به گزارش وب‌دا همدان، دکتر مرضیه عفت‌پناه در گفت‌وگو با خبرنگار ما، با اشاره به ضرورت تغییر روایت جامعه درباره خودکشی اظهار کرد: گاهی تصور می‌شود که صحبت کردن درباره خودکشی موضوعی ممنوع یا نادرست است و نباید درباره وضعیت فردی که دچار بحران شده، گفت‌وگو کرد؛ در حالی که رویکرد صحیح، ایجاد گفت‌وگویی روشن، مسئولانه و همدلانه است.

این متخصص روانپزشکی ادامه داد: هدف از گفت‌وگو، ایجاد همدلی، کاهش انگ و جلوگیری از قضاوت افرادی است که با افکار یا بحران‌های مرتبط با خودکشی مواجه هستند و لازم است تا حد امکان از سوی خانواده، دوستان، همکاران و اطرافیان مورد حمایت قرار گیرند.

خودکشی؛ پدیده‌ای چندعاملی

این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان با تأکید بر اینکه خودکشی یک پدیده چندعاملی است، بیان کرد: عوامل اجتماعی، اقتصادی، خانوادگی، تحصیلی و سایر شرایط بحرانی می‌توانند در شکل‌گیری این مسئله نقش داشته باشند، اما مشکلات و اختلالات روانپزشکی نیز از عوامل مهم و تأثیرگذار به شمار می‌روند.

وی افزود: وجود یک اختلال روانپزشکی در کنار بحران‌های مختلف زندگی می‌تواند آسیب‌پذیری فرد را افزایش دهد و او را در شرایط دشوار با افکار و تصمیم‌های خطرناک مواجه کند؛ به همین دلیل شناسایی به‌موقع مشکلات روانی و دریافت خدمات تخصصی اهمیت زیادی دارد.

اختلالات خلقی و اضطرابی از عوامل مهم خطر

این متخصص روانپزشکی با اشاره به برخی اختلالات روانپزشکی مرتبط با افزایش خطر خودکشی، گفت: اختلال افسردگی اساسی و اختلال دوقطبی از جمله مهم‌ترین اختلالات خلقی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند.

دکتر عفت‌پناه ادامه داد: اختلالات اضطرابی نیز در شرایطی که فرد دچار اضطراب شدید، احساس درماندگی یا گرفتارشدن در یک موقعیت دشوار است، می‌توانند شرایط روانی فرد را پیچیده‌تر کنند.

وی همچنین به برخی اختلالات شخصیت اشاره کرد و افزود: در بعضی از این اختلالات، فرد ممکن است با بی‌ثباتی هیجانی و رفتاری مواجه باشد و تصمیم‌های ناگهانی و تکانه‌ای بگیرد؛ بنابراین توجه به علائم هشداردهنده و دریافت کمک تخصصی ضروری است.

** نقش مصرف مواد در افزایش آسیب‌پذیری روانی

این متخصص روانپزشکی، مصرف مواد و الکل را از دیگر عوامل مؤثر بر سلامت روان دانست و اظهار کرد: مصرف این مواد می‌تواند با ایجاد تغییرات خلقی و تشدید برخی مشکلات روانپزشکی، آسیب‌پذیری فرد را افزایش دهد.

وی درباره مصرف حشیش و فرآورده‌هایی مانند گل نیز هشدار داد و گفت: برخلاف تصور برخی نوجوانان و جوانان، این مواد بی‌خطر نیستند و می‌توانند با پیامدهای مختلف روانپزشکی از جمله مشکلات اضطرابی و افت انگیزه همراه باشند و سلامت روان فرد را تحت تأثیر قرار دهند.

دکتر عفت‌پناه تأکید کرد: آگاهی‌بخشی به نوجوانان و جوانان درباره پیامدهای مصرف مواد و توجه به سلامت روان آنان، یکی از اقدامات مهم در حوزه پیشگیری است.

**پیشگیری با کاهش دسترسی به عوامل خطر

وی با اشاره به اهمیت سیاست‌گذاری در حوزه پیشگیری از خودکشی، گفت: یکی از موضوعات مهم در سیاست‌گذاری‌های سلامت، کاهش دسترسی به عوامل و ابزارهایی است که می‌توانند در شرایط بحرانی مورد استفاده قرار گیرند.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان افزود: تجربه برخی کشورها نشان داده است که اجرای سیاست‌های محدودکننده و افزایش ایمنی در دسترسی به عوامل پرخطر می‌تواند در کاهش موارد خودکشی مؤثر باشد.

**هر فرد می‌تواند در پیشگیری نقش داشته باشد

دکتر عفت‌پناه با تأکید بر اینکه پیشگیری از خودکشی تنها وظیفه نظام سلامت یا دستگاه‌های تخصصی نیست، خاطرنشان کرد: اگر هر فرد خود را در برابر سلامت روان اطرافیان مسئول بداند، می‌تواند در لحظات دشوار نقش مهمی ایفا کند.

وی تبیین کرد: پیام روز جهانی پیشگیری از خودکشی این است که گفت‌وگو را آغاز کنیم؛ چرا که احوال‌پرسی، شنیدن بدون قضاوت، همدلی و پیگیری حال افراد می‌تواند در یک لحظه حساس، نقشی مهم در حفظ جان یک انسان داشته باشد.

این متخصص روانپزشکی با اشاره به اهمیت پیگیری وضعیت افرادی که نشانه‌هایی از بحران روانی دارند، گفت: گاهی یک گفت‌وگوی ساده و صمیمانه و اینکه از فرد بپرسیم حالش چگونه است، می‌تواند زمینه‌ای برای بیان مشکلات، دریافت حمایت و ارجاع به موقع او به متخصصان سلامت روان فراهم کند.