بودن به آبیاری با فاضلاب توقیف کردیم، نتایج آزمایشگاهی هنوز مشخص نیست، اما دادستان دستور داده بود که در صورت آلودگی، تمامی آن محصولات باید امحا شوند.