به گزارش وب‌دا همدان، دکتر مجتبی خزایی در گفت‌وگو با خبرنگار ما اظهار کرد: بیماری آلزایمر شایع‌ترین علت دمانس یا اختلال شناختی عمده در سالمندان است و به‌تدریج حافظه، تفکر، زبان، قضاوت و توانایی انجام فعالیت‌های روزمره را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

وی با بیان اینکه هر نوع فراموشی به معنای ابتلا به آلزایمر نیست، افزود: ممکن است با افزایش سن سرعت یادگیری یا یادآوری اندکی کاهش پیدا کند، اما فراموشی‌ای که زندگی روزمره فرد را مختل کند، نیازمند بررسی پزشکی است.

دکتر خزایی ادامه داد: تکرار مرتب یک سؤال، فراموش کردن اتفاقات اخیر، گم کردن وسایل، مشکل در مدیریت امور مالی، دشواری در انجام کارهای آشنا، مشکل در پیدا کردن کلمات، گم شدن در مسیرهای آشنا و تغییرات رفتاری و شخصیتی می‌توانند از علائم هشداردهنده باشند.

این متخصص مغز و اعصاب تأکید کرد: عواملی مانند افسردگی، اضطراب، اختلال خواب، کمبود ویتامین B12، اختلالات تیروئید و برخی داروها نیز می‌توانند علائمی شبیه اختلال شناختی ایجاد کنند و به همین دلیل تشخیص بیماری باید توسط پزشک انجام شود.

تشخیص آلزایمر در مسیر زودهنگام شدن

عضو هیئت علمی گروه نورولوژی دانشگاه علوم پزشکی همدان با اشاره به پیشرفت‌های تشخیصی بیماری آلزایمر اظهار کرد: تشخیص این بیماری همچنان یک فرآیند چندمرحله‌ای است و بر اساس شرح حال، ارزیابی عملکردهای شناختی، آزمایش‌های لازم و در مواردی تصویربرداری مغزی انجام می‌شود.

وی افزود: در سال‌های اخیر biomarkerهای خونی نیز به سرعت وارد عرصه تشخیص شده‌اند و یکی از مهم‌ترین آنها p-tau217 است که می‌تواند اطلاعات مهمی درباره وجود پاتولوژی آلزایمر در مغز ارائه کند.

دکتر خزایی تصریح کرد: آینده تشخیص آلزایمر به سمت استفاده از آزمایش خون، تصویربرداری و biomarkerها برای تشخیص زودهنگام حرکت می‌کند، اما تفسیر این آزمایش‌ها باید در زمینه بالینی مناسب و توسط پزشک انجام شود و نباید به عنوان تست غربالگری عمومی و خودسرانه مورد استفاده قرار گیرد.

درمان‌های جدید می‌توانند روند بیماری را کند کنند

وی با بیان اینکه درمان آلزایمر در سال‌های اخیر وارد مرحله جدیدی شده است، گفت: داروهای علامتی مانند دونپزیل، ریواستیگمین، گالانتامین و ممانتین می‌توانند در برخی بیماران به بهبود علائم شناختی و کیفیت زندگی کمک کنند، اما درمان قطعی بیماری محسوب نمی‌شوند.

دکتر خزایی ادامه داد: در سال‌های اخیر درمان‌های بیماری‌تغییردهنده مانند Lecanemab و Donanemab نیز وارد عرصه درمان شده‌اند که عمدتاً برای بیماران در مراحل اولیه بیماری مورد استفاده قرار می‌گیرند و می‌توانند سرعت پیشرفت بیماری را تا حدی کاهش دهند.

وی تأکید کرد: این داروها برای همه بیماران مناسب نیستند و انتخاب بیمار باید با توجه به مرحله بیماری، وضعیت MRI، خطر خونریزی، داروهای مصرفی و سایر عوامل پزشکی انجام شود؛ همچنین درمان‌های ضدآمیلوئید می‌توانند عوارضی مانند ARIA ایجاد کنند و بیمار نیازمند پایش دقیق و MRIهای دوره‌ای است.

بخش مهمی از خطر دمانس قابل اصلاح است

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان با تأکید بر اهمیت پیشگیری گفت: در حال حاضر دارویی که بتواند به‌طور قطعی از آلزایمر پیشگیری کند وجود ندارد، اما بخش قابل توجهی از عوامل خطر دمانس قابل اصلاح است.

وی کنترل فشار خون و دیابت، کنترل چربی خون و وزن، ترک سیگار، فعالیت بدنی منظم، خواب مناسب، فعالیت ذهنی و اجتماعی و پیشگیری از آسیب‌های سر را از مهم‌ترین اقدامات برای حفظ سلامت مغز برشمرد.

دکتر خزایی افزود: ورزش منظم می‌تواند از طریق بهبود سلامت قلب و عروق، افزایش جریان خون مغزی، کنترل فشار خون و کاهش مقاومت به انسولین به سلامت مغز کمک کند و فعالیت بدنی الزاماً نباید سنگین باشد؛ پیاده‌روی تند، شنا، دوچرخه‌سواری و تمرینات هوازی و قدرتی نیز مفید هستند.

تغذیه سالم و فعالیت ذهنی؛ سرمایه‌گذاری برای مغز

وی با اشاره به نقش تغذیه در سلامت مغز اظهار کرد: الگوهای غذایی مدیترانه‌ای و MIND بر مصرف بیشتر سبزیجات، میوه‌ها، حبوبات، غلات کامل، مغزها، ماهی و روغن زیتون و کاهش مصرف غذاهای فوق‌فرآوری‌شده، چربی‌های اشباع، قند و نمک تأکید دارند.

دکتر خزایی تصریح کرد: هیچ ماده غذایی، مکمل یا ویتامین خاصی به تنهایی مانع آلزایمر نمی‌شود و آنچه اهمیت دارد، داشتن یک الگوی غذایی سالم و پایدار در طول سال‌هاست.

وی همچنین فعالیت ذهنی و ارتباطات اجتماعی را در سلامت مغز مؤثر دانست و گفت: مطالعه، یادگیری زبان، موسیقی، بازی‌های فکری، یادگیری مهارت‌های جدید و مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی می‌توانند به ایجاد ذخیره شناختی کمک کنند.

سلامت مغز از جوانی آغاز می‌شود

این متخصص مغز و اعصاب درباره وضعیت آلزایمر در ایران و همدان نیز گفت: با افزایش جمعیت سالمندان، اهمیت آلزایمر و سایر انواع دمانس در کشور بیشتر می‌شود، اما برای اعلام شیوع دقیق آلزایمر در استان همدان، مطالعه جمعیتی استاندارد و جدید مورد نیاز است و نمی‌توان نتایج مطالعات انجام‌شده روی گروه‌های محدود را به کل جمعیت استان تعمیم داد.

دکتر خزایی در پایان تأکید کرد: آلزایمر فقط بیماری سالمندان نیست و سلامت مغز از دوران جوانی و میانسالی ساخته می‌شود. کنترل فشار خون، دیابت و چربی خون، ترک سیگار، ورزش، تغذیه سالم، خواب مناسب، حفظ ارتباطات اجتماعی و فعال نگه داشتن مغز، در واقع سرمایه‌گذاری برای سلامت مغز در سال‌های آینده است.

وی خاطرنشان کرد: نباید فراموشی را صرفاً به حساب پیر شدن گذاشت؛ تشخیص زودهنگام اهمیت زیادی دارد، زیرا برخی علل اختلال حافظه قابل درمان هستند و در مراحل اولیه آلزایمر نیز برای افراد واجد شرایط، امکان استفاده از درمان‌های جدید وجود دارد.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان یادآور شد: پیام روز جهانی آلزایمر باید این باشد که «مغز سالم، حاصل مراقبت از مغز در تمام طول زندگی است» و در مواجهه با فرد مبتلا نیز نباید فراموش کنیم که حمایت خانواده و جامعه به اندازه درمان دارویی اهمیت دارد.